Dbają o pamięć. Patriotyczna uroczystość poświęcona Franciszce i Stanisławowi Kurpielom [ZDJĘCIA]

W niedzielę, 22 czerwca, na terenie dawnego folwarku Leoncina koło Tarnawiec odbyła się patriotyczna uroczystość poświęcona Franciszce i Stanisławowi Kurpielom i 23 ofiarom tragicznych wydarzeń, jakie rozegrały się tam w 1944 roku.

O tej historii pisaliśmy na łamach „Życia Podkarpackiego” sześć lat temu. Przypomnijmy – w 1943 roku książę Leon Sapieha, który mieszkał wtedy w majątku w Hołubli, przeniósł Stanisława Kurpiela z żoną Franciszką i pięciorgiem dzieci do folwarku Leoncina, który przejęli Niemcy i utworzyli tam gospodarstwo rolne (liegenschaft). Do obowiązków Stanisława należało pilnowanie folwarku i zgromadzonego tam bydła. Do pomocy miał dwóch parobków z Tarnawiec oraz trzech Żydów przysłanych z przemyskiego getta. Żydzi dogadali się ze Stanisławem, który – pomimo, że groziła za to kara śmierci – zgodził się ukryć w folwarku ich rodziny i znajomych sprowadzonych z getta. W dwóch wykopanych podziemnych kryjówkach zamieszkało dwudziestu pięciu Żydów, którym Kurpielowie dostarczali żywność. 21 maja 1944 roku o świcie hitlerowcy otoczyli folwark i grożąc śmiercią, kazali Stanisławowi pokazać kryjówki. Trzech Żydów próbowało ucieczki. Dwóm się udało, a trzeci zginął od serii pocisków. Pozostałe dwadzieścia dwie osoby zostały rozstrzelane niedaleko folwarku. Stanisława i Franciszkę wraz z dwójką najstarszych dzieci i dwoma parobkami Niemcy zabrali do Przemyśla. Po dwóch dniach dzieci i parobków zwolniono. 19 czerwca Kurpielowie wraz z innymi dwudziestoma Polakami zostali rozstrzelani na forcie na Lipowicy. Po wojnie ciała ofiar ekshumowano i pochowano na zasańskim cmentarzu. W lutym 2010 roku Franciszka i Stanisław Kurpielowie zostali pośmiertnie odznaczeni Krzyżami Komandorskimi Orderu Odrodzenia Polski przez prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego, a dwa lata później otrzymali tytuły Sprawiedliwych wśród Narodów Świata, nadawane przez instytut Yad Vashem ludziom ratującym Żydów. W 2019 roku, staraniem Urzędu Gminy w Krasiczynie, uporządkowano teren byłego folwarku, a na ruinach stajni w Leoncinie odsłonięto tablicę poświęconą pamięci Kurpielów. W 2024 roku Poczta Polska wydała znaczek z wizerunkiem Stanisława i Franciszki.                                                                               

Patriotyczna uroczystość

Niedzielna uroczystość rozpoczęła się mszą św. koncelebrowaną przez abpa Adama Szala. Arcybiskup przedstawił historię Kurpielów, podkreślając ich heroiczną postawę godną chrześcijanina. Po mszy zaproszeni goście w swoich wystąpieniach przypominali, że wielu Polaków straciło życie za pomoc Żydom i przypominało o obowiązku pamiętania o tym.

Następnie odbył się apel poległych, zakończony salwą honorową kompanii Strzelców Podhalańskich i złożeniem kwiatów pod pamiątkową tablicą. Uroczystość zorganizowaną przez Urząd Gminy w Krasiczynie zakończył koncert chóru Deo Cantamus z Tuczemp.

W uroczystości patriotycznej udział wzięli:

poseł Andrzej Zapałowski, kier. oddz. zamiejscowego Podkarpackiego Urzędu Wojewódzkiego Sabina Motowidło-Maziarz, starosta przemyski Bożena Ryczan, wójtowie sąsiednich gmin, przedstawiciele Policji, Straży Granicznej, 1. Batalionu Czołgów w Żurawicy, 5. Batalionu Strzelców Podhalańskich, dr. Wojciech Hanus – przedstawiciel Instytutu Pamięci Narodowej, Artur Janiec – dyrektor Caritas Archidiecezji Przemyskiej, Przemysław Włodek – nadleśniczy nadleśnictwa Krasiczyn, Magdalena Ziemska – dyrektor zarządzający zamku w Krasiczynie, Waldemar Wiglusz – prezes Towarzystwa Przyjaciół Nauk Przemyśl, Krystyna Szmeruk – prezes Fundacji Dziedzictwo im. Chone Szmeruka, dyrektorzy szkół, przedszkoli, radni oraz sołtysi gminy Krasiczyn, jak i jej mieszkańcy i ich goście.

JS