Gdzie diabeł nie może, tam babę pośle!

– Kobiety są silne, z uporem maniaka potrafią dążyć do celu. Nie poddajemy się w sytuacjach, w których niejeden mężczyzna powiedziałby dość – mówi Maria Jakubowska, prezes Stowarzyszenia Sołtysów Powiatu Przemyskiego, przez ponad 30 lat sprawująca funkcję sołtyski wsi Grochowce. Marzec do naszej rozmówczyni pasuje wyjątkowo, to miesiąc, w którym obchodzimy i Dzień Kobiet, i Dzień Sołtysa.

Co sprawiło, że wiele lat temu postanowiła Pani zostać sołtysem? W dodatku pierwszą kobietą sołtysem w gminie?

– Pochodzę z rodziny społecznikowskiej. Społecznie udzielali się moi rodzice, ja też – od kiedy pamiętam – czułam chęć pomagania ludziom i działałam na tym polu. A to w Radzie Rodziców, a to w związku zawodowym. Przez 16 lat pracowałam w firmie meblowej, konkretnie w sprzedaży i po skończonym urlopie wychowawczym zaproponowano mi, żebym została sołtysem naszej miejscowości. Obawy oczywiście były, bo miałam wtedy trzydzieści parę lat i byłam jeszcze młoda. Ale się zgodziłam i nie żałuję. Byłam pierwszą kobietą w gminie na tym stanowisku, więc właściwie przecierałam szlaki. Wtedy jakoś brakowało pań pełniących tę funkcję. Może wynikało to z przekonania, że mężczyzna lepiej sobie daje radę, ale z czasem i my, kobiety, zaczęłyśmy udowadniać, że potrafimy i obecnie wiele kobiet świetnie sprawdza się w tej roli. Czasy się zmieniły.

Po ponad 30 latach sołtysowania wsi Grochowce przekazała Pani pałeczkę mężczyźnie. Ciężko było podjąć taką decyzję?

– Mój następca jest młody, energiczny, był wiele lat w radzie sołeckiej, więc zna lokalne problemy i teraz to on przejął rządy. Nadszedł już czas, żeby powiedzieć sobie dość. To oczywiście nie była łatwa decyzja, bo lubię to, co robię. Działałam nie tylko tu, w naszej małej ojczyźnie, ale też w województwie i Krajowym Stowarzyszeniu Sołtysów, w którego zarządzie nadal jestem. Prezesuję też Stowarzyszeniu Sołtysów Powiatu Przemyskiego.

Dawniej zaangażowanie w instytucje samorządu wiejskiego stanowiło domenę mężczyzn. Dziś kobieta sołtys to wcale nie rzadkość. Panie coraz częściej decydują się na start w wyborach. Czy kobiecie łatwiej niż mężczyźnie pełnić taką funkcję?

– Z jednej strony łatwiej, z drugiej trudniej. Jeżeli chodzi o życie codzienne, rodzinne, to nam kobietom jest pewnie trudniej, bo niejednokrotnie – by załatwić wiele spraw – trzeba zostawić dom i dzieci. Sama mam czworo, więc miałam się koło kogo kręcić w domu i czasem to były trudne wybory. Mężczyzna mniej się udziela w gospodarstwie domowym, ale z kolei bardziej fizycznie, więc w tym panowie mają przewagę, mogą – z racji predyspozycji i tężyzny fizycznej – więcej pomagać w różnych pracach na rzecz wsi. Choć pamiętam momenty, kiedy sama też chwytałam za szuflę i działałam, bo[paywall] energia mnie rozpierała (śmiech). To ważne, żeby dawać przykład innym, wówczas mamy szansę pociągnąć ludzi do działania.

Kobiecie trudniej odmówić, kiedy przychodzi do urzędu załatwić jakąś sprawę dla swojej społeczności?

– Wydaje mi się, że my, kobiety, jesteśmy bardziej przebojowe. Jak nas wyrzucają drzwiami, to wchodzimy oknem. Przecież gdzie diabeł nie może, tam babę pośle. Coś jest w tym powiedzeniu. Zawsze dążymy do obranego celu i nie odpuszczamy. Dzięki temu najczęściej go osiągamy! Ja zawsze łatwo nawiązywałam kontakty, co mi pomagało w różnych kwestiach. Poza tym wiele ułatwia rozmowa, trzeba umieć z ludźmi rozmawiać. Sołtys ma być dla ludzi.

 

Jakie jeszcze kobiece cechy, Pani zdaniem, ułatwiają paniom odnalezienie się w przywódczej roli?

