Reklama

Pomnik generała Dąbka w Lubaczowie odsłonięty

01/01/2023 13:48

Pomnik generała Stanisława Dąbka stanął u zbiegu ulic Konopnickiej i Unii Lubelskiej, w samym centrum Lubaczowa.<br/>fot.IPN odział Rzeszów — Pomnik generała Stanisława Dąbka stanął u zbiegu ulic Konopnickiej i Unii Lubelskiej, w samym centrum Lubaczowa.
fot.IPN odział Rzeszów

Budowę pomnika zainicjował Zarząd Towarzystwa Miłośników Ziemi Lubaczowskiej. Pomnik o wysokości 2,80 m został wykonany z brązu, a autorem projektu jest artysta Marek Dryniak – adiunkt w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Inwestycję, która kosztowała łącznie ok. 330 tys. zł, finansowo wsparł Instytut Pamięci Narodowej.

Organizatorami uroczystości, które odbyły się 6 grudnia br., byli: Starostwo Powiatowe w Lubaczowie, Urząd Miasta w Lubaczowie, Urząd Gminy w Lubaczowie, Urząd Gminy w Horyńcu-Zdroju oraz Zarząd Towarzystwa Miłośników Ziemi Lubaczowskiej.

Generał Stanisław Dąbek to bardzo ważna i zasłużona postać w historii Lubaczowa. Jego imię nosi[paywall] Szkoła Podstawowa nr 1 i jedna z ulic miasta. Jest Honorowym Obywatelem Miasta Lubaczowa i Gminy Lubaczów.

Starania o jeszcze jedno widome upamiętnienie rozpoczęły się już w 2016 r. Sfinansowały je samorządy gminy, miasta i powiatu lubaczowskiego oraz wspomniane Towarzystwo Miłośników Ziemi Lubaczowskiej.

Swój udział miał też marszałek województwa i gmina Horyniec-Zdrój. Cały odlew figury sfinansował natomiast IPN.

Reklama

Odsłonięcie pomnika zaplanowano na 6 grudnia br. Nieprzypadkowo, ale bynajmniej nie z okazji mikołajek. Właśnie w tym dniu, w 1918 r. Lubaczów został wyzwolony przez wojska pod dowództwem gen. Dąbka.

– Od wielu lat zabiegaliśmy o to, myśleliśmy o realizacji tego pomysłu, który zrodził się w gronie regionalistów, historyków związanych z Towarzystwem Miłośników Ziemi Lubaczowskiej, z Muzeum Kresów – powiedział starosta lubaczowski Zenon Swatek.

fot.IPN odział Rzeszów
Pomnik generała Stanisława Dąbka stanął u zbiegu ulic Konopnickiej i Unii Lubelskiej, w samym centrum Lubaczowa.

Reklama

Pokochał Lubaczów

Pomnik stanął u zbiegu ulic Konopnickiej i Unii Lubelskiej, w samym centrum Lubaczowa. Jest wykonany z brązu.

– Generał Dąbek urodził się co prawda w Nisku, ale tutaj, w Lubaczowie, się wychowywał, w Sokalu kończył gimnazjum i tutaj właśnie w 1918 roku, podobnie jak Stanisław Maczek dążył do Lwowa, aby wyzwolić go z rąk ukraińskich wojsk, tak samo Stanisław Dąbek dążył do Lubaczowa, aby tutaj organizować struktury wojska polskiego. Ważne dla armii polskiej w 20-leciu międzywojennym – powiedział dyrektor rzeszowskiego oddziału Instytutu Pamięci Narodowej, przemyślanin Dariusz Iwaneczko.

Reklama

W ceremonii odsłonięcia monumentu uczestniczył m.in. wnuk brata gen. Dąbka Stanisław Nowak.

– Dla mnie to wydarzenie ma podwójny wymiar, bo z jednej strony czcimy wujka, generała jako niezłomnego żołnierza, patriotę, postać historyczną, ale z drugiej strony to członek naszej rodziny. Człowiek, którego bardzo nam brakowało, kiedy zmarł 19 września 1939 r. Ta dzisiejsza uroczystość jest dla nas w związku z tym szczególnie wzruszająca – powiedział.

Słów kilka o generale
S. Dąbek w latach 1901 – 1905 uczęszczał do szkoły wydziałowej w Lubaczowie, gdzie ukończył 5 i 6 klasę. Maturę zdał w Sokalu, w studium nauczycielskim.

Pracę zawodową rozpoczął w Bóbrce, miejscowości w okolicach Lwowa, jednocześnie studiował prawo na Uniwersytecie Lwowskim. Został powołany do służby wojskowej w austriackim 34 pułku strzelców w Jarosławiu. W 1914 r. ukończył oficerską szkołę rezerwy.

W czasie I wojny światowej awansował do stopnia porucznika, dowodząc kompanią na froncie w Karpatach i w Tyrolu. W przededniu II wojny światowej, pod koniec lipca 1939 r., został wyznaczony na dowódcę Morskiej Brygady Obrony Narodowej i p.o. dowódcy Lądowej Obrony Wybrzeża.

Podjął aktywne prace nad umocnieniem pozycji obronnych i wzmocnieniem uzbrojenia podległych mu jednostek. Podczas kampanii wrześniowej dowodził aktywnie całością sił lądowych zgromadzonych wokół Gdyni. Wobec przeważających sił Wehrmachtu i odcięcia wojsk polskich na Wybrzeżu od pozostałej części kraju podjął decyzję o ewakuacji na Kępę Oksywską.

Wieczorem, 19 września 1939 r., w obliczu nieuchronnej klęski, odebrał sobie życie strzałem w głowę. Jego ciało spoczęło w Gdyni. Po śmierci, w 1964 r. awansowano go na generała brygady. Odznaczono go Srebrnym Krzyżem Orderu Virtuti Militari, Medalem Niepodległości, dwukrotnie Krzyżem Walecznych i Złotym Krzyżem Zasługi. Pośmiertnie otrzymał Order Krzyża Grunwaldu II klasy.
KiB