Skąd wywodzą się turki, strażnicy Grobu Pańskiego? [ZDJĘCIA]

Wielu mieszkańców powiatu przeworskiego oraz sąsiednich miejscowości nie wyobraża sobie świąt wielkanocnych bez turków. Nie każdy jednak wie, skąd wywodzą się barwnie ubrani strażnicy Grobu Pańskiego.

Nazwa „turki” oznacza mężczyzn, którzy stanowią szeregi oddziałów parawojskowych. Pełnią oni straż w kościele nad Grobem Jezusa w Wielki Piątek i Wielką Sobotę. Obrzęd ten może mieć swoje źródło w najazdach wojsk turecko-tatarskich w południowo-wschodniej części Polski, których postrzegano jako ludzi nieochrzczonych, muzułmanów.

Zgodnie z przekazem biblijnym Grobu Jezusa[paywall] strzegli rzymscy legioniści, którzy również byli poganami. Dlatego w polskich obrzędach odpowiednikiem niechrześcijańskich Rzymian stali się Turcy, jednak z nieco ocieplonym wizerunkiem. Prawdopodobnie wartę przy Grobie Chrystusa tworzyło czterech żołnierzy. Podczas gdy  jeden pełnił służbę, trzech odpoczywało.

Ubiór

Ubiór i uzbrojenie turków jest inspirowane modą orientalną. To także nawiązanie do legendy o wiedeńskiej wiktorii, zgodnie z którą Polacy powracali z pola walk w strojach Turków.

Według niektórych przekazów ubiory straży grobowych zaczerpnięte są z mundurów wojskowych pochodzących z XIX w.  oraz początków XX w. i związane są z pobudkami patriotycznymi. Barwne stroje straży grobowych szyte są na wzór mundurów Legionów Dąbrowskiego, Księstwa Warszawskiego i Królestwa Polskiego. Przybierają formę garniturów z szarfami, są kolorowo zdobione m.in. sztucznymi kwiatami, odznakami, naramiennikami, chustami. Spodnie zdobione biało-czerwonymi lub kolorowymi lampasami nawiązują do paradnego umundurowania żołnierzy z epoki Królestwa Polskiego. Czapki tureckie w modelu „czako” nawiązują do czaka ułańskiego. Są również bogato zdobione, np. kwiatami, wstążkami czy pawimi piórami, które mogą nawiązywać do hełmów rycerskich. Symbolizują władzę królewską, przepych i dostojność.

Wielkanocne wojsko w każdej miejscowości różni się od siebie wieloma detalami ubioru. Każdy oddział ma również wypracowane figury podczas musztry paradnej. Cel pozostaje jednak niezmienny – każdy turek stoi na straży Grobu Pańskiego, podtrzymując tym samym piękną, wielowiekową tradycję. To również dzięki odbywającym się w Wielką Niedzielę i Wielki Poniedziałek paradom święta wielkanocne są tak wyjątkowe.