– Jesteśmy chyba bardziej empatyczne. Szybciej reagujemy na cudze problemy. Głównie chodzi o takie kwestie jak pomoc społeczna. Ludzie, którzy potrzebują wsparcia w swoich problemach mają większą śmiałość do kobiet i szybciej zwrócą się do kobiety ze swoimi bolączkami niż do mężczyzny. Być może dlatego, że my – kobiety – zawsze podchodzimy do cudzych spraw z sercem. Jesteśmy bardziej uczuciowe, stąd umiemy lepiej współodczuwać. Panowie trochę inaczej przekazują tę swoją serdeczność. Pamiętam sytuacje, kiedy przychodziły do mnie po wsparcie kobiety, które w domu doświadczały przemocy. Myślę, że trudniej byłoby się im otworzyć w stosunku do mężczyzny. Kobiety coraz częściej stoją na czele wsi, ale też i różnych organizacji i świetnie sobie radzą.

Jak udało się Pani przez lata godzić społecznikowskie zacięcie, czyli funkcję sołtysa, z obowiązkami rodzinnymi i prowadzeniem domu?

– To kwestia organizacji. My, kobiety, potrafimy sobie wszystko dobrze zorganizować. Mężczyzna najczęściej pochłonięty jest sprawami zawodowymi. My musimy dzielić czas tak, żeby ogarniać i dom, i pozostałe sprawy. Kiedy przez te ponad 30 lat zajmowałam się sołtysowaniem, było wiele spraw, którym się trzeba było poświęcić. I we wsi coś zrobić, i pojechać coś załatwić, i zorganizować spotkanie, i być na zjeździe czy szkoleniu, na którym można było podpatrzeć wiele dobrych praktyk i przenieść je na swoje podwórko. Ale ja zawsze tak układałam sobie plany, by to, czego nie zdążyłam zrobić w dzień, zrobić późnym wieczorem czy w nocy. W ten sposób sobie radziłam. Bo w domu trzeba było i posprzątać, i ugotować, i poprasować, i zająć się dziećmi. W miarę, kiedy rosły, było coraz łatwiej. Dużą podporą byli też dla mnie rodzice, z którymi mieszkaliśmy.

Mąż był przychylny temu, żeby była Pani tak aktywna? Wspierał, kibicował czy raczej nie?

– Myślę, że tak. Oczywiście były też i momenty, kiedy miał dość, bo przecież był ze mną w tym wszystkim, a sołtysem jest się 24 godziny na dobę. Kiedy zaczynałam, to przecież nie było powszechnego dostępu do telefonu. Telefon był u sołtysa, więc siłą rzeczy miałam w domu takie małe centrum dowodzenia, kiedy we wsi coś się działo. Teraz już w formie żartu wspominam taką chwilę, kiedy na wyborach sołtysów wszyscy poparli moją kandydaturę, tylko mój mąż był przeciw (śmiech). Oczywiście z wiadomych względów. Chciał mieć w końcu żonę dla siebie.

Dziś solidarność kobiet jest wyjątkowo zauważalna. Czy kobiety na wsi zawsze mogą liczyć na siebie nawzajem?

– Myślę, że tak. Udowadniamy, że potrafimy wiele zdziałać i role, których się podejmujemy, wykonujemy dobrze. Dzięki reaktywacji kół gospodyń wiejskich kobiety mają wspólne cele. To jest bardzo pozytywne, bo robią wspólnie wiele dobrych rzeczy. Są realizowane różne akcje, kursy, spotkania i pokazy. Panie bardzo chętnie się spotykają, angażują, mają przestrzeń do rozmów i wspólnych działań. Trochę niestety przeszkodziła nam pandemia.

Zapytam przewrotnie: kobiety to słaba płeć?

– Nie zgodzę się. Kobiety są silne, z uporem maniaka potrafią dążyć do celu. Nie poddajemy się w sytuacjach, w których niejeden mężczyzna miałby już dość.

Jakie ma Pani marzenia i plany na dalszy etap życia?

– Nie spoczywam na laurach. To że nie jestem już sołtysem, nie znaczy, że już nic nie będę robić. Na ile mi sił starczy i do kiedy będę mogła, będą ludziom pomagać, jeśli będą mojej pomocy potrzebowali. Ale mam teraz więcej czasu dla rodziny i z tego też chcę korzystać. W tej chwili mam pięcioro wnuków i nimi też chcę się nacieszyć. Najstarsza wnuczka idzie w tym roku do Pierwszej Komunii Świętej, a najmłodszy wnuczek ma 2 miesiące. Czuję się potrzebna.

ug