Stary Ratusz w Przemyślu będzie inaczej wyeksponowany. Ma być efektowniej [ZDJĘCIA]

Stary ratusz na przemyskim Rynku będzie nieco inaczej wyeksponowany niż zakładał pierwotny projekt. – To prawda. Zmiana projektu, uzgodnionego w 2007 roku na podstawie dokumentacji projektowej, opracowanej przez architekta Jacka Mermona, wynika z odkryć archeologicznych dokonanych w trakcie badań szerokoprzestrzennych w obszarze ratusza w okresie od 15 listopada 2021 do 1 kwietnia 2022 roku – powiedziała Podkarpacki Wojewódzki Konserwator Zabytków w Przemyślu Beata Kot.

Inwestycja pod nazwą „Przebudowa północno-wschodniej części Rynku Starego Miasta” w ramach zadania „Podziemna Trasa Turystyczna w Przemyślu” wymagała wcześniejszych dogłębnych badań archeologicznych.

Głównym ich celem było rozpoznanie reliktów murowanego ratusza, którego fundamenty znajdują się na obszarze planowanej inwestycji. Badania archeologiczne przeprowadzone w 1972 r. przez Muzeum Ziemi Przemyskiej w Przemyślu z udziałem Andrzeja Koperskiego i Antoniego Kunysza, przy konsultacji Józefa T. Frazika, doprowadziły do[paywall] odsłonięcia reliktów części fundamentów tego obiektu.

W 35 przebadanych wykopach odsłonięto również relikty zabudowy od średniowiecza po XIX wiek.

Wszystko było nadzorowane

– Wówczas pod względem konserwatorskim zasadne było przeprowadzenie dodatkowych badań archeologiczno-architektonicznych w celu osłonięcia fundamentów całego ratusza oraz uzyskania odpowiedzi dotyczących rozplanowania i kolejnych faz jego rozbudowy. W przypadku ratusza niezbędne było uchwycenie korony murów poprzez odsłonięcie na powierzchni 9 arów do głębokości około 1,5 m reliktów całego obiektu oraz przeprowadzenie badań architektonicznych i scaningu laserowego. Ostateczna głębokość wykopów była uzależniona od głębokości posadowienia korony murów obiektu – powiedziała B. Kot.

Wiadomo było wtedy, że ostateczny zarys ratusza zostanie ustalony po wykonaniu badań. Ten miał zostać oświetlony 39 sztukami oprawami gruntowymi ledowymi. Zarówno one, jak i kabel projektowany do tego oświetlenia miały przebiegać wzdłuż narysów ratusza.

We wschodniej części Rynku był plan odtworzenia zabytkowej studni, która widoczna była na planie.

– Nawierzchnia kamienna Rynku jest chroniona wpisem do rejestru zabytków. Prace miały polegać na jej tak zwanym „przełożeniu” i ponownym prawidłowym ułożeniu z zachowaniem zasad budowy tego typu nawierzchni. Z punktu widzenia konserwatorskiego każdy etap pracy nadzorowaliśmy, korzystając z opinii ekspertów – stwierdziła B. Kot.

Wyniki badań

6 października ub.r., w siedzibie Podkarpackiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Przemyślu odbyło się seminarium dotyczące analizy wyników badań archeologicznych i architektoniczno-konserwatorskich oraz prac badawczych w obszarze ratusza staromiejskiego w Przemyślu. Gospodarzami wydarzenia byli B. Kot i dr inż. arch. Krzysztof Wielgus z Politechniki Krakowskiej, przewodniczący Wojewódzkiej Rady Ochrony Zabytków przy PWKZ w Przemyślu.

Monika Broszko z firmy „Archeo” z Jarosławia zaprezentowała wyników badań archeologicznych prowadzonych na Rynku w Przemyślu w latach 2021 – 2022, zaś Andrzej Koperski – wyników badań archeologicznych prowadzonych na Rynku w Przemyślu w 1972 r., których był współautorem.

Podczas spotkania przedstawiony został także Program Konserwacji i Restauracji Reliktów murów ratusza na Rynku w Przemyślu oraz wizualizacja sposobu ekspozycji reliktów historycznego ratusza na płycie Rynku.

Zaprezentowali to fachowcy z firmy „Kompleksowa Konserwacja Zabytków M. Filip, A. Filip”, czyli Aneta i Maciej Filipowie oraz Bernadeta Popek-Olszowa.

Ratusz widziany z poziomu parteru

Wówczas było jasne, że koncepcja wyeksponowania starego ratusza będzie się nieco różnić od pierwotnych założeń.

– Wyniki badań rzuciły nowe światło na tę kwestię. Już jesteśmy po uzgodnieniach zmiany w projekcie zagospodarowania płyty rynku średniowiecznego z uwzględnieniem ekspozycji narysu ratusza. Płyty wykonanej z kamienia łamanego, wybranego według wzoru nawiązującego do materiału i formy kamieni zachowanych w reliktach ratusza. Udało się to odtworzyć dzięki kwerendzie we Lwowie, na podstawie narysu z inwentaryzacji parteru ratusza wykonanej w końcu XVIII wieku przez Austriaków, a pochodzącej z Centralnego Państwowego Archiwum Historycznego Ukrainy we Lwowie – wyjaśniła Podkarpacki Wojewódzki Konserwator Zabytków w Przemyślu. 

– Zdecydowaliśmy się wyeksponować narys obiektu z poziomu parteru, a nie poziomu piwnic. Taka była pierwotna wersja. Powód jest prosty: różnica w wysokości obecnego poziomu rynku i reliktów piwnic. Narys ratusza będzie „zaznaczony” na polu prostokątnym, który będzie trawnikiem z tak zwanym kołnierzem, inaczej mówiąc marginesem, poza linią murów ratusza. Przestrzeń będzie wyposażona w reflektory, które podkreślą narys ratusza. Nie otrzymaliśmy dotychczas szczegółowego projektu nasadzeń roślin zieleni niskiej, zarówno w obszarze wspomnianego trawnika, jak i pasa przeznaczonego na ten cel wzdłuż pierzei wschodniej Rymku – podsumowała B. Kot.
KiB