– Nie jesteśmy kosmitami z innej galaktyki – mówi rektor seminarium duchownego

Wydaje mi się, że nawet w czasach komunistycznych, decyzja o wstąpieniu do seminarium nie wymagała tyle odwagi, co w 2019 roku – mówi ks. dr Konrad Dyrda, rektor Wyższego Seminarium Duchownego w Przemyślu. W rozmowie z "Życiem Podkarpackim" duchowny mówi także o działaniach, które podjęto w seminarium, aby zapobiegać przypadkom pedofilii. – Lepiej mieć jednego dobrego księdza, niż nawet trzech niedojrzałych, którzy mogą robić krzywdę Kościołowi, ludziom i sobie – podkreśla.

fot.Paweł Bugira
Ks. dr Konrad Dyrda urodził się w 1977 r. Pochodzi z parafii Budy Łańcuckie. Święcenia kapłańskie przyjął w 2001 r. W 2016 r. został prefektem (wychowawcą) w WSD w Przemyślu, a rok później abp Adam Szal mianował go rektorem tej uczelni.

Gdy został Ksiądz rektorem, usłyszałem, że to chyba najmłodszy rektor w historii. Zdarza się Księdzu, że ktoś tak reaguje i mówi: bardzo młody rektor?

– Tak. Dzięki Bogu jeszcze się zdarza. Ostatnio przyjechali do nas księża z Koszalina, mówią „o, jaki młody rektor”. A lat kapłaństwa mam tyle, co rektor w Koszalinie. Najmłodszym rektorem od 1819 roku był ksiądz Dziadosz (poprzednik ks. Dyrdy – przyp. PB), który miał 13 lat kapłaństwa w chwili nominacji. Ja natomiast miałem 16 lat kapłaństwa.

Zdarzało się, że ktoś pomyślał, że Ksiądz to kleryk?

– Zdarzało się; „o przepraszam, myślałem, że to kleryk, bo taki młody”. Kiedyś mnie to irytowało, bo jak człowiek ma dwadzieścia parę lat, a bierze się go za nastolatka, to może być irytujące, bo się go niedojrzale traktuje. Natomiast dzisiaj mam do tego dystans i czasem mam ubaw z tego powodu.

Kiedy Ksiądz dostał propozycję od arcybiskupa, żeby zostać rektorem, jakie myśli temu towarzyszyły? Podobno rektor ma największą odpowiedzialność w diecezji.

– Trzy noce miałem nieprzespane, tym bardziej, że[paywall] nie mogłem się tą informacją z nikim dzielić i musiałem ją samemu przeżywać. Pewien ciężar spadł na ramiona, ale staram się do tego podchodzić z wiarą. Jeśli to ma być wola Boża, a nie mój wymysł, to Pan Bóg daje też łaski proporcjonalnie do zadań. Oczywiście, to mnie przerastało w momencie rozpoczęcia, ale porównuję to do jadącego metra. Na przystanku się zatrzymuje, ktoś wsiada i pociąg jedzie dalej. To metro w diecezji funkcjonuje, seminarium ma swoje tradycje, ktoś mnie posadził za sterami, ale ono praktycznie jedzie samo, więc miałem miękkie wejście.

Z jakimi uczuciami wchodzicie w 200. rok od reaktywacji?

– Z wdzięcznością Panu Bogu. Istniejemy tak naprawdę ponad 300 lat. Przypomnę krótko, dlaczego mówimy o reaktywacji. Seminarium powstało w 1687 roku. Gdy w wyniku zaborów Przemyśl znalazł się pod zaborem austriackim, cesarz Józef II w 1783 roku zamknął wszystkie seminaria, żeby otworzyć jedno wielkie seminarium we Lwowie i tam formować przyszłe duchowieństwo wszystkich diecezji. Zadecydował tak, żeby w jakiś sposób po swojemu je prowadzić i mieć wpływ na ludność i na duchownych. Dla niego było to wygodne, ale dla formacji kapłanów miało fatalne skutki i księży brakowało. Na szczęście sytuacja historyczna tak się potoczyła, że 36 lat później udało się na nowo otworzyć nasze seminarium. Był to 1819 rok i właśnie dwustulecie tej daty obchodzimy. Była jeszcze przerwa w funkcjonowaniu seminarium w tym miejscu, kiedy po wybuchu drugiej wojny światowej musiało zostać przeniesione do Brzozowa, ale cały czas pozostawało na terenie diecezji i działało.

Kleryków jest dziś o połowę mniej niż kilka lat temu. Czy można mówić o kryzysie, czy należy używać innego słowa?

