Refleksja o Nocy Muzeów

Noc Muzeów to „wynalazek” niemiecki, a konkretnie berliński, zapoczątkowany w 1997 roku. Do Polski przywędrował 6 lat później. Początkowo pomysł ten był realizowany dość skromnie, jakby bez wiary w powodzenie, lecz z czasem Noc Muzeów wpisała się na trwałe w kalendarz imprez kulturalnych całego kraju, w tym naszego regionu. Muzealnicy podczas każdej kolejnej edycji szykują się na bicie rekordów frekwencji. W związku z tym coraz rzadziej kuszą swoimi zbiorami, ale przygotowują (na szczęście nie wszystkie) „program rozrywkowy”. Zachęcają zwiedzających do udziału w grach plenerowych lub układaniu wielkoformatowych puzzli, kuszą oprowadzaniem po wystawach przez przewodników w przebraniach, stawiają fotobudki, gdzie można wykonać pamiątkową fotografię, rozdają gadżety, organizują konkursy i loterie z nagrodami, przygotowują poczęstunki, a nawet wpuszczają na teren muzeum sprzedawców piwa i kiełbasek!

Co roku, przyglądając się ogromnym kolejkom osób, które chcą nabyć w kasie bilet za symboliczną złotówkę oraz tłumom, które następnie „przelatują” przez muzea czy galerie, zastanawiam się, czy placówki muzealne kiedykolwiek przestaną oceniać stopień powodzenia imprezy, przedkładając kategorie ilościowe nad jakościowymi? Czy funkcja edukacji wybije się na pierwszy plan przed elementem zabawowym? Edukacja muzealna wymaga czasu, a szalona noc, podczas której króluje ścisk, duchota, gwar przemieszczających się osób oraz presja czasu (bo za nami spora kolejka, a w perspektywie kolejne atrakcje) wcale nie zachęca, a wręcz uniemożliwia dogłębne poznanie ekspozycji czy konieczną refleksję.

Rozrywkowy i ekspresowy charakter Nocy Muzeów spłaszcza doświadczanie sztuki do powierzchownych doznań estetycznych, a wartości historyczne bez szerszego kontekstu i możliwości kontemplacji stają się jedynie zapamiętaną na krótko ciekawostką. W Noc Muzeów treści kultury wysokiej oraz kulturę masową „wrzuca się do tego samego worka”. Umniejsza to randze „świątyń wiedzy”. A przecież wiele muzeów oferuje darmowe wejście w wybrany dzień tygodnia i wydaje się, że to właśnie jest najlepszy sposób do zapoznania się z ich cenną ofertą, w warunkach sprzyjających przemyśleniom i przeżyciom estetycznym, bez względu na stopień zamożności.