Reklama

Naukowcy i sztuczna inteligencja ocenią formy ochrony przyrody na Podkarpaciu

20/05/2025 07:37

Obszary chronionego krajobrazu to wyróżniające się krajobrazowo tereny o zróżnicowanych ekosystemach, cenne ze względu na ich walory turystyczne, ale także ze względu na to, iż pełnią ważną funkcję korytarzy ekologicznych czyli dróg przemieszczania się roślin i zwierząt pomiędzy siedliskami, umożliwiając im przetrwanie mimo niekorzystnych zmian w środowisku. / FOT. T. Mielnik

Naukowcy z Uniwersytetu Rzeszowskiego przygotują nowe dokumenty planistyczne dla 13 obszarów chronionego krajobrazu na Podkarpaciu. W realizacji zadania, które będzie kosztowało samorząd województwa prawie 4 mln zł, wesprze ich sztuczna inteligencja (AI). Całość ma być gotowa do końca 2027 roku.

Obszary chronionego krajobrazu (w skrócie OCHK) na Podkarpaciu zlokalizowane są w 99 gminach i spośród terenów objętych ochroną zajmują największą powierzchnię, liczącą prawie 470 tys. hektarów. Naukowcy z Uniwersytetu Rzeszowskiego zgodnie z podpisaną niedawno umową zaktualizują dokumenty dotyczące wszystkich trzynastu OCHK-ów. Dokonają ich ponownej oceny pod kątem wartości przyrodniczych i kulturowych, wskażą przebieg i zagrożenia drożności korytarzy ekologicznych, wyłonią najcenniejsze ekosystemy, wyróżniające się typy krajobrazów, a także obszary o najwyższym potencjale turystycznym i rekreacyjnym. Przetarg na to zadanie Urząd Marszałkowski Województwa Podkarpackiego ogłosił jeszcze na początku roku. Wygrała go spółka Uniwersytetu Rzeszowskiego – Inventur, złożona z liczącego około 20 osób zespołu naukowców z Wydziału Technologiczno-Przyrodniczego i Wydziału Nauk Ścisłych i Technicznych. To m.in.: architekci krajobrazu, specjaliści z zakresu botaniki, entomologii, fitosocjologii, hydrobiologii, ornitologii oraz teriologii.

– Cieszę się, że aktualizację dokumentacji dotyczącej obszarów chronionego krajobrazu opracują naukowcy z wieloletnim doświadczeniem, którzy są zaangażowani także w inne projekty z zakresu ochrony przyrody w naszym regionie – powiedziała Anna Huk, członek Zarządu Województwa Podkarpackiego, odpowiedzialna za Departament Ochrony Środowiska.

Reklama

Jak z kolei poinformowała Aleksandra Gorzelak-Nieduży z Urzędu Marszałkowskiego Województwa Podkarpackiego w Rzeszowie, efektywne opracowanie danych zapewnić mają też specjaliści z zakresu systemów informacji geograficznej (GIS), planowania przestrzennego i informatyki. Ważną rolę w tej analizie[paywall] odegra również sztuczna inteligencja (AI).

Opracowanie ważne dla lokalnych samorządów i przedsiębiorców

– Będzie to potężne wyzwanie. Nie sądzę, aby gdzieś w kraju, aż na taką skalę, na tak dużym obszarze, były prowadzone podobne prace, stąd tak liczny i merytorycznie zróżnicowany zespół specjalistów – podkreślił prof. Krzysztof Kukuła, który będzie kierował zespołem naukowców URz.

Reklama

Zauważył też, że niezwykle istotna będzie też weryfikacja granic poszczególnych obszarów, gdyż te mogą ulec zmianie. Efektem prac ma być nowa dokumentacja, zawierająca sporo opracowań graficznych, w szczególności map dostępnych cyfrowo. W tym celu wykorzystana ma być technologia GIS, umożliwiająca tworzenie, analizowanie i interpretowanie przestrzennych danych środowiskowych. Jaki cel ma natomiast planowana aktualizacja OCHK-ów?

– Dokładnie określi ona stan zachowania walorów przyrodniczych, krajobrazowych i kulturowych tych terenów, pozwoli wyłonić tereny dla nas najcenniejsze, co jest ważne zarówno dla ich ochrony, jak i rozwoju regionu w obszarze turystyki – wyjaśniła Magdalena Radecka-Gibała, kierownik oddziału ds. ochrony bioróżnorodności, przyrody i krajobrazu w UMWP.

Reklama

Ponadto przygotowywane opracowanie będzie ważne dla lokalnych samorządów, którym ułatwi planowanie przestrzenne, a to pozwoli ustalić przejrzyste zasady dotyczące możliwości prowadzenia na tych terenach działalności gospodarczej, co z kolei jest istotne dla przedsiębiorców.

Zadanie będzie realizowane z unijnym dofinansowaniem z programu Fundusze Europejskie dla Podkarpacia 2021-2027, jakie otrzymał Departament Ochrony Środowiska UMWP, który będzie realizował projekt.