– Jeśli patrzymy tylko na liczby, to można mówić o kryzysie; nie ma się co bać tego słowa. Natomiast każdy kryzys jest zawsze szansą. To dla nas sygnał. Po wielu refleksjach, dochodzę do krótkiego wniosku: róbmy swoje. Jako księża, żyjmy po Bożemu, dawajmy świadectwo radosnego kapłańskiego życia w służbie Panu Bogu. W seminarium dobrze formujmy kleryków i róbmy to z radością, z osobami nam powierzonymi. Jest ich mniej, więc łatwiej budować więzi, poznać siebie nawzajem. Pan Bóg powołuje, tylko co zrobić, żeby człowiek powołany miał odwagę i odpowiedział na to wezwanie? To już temat na dłuższą refleksję.

Co Ksiądz rektor może powiedzieć o kandydatach, którzy przychodzą, choćby tegorocznych?

– Podziwiam ich. To są na pewno odważni młodzi mężczyźni. Wydaje mi się, że nawet w czasach komunistycznych, decyzja o wstąpieniu do seminarium, która mogła się wiązać z trudnościami w zdaniu matury, nie wymagała tyle odwagi, co w 2019 roku. Taki jest niesprzyjający kontekst i krzywdzący wobec drogi kapłańskiej, stereotypowy. To na pewno nie ułatwiało im decyzji. W doświadczeniu wiary są na pewno powyżej średniej krajowej. Ale są to oczywiście dzieci tej epoki, mają wady i zalety, i nie można ich obrazu wylukrować.

Wiem, że we wcześniejszych latach – nie tylko do przemyskiego seminarium – zgłaszali się mężczyźni z wyższym wykształceniem, nawet po doktoratach. Czy teraz też mamy takich kandydatów?

– Co ciekawe, właśnie nie. To rocznik 1999 i 2000. Są tacy, którzy mają doświadczenie roku studiów. Ale faktycznie mamy kleryków magistrów, doktor został w tym roku wyświęcony, zresztą nie pierwszy.

Jeśli chodzi o liczbę kleryków, kiedyś był Tarnów, zaraz potem Przemyśl. Obecnie chyba straciliśmy miejsce na podium.

– Pod względem liczby wstępujących owszem. Statystycznie jesteśmy mniej więcej na czwartym – piątym miejscu.

W takich sytuacjach często słyszymy, że ważniejsza jest jakość od ilości.

– Zgadzam się z tym. To dotyczy i seminarium, i każdej innej dziedziny życia. Lepiej mieć jednego kleryka i później księdza dobrego, dojrzałego i uformowanego, niż nawet trzech niedojrzałych, którzy mogą robić krzywdę Kościołowi, ludziom i sobie.

W ostatnich miesiącach praktycznie nie ma dnia, żeby nie wracał temat pedofilii wśród duchowieństwa i wykorzystywania nieletnich przez księży. Jak podchodzicie do tego problemu w seminarium? Jest jakiś specjalny program albo weryfikacja kandydatów?

– Bierzemy na serio te wszystkie sygnały i przyjmujemy je z bólem serca. Nie udajemy, że jesteśmy kosmitami żyjącymi na innej galaktyce. Żyjemy w tym świecie, choć mam świadomość, że czasem brakuje autentycznej troski o ofiary, a chętnie atakuje się, jeśli sprawcami są osoby duchowne. To oczywiście nie zmienia faktu, że musimy zatroszczyć się o właściwą formację kleryków i kapłanów, i chronić dzieci i młodzież, żeby one czuły się bezpiecznie przy kapłanach, w środowisku kościelnym, żeby społeczeństwo nam ufało. Konkrety: w zeszłym roku mieliśmy całodzienne szkolenie z księdzem Adamem Żakiem, który jest ogólnopolskim delegatem od spraw ochrony nieletnich. Odbywały się też spotkania z diecezjalnym koordynatorem do spraw ochrony nieletnich. W diecezjalnej grupie, która odpowiada za tę ochronę jest jeden z naszych przełożonych. Mamy w diecezji wprowadzone przepisy, które mają chronić nieletnich. Zostały one przeanalizowane z wszystkimi rocznikami. Klerycy mieli obowiązek podpisać, że się z nimi zapoznali, ale tu nie chodzi o podpis, ale o mentalność tworzenia bezpiecznego środowiska. Nie ma najmniejszych wątpliwości, że wszyscy negatywne oceniamy takie zjawisko, nikt nie chce o nim słyszeć nawet raz na 10 lat, nie mówiąc, że częściej. Robimy wszystko, żeby klerycy dojrzale się rozwijali także w sferze psychoseksualnej.

Zniesienie celibatu pomogłoby w walce z pedofilią. Zgadza się Ksiądz tą tezą?

– Zdecydowanie nie. To zestawienie jest bardzo upraszczające i niewłaściwe. Trzeba zdrowej, dojrzałej osobowości. Sam celibat nie jest przyczyną takich zachowań, nie znam badań, które by to potwierdzały. Przez wieki wielu żyjących w celibacie osiągnęło świętość, a są przecież przypadki pedofilii wśród osób, które prowadzą aktywne życie seksualne.