Pośmiertnie odznaczeni Gwiazdą Przemyśla

Członkowie Towarzystwa Przyjaciół Przemyśla i Regionu w Przemyślu przez dwa dni symbolicznie honorowali nagrobki osób odznaczonych „Gwiazdą Przemyśla”. Takich bohaterów walczących o niepodległość ziemi przemyskiej było dziewiętnastu.

Uroczystości, które 18 października br. odbyły się na Cmentarzu Głównym przy ul. Słowackiego, a 19 października br. na cmentarzu na Zasaniu, były finałem projektu przygotowanego przez Towarzystwo Przyjaciół Przemyśla i Regionu w Przemyślu, na czele z jego prezes Bogusławą Pieczyńską[paywall].

Czym jest „Gwiazda Przemyśla”?

„Gwiazda Przemyśla” to odznaka przyznawana uczestnikom walk o zdobycie miasta Przemyśla, toczonych od listopada 1918 r. do maja 1919 r. W listopadzie 1919 r. Komitet Wojskowo-Obywatelski opracował Statut Odznaki Honorowej dla obrońców Przemyśla pod nazwą „Gwiazda Przemyśla”. Projekt wykonali prof. Jankowski i inż. Kazimierz Osiński. Stempel został wykonany przez artystę plastyka Wiktora Włosińskiego, a odznaki wybijano w lwowskiej firmie E. Ungera.

Odznakę miały prawo nosić osoby wojskowe i cywilne uczestniczące w obronie miasta Przemyśla od 11 listopada 1918 r. do 18 grudnia 1918 r., jak też w obronie ziemi przemyskiej od 11 listopada 1918 r. do 16 maja 1919 r. na terenie: Żurawicy, Medyki, Mościsk, Hussakowa, Siedlisk, Nowego Miasta, Miżyńca, Felsztyna, Chyrowa, Niżankowic, Kalwarii, Grochowiec, Pikulic, Krasiczyna, Wapowiec i Ostrowa. Czas ten został uznany za obronę frontową z narażeniem życia.

Odznaki były wydawane po zapłaceniu kosztów wybicia w kwocie 40 koron. W pierwszą rocznicę ustanowienia „Gwiazdy Przemyśla” Komitet Wojskowo-Obywatelski rozdał tysiąc odznaczeń. K. Osiński w 1922 r. pisał, że do tego czasu „Gwiazdą” uhonorowano około 9 tys. osób. Wśród odznaczonych znaleźli się przemyscy harcerze i uczniowie zwani Orlętami Przemyskimi, m.in.: Kazimierz Schaller, Mieczysław Zaleszczyk, Marian Schultz, Alfons Różycki, Edward Heil, Stanisław Czerepa, Wilhelm Słaby, Adam Kordecki i inni.

Pośmiertnie odznaczeni

Jak już wspomnieliśmy, 18 października br. na Cmentarzu Głównym w Przemyślu, przy Grobowcu Orląt Przemyskich, odbyła się pierwsza część uroczystości. Za walkę o niepodległość ziemi przemyskiej „Gwiazdą Przemyśla” odznaczeni zostali: Józef Dobrzański, Stanisław Frankowski, Władysław Gazdowicz, Władysław Hołówka, Maria Karszniewiczówna, Adam Klisko, Maria Kisielówna, Zofia Kobierzyńska, Izydora Kossowska, Jan Kozłowski, Tomasz Ogonowski, Leonard Tarnawski, Wilhelm Wojtusiak  i Mieczysław Ziemiański.

Nazajutrz, 19 października br., na Cmentarzu Zasańskim w Przemyślu uhonorowanych zostało pięć kolejnych osób: Teodor Główka, Jan Jasiński, Adam Franciszek Kończy, Wilhelm Kostka oraz Marcin Moskalewicz.