Reklama

Nowe darmowe badanie profilaktyczne dla pacjentów. Pozwoli na wykrycie raka płuc we wczesnym stadium

02/10/2026 13:07

Rak płuca to jedno jednym z najpoważniejszych wyzwań onkologicznych w Polsce. Najczęściej wykrywany jest w bardzo zaawansowanym stadium, co dramatycznie zmniejsza skuteczność terapii. Skuteczną bronią w walce z niełatwym przeciwnikiem ma być Program Wczesnego Wykrywania Raka Płuca. Pierwsi pacjenci będą mogli skorzystać z niego na Podkarpaciu już w połowie października br. Terminy uzależnione są od tego, jak szybko uda się rozstrzygnąć trwające konkursy i zawrzeć umowy z placówkami realizującymi badania.

Aż u 55 proc. pacjentów jest on diagnozowany w IV stadium choroby, kiedy jest już rozsiany. A na tym etapie wyleczenie pacjenta nie jest możliwe./ FOT. ZW

Po 5 latach zakończył się pilotaż programu wczesnego wykrywania raka płuca z wykorzystaniem niskodawkowej tomografii komputerowej. Wnioski z pilotażu są obiecujące.

– Program umożliwił zgromadzenie danych klinicznych i organizacyjnych, które jednoznacznie potwierdziły zasadność prowadzenia takiego badania przesiewowego w skali kraju. Wyniki pilotażu pokazały, że systematyczne badania pozwalają wykrywać zmiany w bardzo wczesnym stadium, gdy leczenie chirurgiczne pozwala uzyskać wyleczenie – zanim jeszcze pojawią się objawy kliniczne, a to zdecydowanie zwiększa szanse pacjentów na skuteczne leczenie. To znaczący krok w kierunku poprawy wyników leczenia onkologicznego w Polsce – mówi o zakończonym pilotażu zastępca dyrektora ds. medycznych Podkarpackiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ Iwona Karasowska-Stepaniak.

Reklama

Onkolodzy specjalizujący się w leczeniu nowotworów płuc od dawna podkreślają, że największym problemem jest późne wykrywanie raka płuca. Aż u 55 proc. pacjentów jest on diagnozowany w IV stadium choroby, kiedy jest już rozsiany. A na tym etapie wyleczenie pacjenta nie jest możliwe. Pozostaje jedynie spowalnianie postępu choroby, łagodzenie objawów i przedłużenie życia w jak najlepszej jakości. Dlatego głównym celem nowego programu profilaktycznego jest zwiększenie odsetka raka płuca wykrywanego we wczesnych stadiach zaawansowania oraz zwiększenie odsetka wyleczenia (5-letnich przeżyć), a także obniżenie umieralności na ten rodzaj nowotworu.

Reklama

– We wrześniu br. Podkarpacki NFZ ogłosił konkurs na realizację tych świadczeń, ponieważ już weszły do tzw. koszyka świadczeń gwarantowanych. A to oznacza, że badanie będzie ogólnodostępne i bezpłatne dla osób kwalifikujących się do programu – podobnie jak mammografia, cytologia czy kolonoskopia w innych programach przesiewowych. Roczny koszt realizacji tego programu w skali kraju szacowany jest na ok. 16 mln zł – mówi o szczegółach I. Karasowska-Stepaniak.

Kto kwalifikuje się do programu?

Badania przesiewowe będą adresowane do ściśle określonych grup ryzyka. Po pierwsze to osoby z historią palenia tytoniu, wyrażoną w tzw. paczkolatach, czyli liczbie wypalanych paczek papierosów dziennie pomnożonej przez lata palenia. Do programu kwalifikować się będą także osoby w wieku 55 – 74 lat, które paliły 1 paczkę dziennie przez 20 lat lub 2 paczki przez 10 lat i są obecnymi palaczami lub rzuciły palenie nie dawniej niż 15 lat temu. Trzecia grupa to osoby o obciążonym wywiadzie onkologicznym zarówno osobistym, jak i rodzinnym, czyli takie, które w przeszłości chorowały na nowotwory związane z paleniem tytoniu (np. raki narządów głowy i szyi, rak pęcherza moczowego, rak nerki, rak przełyku) oraz te, których krewni pierwszego stopnia chorowali na raka płuca.

Reklama

Jak wygląda badanie?

– Badanie polega na wykonaniu niskodawkowej, bezkontrastowej tomografii komputerowej klatki piersiowej. Jest bezpłatne, bezbolesne i bezpieczne, trwa około 5 minut, nie wymaga skierowania od lekarza ani specjalnego przygotowania. Świadczenia w nowym programie są nielimitowane, co oznacza, że Fundusz zapłaci za każde wykonane badanie – wyjaśnia I. Karasowska-Stepaniak.

W ramach nowego programu profilaktycznego pacjent może liczyć na: wizytę kwalifikującą u lekarza, który oceni, czy spełnia kryteria niezbędne do skorzystania z programu; na samo badanie NDTK, czyli niskodawkową tomografię klatki piersiowej, ale też na wizytę wynikową połączoną z omówieniem wyników i wydaniem przez lekarza dalszych zaleceń. Ścieżka uzależniona będzie od wyniku, a ten może być prawidłowy, wątpliwy bądź wymagający dalszej diagnostyki. Dodatkowo możliwe będzie kolejne badanie kontrolne NDTK w ramach dalszego monitorowania.

Reklama

– Aby skorzystać z programu, trzeba będzie wcześniej uzgodnić termin z placówką posiadającą umowę na realizację badań na terenie Podkarpacia – podsumowuje zastępca dyrektora ds. medycznych Podkarpackiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ, zachęcając do profilaktyki, która jest najlepszą inwestycją w zdrowie.