Jarosławskie ofiary Auschwitz zostaną upamiętnione

Dzięki porozumieniu zawartemu przez Starostwo Powiatowe w Jarosławiu, rzeszowski oddział Instytutu Pamięci Narodowej, Przemyskie Stowarzyszenie Rekonstrukcji Historycznej „X D.O.K.” oraz pomysłodawcę przedsięwzięcia –Zespół Szkół Budowlanych i Ogólnokształcących w Jarosławiu, w tym mieście odbędzie się widowisko plenerowe, związane z upamiętnieniem jarosławskich ofiar obozu koncentracyjnego w Auschwitz. Zostanie zorganizowane w 77. rocznicę tragicznych wydarzeń.

Być może nie wszyscy wiedzą, ale to uczniowie jarosławskiej „budowlanki” byli pierwszymi więźniami tego niemieckiego obozu zagłady. – Tę historię pamiętają jeszcze mieszkańcy Jarosławia i całego powiatu. Niestety, ostatni świadkowie umierają i najwyższy czas przekazać pałeczkę tożsamości narodowej młodemu pokoleniu. Trzeba znać historię i jasno powiedzieć, że nie było „polskich obozów koncentracyjnych”, nie było obozu Oświęcim, tylko niemiecki KL Auschwitz. Zdaniem wielu, w tym moim, młodzieży nie wystarcza już wiedza z podręczników. O wiele skuteczniejszy jest obraz i nawiązanie do konkretnych przykładów. W coraz większym stopniu interesuje ich także regionalna historia i jej przełożenie na dzieje państwa i narodu polskiego – powiedział jeden z inicjatorów widowiska, starosta jarosławski Tadeusz Chrzan[paywall].

Nikt nie zrobił tego wcześniej

Pierwsze kroki zmierzające do realizacji cennej inicjatywy  podjęto jeszcze we wrześniu 2016 r. Wówczas odbyła się rekonstrukcja aresztowania i wywózki młodych Polaków, stanowiąca kanwę do nakręcenia filmu o tym wydarzeniu przez lokalną telewizję internetową „TwojaTV”. Wtedy powstał także pomysł realizacji dużego plenerowego spektaklu. – Podczas realizacji widowiska największą grupę będą stanowić wolontariusze, uczniowie Zespołu Szkół Budowlanych i Ogólnokształcących w Jarosławiu – powiedziała Iwona Zelwach, koordynator zadania ze strony ZSBiO, nauczycielka historii. – Teoria często nie wystarcza, coraz większą popularność zyskują „żywe lekcje historii” – dodała.

Widowisko wystawione zostanie 2 maja br. (g. 20.30, ul. Poniatowskiego, gdzie mieści się budynek szkoły), a więc w Dniu Flagi Państwowej, ale także w rocznicę tamtych tragicznych wydarzeń. – Nikt wcześniej nie podjął się organizacji widowiska teatralnego o tej tematyce. Zostanie ono zrealizowane w konwencji „światło-dźwięk” z wykorzystaniem między innymi: chóru, orkiestry, scenografii nawiązującej do tamtego okresu.  W role swoich rówieśników sprzed lat, pod okiem profesjonalnych reżyserów, wcielą się rekonstruktorzy i uczniowie szkoły – wyjaśnił założenia spektaklu Mirosław Majkowski z Przemyskiego Stowarzyszenie Rekonstrukcji Historycznej „X D.O.K.”, które ma za sobą już kilkanaście udanych tego typu przedsięwzięć. – Dla zgromadzonej publiczności chcemy zorganizować transmisję na telebimach. W widowisku planujemy także wykorzystać fragmenty filmu Z Jarosławia do Auschwitz o pierwszym transporcie do KL Auschwitz, zrealizowanego przez rzeszowski oddział Telewizji Polskiej – podsumował.

Organizatorzy widowiska są otwarci na innych partnerów. Kontakt w tej sprawie możliwy jest poprzez e-mail: k.sawinski@starostwo.jaroslaw.pl.

Pierwsi więźniowie Auschwitz

W pierwszych dniach maja 1940 r. gestapo rozpoczęło aresztowania młodych ludzi, uczniów jarosławskich szkół i członków jarosławskich organizacji konspiracyjnych. Konsekwencją był wywóz uwięzionych pierwszym transportem do KL Auschwitz. To właśnie uczniowie Szkoły Budowlanej w Jarosławiu byli pierwszymi więźniami obozu koncentracyjnego w Auschwitz. – Numerem 31 został „oznaczony” Stanisław Ryniak (do numeru 30 byli niemieccy kapo). On i kilku jego kolegów trafiło tam za to, że prowadzili działalność konspiracyjną. Kilku innych tylko za to, że byli Polakami – tłumaczy Jakub Izdebski z rzeszowskiego oddziału IPN. Zostali tam wywiezieni prosto ze szkoły w 1940 r., a akcję przeprowadził Franz Schmidt, „kat Jarosławia”, który nigdy nie poniósł za to kary.