Bohaterowie nagrodzeni „Świadkami Historii”

– Świadek Historii to ktoś szczególny. Ktoś, kto przeżył określony czas i potrafi o nim zaświadczyć, potrafi się zaangażować w upamiętnienie tych wydarzeń. Wyróżnieni dziś niestrudzenie zaświadczają swoim życiem i poświęceniem o żarliwej miłości do ojczyzny, stanowią inspirację i wzór dla przyszłych pokoleń – zwrócił się do zebranych w sali kolumnowej Podkarpackiego Urzędu Wojewódzkiego w Rzeszowie wiceprezes Instytutu Pamięci Narodowej Jan Baster.

Właśnie w Rzeszowie z rąk J. Bastera sześć osób (w tym jedna pośmiertnie) odebrało Nagrody Honorowe „Świadek Historii”. Laureatami ósmej edycji zostali: Mirosława Filipczyk, por. Tadeusz Lutak, kpt. Stefania Obara, Romuald Rzeszutek, płk pil. Tadeusz Henryk Rolski (pośmiertnie) oraz Stanisław Szarzyński[paywall]. Uroczystości towarzyszył koncert w wykonaniu Harcerskiej Orkiestry Dętej Hufca Ziemi Przemyskiej z Żurawicy pod batutą Jana Łaskarzewskiego.

Spośród wymienionych trzy osoby bezpośrednio brały udział w działaniach wojennych. To: porucznik Tadeusz Lutak – żołnierz Armii Krajowej i uczestnik kampanii wrześniowej, płk pil. Tadeusz Henryk Rolski – pilot Polskich Sił Powietrznych, uczestnik bitwy o Anglię oraz kpt. Stefania Obara –  sanitariuszka i żołnierz Armii Krajowej.

Przemyślanin S. Szarzyński od wielu lat kultywuje pamięć o bohaterach „Polskich Termopil”, ofiarach zbrodni dokonanych na kresach południowo-wschodnich przez nacjonalistów ukraińskich. Urodził się 27 kwietnia 1947 r. w nadsańskim mieście w – pochodzącej z Gródka Jagiellońskiego – rodzinie kresowej. Jest m.in. współorganizatorem Światowych Zjazdów Kresowian, podpułkownikiem Związku Strzeleckiego „Strzelec”, prezesem Klubu Inteligencji Katolickiej w Przemyślu. Był inicjatorem założenia i od 2014 r. prezesem Stowarzyszenia Pamięci Polskich Termopil i Kresów im. ks. Bronisława Mireckiego w Przemyślu.

Porucznik Tadeusz Lutak, choć urodzony w Żarnowej, jest bardzo związany z naszym regionem. 25 listopada 1937 r. przydzielony został jako elew 2 Batalionu Pancernego w Żurawicy, w którym służył w trakcie walk podczas II wojny światowej.

Pośmiertnie nagrodą „Świadek Historii” odznaczony został pułkownik pilot Tadeusz Rolski, który urodził się 18 sierpnia 1906 r. w Przeworsku. Tam oraz w Jarosławiu się kształcił. Po zdaniu matury wstąpił do wojska. 1 lipca 1941 r. został dowódcą 1. Polskiego Skrzydła Myśliwskiego – pierwszym niebrytyjskim dowódcą Skrzydła w strukturze RAF. Był dowódcą (na zmianę z kpt. pil. Stanisławem Skalskim) Polskiego Zespołu Myśliwskiego w Afryce, słynnego „Cyrku Skalskiego”.

Nagroda Honorowa „Świadek Historii”

To lokalny odpowiednik ogólnopolskiego „Kustosza Pamięci Narodowej”. Przyznawana jest osobom szczególnie zasłużonym dla upamiętniania historii narodu polskiego w regionie oraz osobom wspierającym pion edukacyjny IPN w realizacji ustawowej działalności w obszarach: edukacyjnym, naukowym i wydawniczym. Nagrodę przyznaje Kapituła, której przewodniczącym jest prezes Instytutu Pamięci Narodowej. Kandydatów mogą zgłaszać instytucje, organizacje społeczne i osoby.