Śladami Franciszki i Stanisława Kurpielów: objazd naukowy do Tarnawiec

Towarzystwo Przyjaciół Nauk w Przemyślu zorganizowało 21 października br. objazd naukowy do Tarnawiec, do miejsca, które stało się symbolem pamięci, zaangażowania polskiego społeczeństwa w misję ratowania Żydów.

Kurpielowie – administrujący gospodarstwem księcia Leona Sapiehy na Leoncinie w Tarnawcach  –– w latach 1943-44 ukrywali ok. dwudziestu pięciu Żydów. 19 czerwca 1944 roku zostali za ten czyn rozstrzelani przez Niemców w Przemyślu, na Lipowicy. W 2010 roku Franciszkę i Stanisława Kurpielów uhonorowano pośmiertnie Krzyżami Komandorskimi Orderu Odrodzenia Polski, a w 2013 roku przyznano im tytuł „Sprawiedliwy wśród Narodów Świata”.

Na początek spotkania odbyła się na Leoncinie krótka modlitwa pod przewodnictwem o. Rajmunda Wilka z klasztoru oo. Franciszkanów – Reformatów w Przemyślu w intencji śp. rodziny Franciszki i Stanisława Kurpielów oraz 22 Żydów, którzy zostali rozstrzelani na Leoncinie. Następnie dokonano uroczystego poświęcenia i odsłonięcia tablicy informacyjnej wykonanej z inicjatywy wójta gminy Krasiczyn Tadeusza Bobka i przy współudziale Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Przemyślu.

Piękną oprawę muzyczną przygotował Piotr Wawrzkiewicz, artysta ze Stowarzyszenia Muzyka Dawna w Jarosławiu. Uczestnicy wydarzenia mieli okazję wysłuchać psalmu 130. „Z głębokości wołałem do Ciebie Panie”, melodia z Wielopola Skrzyńskiego oraz „Boże łaskawy przyjmij płacz krwawy”, melodia z Szufnarowej. Obie melodie zapisane przez Bartosza Gałązkę w trakcie prowadzonych przez niego badań terenowych nad podkarpackimi śpiewami tradycyjnymi. Miejsca tragedii i cierpień ludzkich zawsze napawają głęboką refleksją i wywołują smutek. Na Leoncinie pozostały jedynie mury dawnego zabudowania folwarcznego, stodoły, w której F. i S. Kurpielowie ukrywali Żydów oraz drewniany krzyż postawiony w miejscu, gdzie kiedyś przed laty stał dom Kurpielów. Tam też symbolicznie zapalono znicze. Nieopodal drogi leśnej znajduje się kamień, który przypomina o tragedii, jaka miała miejsce w maju 1944 roku.

Kolejnym ważnym punktem programu był przejazd do Przemyśla – na Lipowicę, do miejsca rozstrzelania m.in.: F i S. Kurpielów oraz na cmentarz Zasański, gdzie spoczywają ich doczesne szczątki. Objazd poprowadził dziennikarz, fotograf Jacek Szwic, autor broszury pt. „Pamięci Stanisława i Franciszki Kurpielów” wraz z koordynatorką projektu z ramienia TPN w Przemyślu Żanetą Niedbałą. W objeździe i w spotkaniu w Tarnawcach uczestniczyli przedstawiciele władz gminy Krasiczyn, sołectwa w Tarnawcach z sołtysem Piotrem Kunikiem na czele oraz lokalna społeczność, w tym panie z Koła Gospodyń Wiejskich w Tarnawcach, a także członkowie i sympatycy TPN w Przemyślu. Projekt dofinansowano z budżetu województwa podkarpackiego, w ramach konkursu „Polscy bohaterowie ratujący Żydów na Podkarpaciu”.

Turyści oraz mieszkańcy okolic, spacerując drogą leśną wzdłuż ścieżki przyrodniczo-kulturowej w Tarnawcach, powinni chociaż na chwilę zatrzymać się w tym miejscu, aby uczcić pamięć bohaterów F. i S. Kurpielów oraz rozstrzelanych Żydów. Takich miejsc i ludzi, którzy ukrywali Żydów w czasie II wojny światowej mamy wiele w naszym kraju. Bez wątpienia zasługują na szczególną naszą uwagę i pamięć.

„Jeśli człowiek niszczy jedno życie, to jest tak, jak gdyby zniszczył cały świat. A jeśli człowiek ratuje jedno życie, to jest tak, jak gdyby uratował cały świat" [Talmud Babiloński, Sanhedryn].