Prace na fortyfikacjach idą pełną parą

Mimo wielu zakazów, w tym grupowego odwiedzania na razie takich miejsc, prace porządkowe na fortach Twierdzy Przemyśl trwają w najlepsze. Po to, aby – kiedy obostrzenia przejdą do historii – jej miłośnicy i nie tylko mogli podziwiać zaniedbane do tej pory obiekty.

Jak poinformowali na swojej stronie internetowej członkowie Związku Gmin Fortecznych Twierdzy Przemyśl, już od kilku tygodni na przemyskich fortach trwają prace porządkowe związane z wywozem śmieci, wycięciem dzikich zarośli, a także suchych i powalonych drzew, które mogłyby zagrażać zdrowiu i życiu ludzi tu przebywających[paywall].

– W pierwszej kolejności został uporządkowany Fort VIII a Aszczycówka, który stanowi międzypolowy fort piechoty, przeznaczony do obrony bliskiej. Zlokalizowany jest w podprzemyskiej Łętowni, pomiędzy Fortem VIII Łętownia a Fortem IX Brunner. Po wycince krzaków i chaszczy odsłonięte zostały partie ziemne, czyli: główny wał piechoty, ślady stanowisk armat, wał chroniący koszary, fosa z spłaszczonym stokiem i niskim przeciwstokiem, pozycja piechoty, pozycja flankująca oraz częściowo pełnoprofilowa fosa szyjowa. Ogrom prac porządkowych został również przeprowadzony na terenie Fortu IX Brunner, Fortu IX a Przy Krzyżu i Fortu Xb Zagrodnia. Po raz pierwszy podobne prace, związanych z wycinką krzewów, wykonane zostały na transzei (rów ziemny, łamany łączący fortyfikacje – przyp. aut.), łączącej Fort Orzechowce z Baterią B2 Orzechowce – wyliczyła Karolina Marciniak z ZGFTW.

Prace przy Bramie Dobromilskiej

Brama Dobromilska, znajdująca się przy ulicy Słowackiego w Przemyślu, stanowiła część fortyfikacji poligonalnej twierdzy. Została zbudowana ok. 1880 r., a jej głównym celem było zabezpieczenie dojścia do twierdzy od strony południowo-wschodniej. Brama forteczna jest objęta ochroną konserwatorską. Widnieje w rejestrze zabytków, a także uznana jest – wraz z pozostałymi obiektami Twierdzy Przemyśl – za Pomnik Historii.

– Od dłuższego czasu teren wokół Bramy Dobromilskiej był mocno zarośnięty i zaśmiecony, wzbudzając wśród pasjonatów historii i miłośników naszego miasta spory niesmak. Obecnie, dzięki staraniom władz miasta Przemyśla obiekt został w końcu odsłonięty z dzikiej roślinności, a także oczyszczony ze śmieci. Prace te umożliwiły nam dokładniejszą ocenę stanu zachowania zabytku i wystąpienie do Podkarpackiego Konserwatora Zabytków o wydanie wytycznych do programu prac konserwatorskich. Po wykonaniu dokumentacji i uzyskaniu wszelkich pozwoleń przy współpracy z miastem zamierzamy przeprowadzić niezbędne prace remontowe bramy – dodała K. Marciniak.

Znaleźli grób żołnierza z I wojny światowej

Prace przy fortyfikacjach to nie jedyne, którymi zajmują się członkowie Związku Gmin Fortecznych Twierdzy Przemyśl. Dzięki współpracy z przedstawicielami węgierskiego Instytutu Historii i Muzeum Wojen z Budapesztu oraz Przemyskim Stowarzyszeniem Rekonstrukcji Historycznej X D.O.K. rozpoczęły się intensywne prace nad rewitalizacją przemyskiego cmentarza wojennego pod tzw. Tatarskim Wzgórzem.

– Pierwszy etap prac obejmował oczyszczenie obiektu ze śmieci i dzikich zarośli, w której „ukrywał się” przez kilkadziesiąt ostatnich lat. Dzięki kwerendzie archiwalnej i spisom poległych, będących w posiadaniu Związku Gmin Fortecznych Twierdzy Przemyśl, a także wpisowi znaków mogilnych z 1930 roku, ustaliliśmy położenie grobu jednego z żołnierzy węgierskich z czasów I wojny światowej na polu numer X. To jednak tylko połowa sukcesu, zupełnie inaczej bowiem została zastosowana numeracja w spisie z 1918 roku, a inaczej w 1930 roku, kiedy część nazwisk na grobach była już nieczytelna. Nie lada wyzwaniem jest w tym wypadku odpowiednie dopasowanie nazwiska do właściwej mogiły – powiedział przewodniczący ZGFTP, szef Przemyskiego Stowarzyszenia Rekonstrukcji Historycznej X D.O.K., radny Mirosław Majkowski.

Warto wiedzieć, że ta część cmentarza kryje szczątki 912 żołnierzy CK Armii, rosyjskich oraz cywilów (najczęściej furmanów z kolumn transportowych) lub aresztantów. Lata pochówków to 1915 – 1918. Wśród wymienionych jest siedmiu żołnierzy tureckich i co najmniej trzech bośniackich.