Towarzystwo Przyjaciół Nauk z Nagrodą Miasta Przemyśla

Do wieloletniej tradycji należy, iż podczas uroczystej sesji Rady Miejskiej w Przemyślu, która raz w roku odbywa się w sali widowiskowej Zamku Kazimierzowskiego, dochodzi do miłego akcentu, czyli wręczenia Nagrody Miasta Przemyśla. Nie inaczej było 3 maja br.

Sesja odbyła się tuż po przemyskich uroczystościach z okazji 231. rocznicy uchwalenia Konstytucji 3 Maja. Te zainaugurowane zostały uroczystą mszą świętą w intencji Ojczyzny w przemyskiej Bazylice Archikatedralnej, z udziałem Kompanii Honorowej Wojska Polskiego i pocztów sztandarowych.

Eucharystii przewodniczyli metropolita przemyski obrządku rzymskokatolickiego abp Adam Szal i metropolita przemysko-warszawski obrządku greckokatolickiego abp Eugeniusz Popowycz. Potem, tradycyjnie, uczestnicy zebrali się na wzgórzu zamkowym, gdzie przy kamieniu[paywall] upamiętniającym uchwalenie drugiej na świecie konstytucji odbyła się dalsza część uroczystości.

Tam obecni byli i wygłosili okolicznościowe przemówienia m.in.: poseł na Sejm RP Marek Rząsa, wicewojewoda podkarpacki Jolanta Sawicka, wicemarszałek województwa podkarpackiego Piotr Pilch, prezydent Przemyśla Wojciech Bakun, a także goszczący na tegorocznych obchodach wicekonsul generalny Ukrainy w Lublinie Wasyl Jordan. Nie zabrakło także konsula honorowego Ukrainy w Polsce Aleksandra Baczyka.

 Po złożeniu kwiatów pod kamieniem, w sali widowiskowej Zamku Kazimierzowskiego miała miejsce uroczysta sesja rady miejskiej, na której wręczono m.in. Nagrodę Miasta Przemyśla. To wyróżnienie dla ludzi kultury, sztuki i nauki.

Zgodnie z regulaminem, nagroda przyznawana jest osobom fizycznym i prawnym, a także innym podmiotom za wybitne działania w dziedzinie szeroko pojętej kultury. Chodzi m.in. o dokonania twórcze, artystyczne i naukowe, ochronę dziedzictwa narodowego, upowszechnianie kultury, aktywizację życia kulturalnego mieszkańców oraz budowanie pozytywnego wizerunku miasta.

Wyróżnienie przyznawane jest przez prezydenta miasta, na wniosek komisji. W jej skład wchodzą prezydent i przewodniczący rady miejskiej, wyznaczone przez nich osoby oraz laureat poprzedniej edycji nagrody.

Tegoroczną nagrodę otrzymało Towarzystwo Przyjaciół Nauk w Przemyślu. Prezydent miasta Wojciech Bakun oraz przewodniczący rady miejskiej Maciej Kamiński wręczyli ją na ręce prezesa TPN Waldemara Wiglusza.

W tym ważnym dla towarzystwa akcie udział wzięli również członkowie zarządu: Ewa Grin-Piszczek, Żaneta Niedbała i Maciej Waltoś.

Kawał pięknej historii

Zebranie założycielskie Towarzystwa Przyjaciół Nauk odbyło się w Przemyślu, 14 lutego 1909 r.

W zachowanej dokumentacji jako członkowie założyciele figurują: hr. Zofia Czarniecka (Bircza), Kazimierz Macudziński (Kraków), Kazimierz Maria Osiński, Tadeusz Osiński, dr Leonard Tarnawski (wszyscy z Przemyśla), hr. Romerowa Konstantynowa (Borowa pod Mielcem), Jan Wyżykowski (Gródek Jagielloński), Tadeusz Żurawski (Lwów), a także Przemyska Kasa Zaliczkowa Rzemieślników i Rolników.

Towarzystwo, zaliczane do najstarszych tego typu instytucji w Polsce, powstało z inicjatywy braci Kazimierza Marii i Tadeusza Osińskich. Niemal w tym samym roku powstała Biblioteka Naukowa TPN, której zbiory szybko się powiększały dzięki ofiarności miejscowych działaczy, głównie braci Osińskich.

Towarzystwo Przyjaciół Nauk w Przemyślu opiekowało się też w tym okresie zasobem Archiwum Akt Dawnych Miasta Przemyśla. W 1935 r. zbiory biblioteczne liczyły już 25 tys. tomów. Po zakończeniu II wojny światowej zbiory TPN zostały rozparcelowane.

Decyzją Naczelnej Dyrekcji Muzeów i Ochrony Zabytków kolekcja muzealna TPN została przeniesiona do byłego pałacu biskupów greckokatolickich przy pl. Czackiego 3, a placówka otrzymała nazwę Muzeum Ziemi Przemyskiej. Zbiory Archiwum Akt Dawnych Miasta Przemyśla dały zaś początek utworzonemu w 1947 r. Archiwum Państwowemu.

5 grudnia 1951 r. walne zgromadzenie członków podjęło decyzję o likwidacji towarzystwa. Na szczęście na ledwie kilka lat. Do reaktywacji doszło w 1957 r. Podjęto na nowo trud odbudowywania księgozbioru, który w 1958 r. liczył zaledwie 2 tys. 988 pozycji skatalogowanych.

Wznowiono też, prowadzoną od początku istnienia towarzystwa, działalność wydawniczą, popularno-naukową i naukową. Ta z wielkimi sukcesami trwa do dzisiaj...