Cała nadzieja w Anglikach

Ostatnimi czasy rzadko pojawiają się w mediach informacje dobre, a jeszcze rzadziej takie, które budzą nadzieję na przyszłość. Dlatego tak bardzo ucieszyła mnie na pozór błaha wiadomość o tym, że brytyjska telewizja BBC uruchamia specjalną jednostkę, która będzie badać prawdziwość informacji zamieszczanych w mediach, zwłaszcza tych społecznościowych. Zespół nazwany „Reality Check” chce wyławiać z morza informacji te, które są albo manipulacjami, albo niesprawdzonymi pogłoskami lub po prostu wierutnymi bzdurami i poddawać je realistycznej krytyce.

Bardzo mnie to ucieszyło, bo już od dłuższego czasu w coraz większe przygnębienie wprawiał mnie fakt, że wiadomości, nawet na pierwszy rzut oka fałszywe, cieszą się niezwykłą popularnością na różnych fejsbukach i twitterach. Co rusz ktoś nam donosi o ponurych, budzących grozę i przerażenie zdarzeniach, które z rzeczywistością nie mają nic wspólnego. Czasem są to tzw. „fejki”, których zadaniem jest zmuszenie odbiorcy do klikania w różne podejrzane linki w celach komercyjnych, czasem są to manipulacje dokonywane przez partie polityczne lub inne organizacje, których celem ma być wywołanie społecznych niepokojów, a czasem są to fałszywe newsy produkowane przez pozornie poważne media.

O tym, jak bardzo jest to rozpowszechniona praktyka, mogliśmy się przekonać choćby w kilku ostatnich dniach, kiedy to np. redaktorzy programów informacyjnych zacierali (dosłownie i w przenośni) ślady istnienia Wielkiej Orkiestry lub informowali o wydarzeniach, które nie miały miejsca (jak „pucz kanapkowy”), a z kolei liczni anonimowi internauci produkowali informacje o San Escobar (powstała nawet „prawdziwa” strona tego państwa na Wikipedii). Oczywiście poszczególne takie działania mogą się nam podobać lub mogą nas bawić, nie zmienia to jednak faktu, że przestrzeń publiczna pełna jest newsów wyssanych z palca, z którymi już nie potrafimy sobie poradzić. Cóż bowiem z tego, że ktoś pomówiony będzie próbował prostować fałszywe doniesienia na swój temat albo będzie dochodził swych praw w sądzie – owych sprostowań nikt nie czyta, zwłaszcza, że ukazują się one zawsze ze sporym opóźnieniem, a jak długo pracują sądy, wszyscy wiemy.

Pomysł BBC jest zatem prosty i genialny – to sami dziennikarze będą ujawniać różne modne bzdury i publicznie masakrować do tej pory bezkarnych kłamczuszków. A wszystko w imię czegoś, co już przestało się nam kojarzyć z mediami – w imię prawdy. I choć projekt „Reality Check” przypominać może nieco walkę z wiatrakami, to jednak liczę po cichu na to, że być może owi angielscy błędni rycerze dziennikarskiej rzetelności odniosą kiedyś zwycięstwo. I że moda na prawdę upowszechni się także i u nas.