Pamiętaj o profilaktyce. Kiedy wykonać badania mammograficzne?

– Szukajmy pretekstu do wykonywania badań profilaktycznych, a nie wymówek, aby z nich nie skorzystać – apeluje Iwona Karasowska-Stepaniak, zastępca dyrektora ds. medycznych Podkarpackiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ.

Dlaczego profilaktyka jest tak ważna?

– Statystyki pokazują, że wczesne rozpoznawanie nowotworów pozwala uniknąć nawet 25 procent zgonów. Przeprowadzono ciekawe badania. Otóż australijscy badacze zdecydowali się sprawdzić wpływ rozpoznawania nowotworów we wczesnym stadium na długość życia pacjentów. Aby tego dokonać, przeanalizowali dane ponad 700 tysięcy osób, które w latach 1985 – 2014 zachorowały na nowotwór. Okazało się, że rozpoznanie nowotworu przed wystąpieniem przerzutów pozwoliłoby na uniknięcie niemal 18 procent zgonów wśród mężczyzn i 26 procent wśród kobiet. W przypadku kobiet 18 procent dotyczyło raka piersi.
 

Kto może skorzystać z bezpłatnego badania w ramach finansowanego przez NFZ populacyjnego programu wczesnego wykrywania raka piersi?

– Mogą z niego skorzystać kobiety w wieku od 50 do 69 lat, które nie miały wykonywanej mammografii w ciągu ostatnich 2 lat lub otrzymały w ramach programu pisemne wskazanie do wykonania ponownej mammografii po 12 miesiącach. Takie wskazania uzyskuje się z powodu obciążenia takimi czynnikami ryzyka, jak: zachorowania na raka piersi w rodzinie lub mutacja genów BRCA1 lub BRCA2.

Zalety technik cyfrowych, w jakie wyposażone są w mammografy cyfrowe:

pacjentka poddawana jest znacznie słabszemu działaniu promieniowania, badanie aparatem cyfrowym daje obraz o bardzo wysokiej jakości i rozdzielczości, co umożliwia wykrycie nawet kilkumilimetrowych zmian, skan cyfrowy pozwala rozróżnić różne rodzaje tkanek, co ogranicza konieczność powtarzania badań, lekarz może od razu opisać i ocenić zdjęcie, badanie i jego opis mogą być zapisane na płycie CD bądź innym nośniku cyfrowym oraz przesłane drogą elektroniczną bez utraty jakości danych.

Kiedy się wykonuje badanie mammograficzne?

– Badanie mammograficzne należy przeprowadzać w pierwszej połowie cyklu. Wynik badania pacjentka otrzymuje zwykle po dwóch tygodniach. Obraz badania mammograficznego pozwala również określić poziom zwapnienia tętnic znajdujących się w piersiach.

Kobiety chętnie korzystają z tych bezpłatnych badań?

– Niestety objęcie populacji badaniami w naszym kraju jest na poziomie około 35 procent, a w województwie podkarpackim 31,4. Dla porównania średnia europejska to około 70 procent, a w krajach skandynawskich na badania zgłasza się niemal 80 procent pacjentek.
 

Mamy zatem w tym temacie jeszcze sporo do zrobienia. Podstawą profilaktyki raka piersi jest też samobadanie. Jak je przeprowadzać?

– Raz w miesiącu powinna je wykonywać każda kobieta po 20 roku życia. Samobadanie zwiększa odsetek wykrywanych wczesnych nowotworów. Po menopauzie należy przeprowadzać samobadanie raz w miesiącu – w regularnych odstępach czasu, najlepiej tego samego dnia.

Jak je wykonać? Rozpoczynamy od obejrzenia piersi. Rozbieramy się od pasa w górę. Najpierw stajemy przed lustrem z rękami opuszczonymi wzdłuż tułowia, potem splatamy ręce za głową i oglądamy piersi z obu stron. Następnie obserwujemy piersi, położywszy ręce na biodrach, a potem pochylając się do przodu. Za każdym razem zwracamy uwagę na wszelkie zmiany w wyglądzie piersi – w ich symetrii, kształcie, wyglądzie skóry czy brodawek sutkowych. Z kolei badanie dotykowe najkorzystniej wykonać pod prysznicem. Kładziemy lewą rękę z tyłu głowy, a prawą na lewej piersi. Lekko naciskając 3 środkowymi palcami, zataczamy drobne kółka wzdłuż piersi, z góry na dół i z powrotem. Powtarzamy to samo z prawą piersią.

Pamiętajmy – nie każdy wykryty podczas samobadania guzek jest rakiem, ale każdy należy pokazać lekarzowi specjaliście.

Aleksandra Nowotyńska