Nie czekajmy na objawy. Trzeba badać się wcześniej

Chodzi o to, żebyśmy wykrywali takie nowotwory, które nie dają żadnych objawów. Nie możemy czekać na objawy. Gdy one się pojawiają, czyli gdy już są trudności z oddawaniem moczu, czy jest krwiomocz, to może być wtedy za późno. Trzeba zbadać się wcześniej – mówi dr n med. Rafał Walczak, kierownik Oddziału Urologicznego z Pododdziałem Urologii Onkologicznej Wojewódzkiego Szpitala im. Św. Ojca Pio w Przemyślu.

– Przed nami listopadowa akcja Movember, która ma na celu promocję zdrowia mężczyzn, szczególnie w kontekście chorób prostaty i jąder. Czy faktycznie wzrasta poziom świadomości i troski o własne zdrowie wśród panów?

– Myślę, że jeszcze jest dużo do zrobienia. Movember jest zbitką dwóch angielskich słów:„moustache”, czyli wąsy i November, czyli listopad. Chodzi o to, żeby w tym miesiącu mężczyźni zapuszczali wąsy i w ten sposób zwracali uwagę na siebie i inicjowali rozmowy na temat stanu zdrowia mężczyzn. Do tej pory mało się o tym mówiło i mężczyźni znacznie mniej dbają o swoje zdrowie w porównaniu do kobiet. Bardzo często w poradniach mężczyźni przyznają, że to żona lub partnerka kazała im przyjść i zrobić badania profilaktyczne.

Często mówię, że mężczyźni bardziej dbają o swoje samochody niż o swoje zdrowie. Częściej jeździmy do mechanika ze swoimi samochodami, wymieniamy im oleje, niezbędne płyny.Natomiast o zdrowie dbamy znacznie gorzej. I właśnie takie akcje, czy artykuły są najlepszym sposobem, by dotrzeć do jak największej liczby osób. Może też do kobiet, które przekonają swoich mężczyzn. Oby tak było.

– Co powinno nas zaniepokoić?

– W przypadku raka prostaty problem polega na tym, że na wczesnym etapie nie ma nic takiego, co by mogło nas zaniepokoić. Chodzi o to, żebyśmy wykrywali takie nowotwory, które nie dają żadnych objawów. Nie czujemy nic absolutnie, ale ten nowotwór tam jest.I możemy to stwierdzić tylko za pomocą badań laboratoryjnych i urologicznych. Nie możemy czekać na objawy. Gdy one się pojawiają, czyli gdy już są trudności z oddawaniem moczu, czy jest krwiomocz, to może być wtedy za późno. Trzeba zbadać się wcześniej.

– Mężczyźni mogą odczuwać opór przed badaniem per rectum, jednak obecnie nie jest to już podstawowe badanie w diagnostyce prostaty.

– Tak, to prawda. Znacznie ważniejsze jest systematyczne oznaczanie poziomu PSA, które jest kluczowe do wczesnego rozpoznania. Badanie per rectum nie jest bezwzględnie konieczne w profilaktyce raka gruczołu krokowego i nie należy się go obawiać.

– Słynne hasło mówi „szybkie wykrycie to dłuższe życie”. Kiedy powinniśmy zacząć wykonywać regularne badania?

– Jeśli chodzi o raka prostaty, to powinniśmy zacząć wykonywać badania PSA od 45. roku życia, chyba że mamy kogoś w rodzinie, kto chorował na raka prostaty. Wtedy warto te badania wykonywać nawet od 40. roku życia.

Natomiast jeśli chodzi o guzy jąder, to te choroby są bardziej charakterystyczne dla młodszych mężczyzn, czyli od wieku dojrzewania do 40. roku życia. Wystarczy raz w miesiącu badać się, dotknąć sobie jądra, nauczyć się ich kształtu. Chodzi o to, żeby wyczuć, czy coś się zmieniło. Jeśli tak, to lepiej przyjść jak najszybciej do urologa, zrobić USG i wtedy sprawa z pewnością się wyjaśni.

– Kogo najczęściej dotykają „męskie”nowotwory?

– Rak prostaty to jest choroba typowo związana z wiekiem. Im jesteśmy starsi, tym ryzyko wystąpienia tego nowotworu jest większe. Dlatego chcielibyśmy zachęcić do badań pięćdziesięcio-, sześćdziesięciolatków, aby w porę ocenić ich stan zdrowia. Na tym etapie są bardzo duże szanse wyleczenia. Rak jąder, jak wspomniałem, dotyka głównie młodych mężczyzn.

– A jak możemy zapobiec chorobie?

– Nie ma takiego sposobu, który w stu procentach zapobiega nowotworom, natomiast możemy zmniejszyć ryzyko. A żeby zmniejszyć ryzyko, należy dbać o swój ogólny stan zdrowia.Wystarczy mieć regularny ruch dwa, trzy razy w tygodniu. Wystarczy nie palić papierosów, nie nadużywać alkoholu, zdrowo się odżywiać. Warto zapobiegać chorobom cywilizacyjnym, takim jak otyłość, nadciśnienie i cukrzyca.To są banały, ale jednak się sprawdzają.Nie będziemy widzieć efektów po pół roku, ale po pięciu, dziesięciu latach na pewno nasz organizm na tym skorzysta i na pewno będziemy żyć dłużej.

– Z wiekiem przerost prostaty jest naturalnym procesem w organizmie mężczyzny, więc rak prostaty, a przerost prostaty to nie są tożsame pojęcia.

– To są dwie różne choroby.Samo powiększenie się prostaty zwykle ma charakter łagodny i dotyczy ogromnej większości mężczyzn. Łagodne powiększenie nie jest chorobą groźną dla życia. Zwykle leczy się je tabletkami, rzadko konieczne są zabiegi.

Natomiast rak prostaty równie często pojawia się w małych, jak i w dużych prostatach. W przeciwieństwie do przerostu prostaty, nowotwór może być chorobą groźną,spowodować przerzuty i nawet śmierć. Dlatego chcemy go wykryć jak najwcześniej.

Trzeba podkreślić, że obecnie rak prostaty niestety jest najczęstszą przyczyną zgonów u mężczyzn. Tendencja do umieralności z powodu tego nowotworu niestety wzrasta. A możemy to zmienić właśnie poprzez wczesne wykrycie. Jeśli będziemy wcześniej wykrywać, będziemy większość mężczyzn w stanie wyleczyć i ta śmiertelność będzie spadać.

– Możemy sprawić, że będzie to bardziej choroba przewlekła niż terminalna?

– Dokładnie tak. Mamy ogromny postęp, nie tylko w leczeniu chirurgicznym, urologicznym, endoskopowym, ale również w leczeniu onkologicznym. Dostępne są leki, które naprawdę zrewolucjonizowały leczenie w takich stadiach chorobowych, które już dały przerzuty.Dzięki temu pacjenci żyją bardzo długo, mimo choroby.

– 14 listopada Wojewódzki Szpital im. Św. Ojca Pio w Przemyślu przeprowadzi akcję badań profilaktycznych dla mężczyzn. Na czym będą one polegać?

– W pierwszym etapie, pobierzemy krew do badania PSA u wszystkich mężczyzn, którzy się zgłoszą, a przekroczyli 45. rok życia. Tych pacjentów, u których stwierdzimy podwyższony poziom PSA, będziemy umawiać na wizytę u urologa.I wtedy lekarz zdecyduje, czy należy wykonać dalsze badania. Zwykle są to badania obrazowe: rezonans i ewentualnie biopsja.

Dziękuję za rozmowę.