Upamiętnili ofiary II wojny światowej

10 nazwisk mieszkańców Wacławic i Trójczyc, więźniów obozu koncentracyjnego w Auschwitz-Birkenau znajduje się na tablicy pamiątkowej, która 14 czerwca br. została uroczyście odsłonięta na cmentarzu komunalnym w Wacławicach w gminie Orły.

14 czerwca 1940 r. z tarnowskiego zakładu karnego wyruszył pierwszy transport do nowo powstałego obozu koncentracyjnego w Auschwitz. Wśród 728 więźniów znaleźli się m.in. żołnierze września 1939 r., członkowie organizacji konspiracyjnych oraz gimnazjaliści i harcerze. Byli wśród nich mieszkańcy Podkarpacia. Transport z Tarnowa zapoczątkował akcję masowej eksterminacji ludności w niemieckich nazistowskich obozach koncentracyjnych.

Inicjatorem upamiętnienia ofiar II wojny światowej z tych terenów jest 91-letni Izydor Miara. Jako 9-letni chłopiec był świadkiem aresztowania mieszkańców Trójczyc i Wacławic podczas uroczystości 3-majowych zorganizowanych 82 lata temu. Pan Izydor był[paywall] więźniem czasów stalinowskich. Pomysł upamiętnienia podchwyciły władze gminy, pomagając w finalizacji. Powstał specjalny komitetowi budowy pomnika, którego bardzo wspierał rzeszowski oddział Instytutu Pamięci Narodowej.

Po przeprowadzeniu kwerendy w archiwach, poparł wniosek komitetu i ufundował pamiątkową tablicę. Dyrektor rzeszowskiego oddziału IPN zasugerował, aby odsłonięcie pomnika odbyło się właśnie 14 czerwca. A że w grupie, i to tak szacownej, siła, właśnie 14 czerwca br. doszło do uroczystego odsłonięcia upamiętnienia.

10 nazwisk

Uroczystości rozpoczęła msza św. w kościele parafialnym w Wacławicach pod przewodnictwem proboszcza ks. Andrzeja Stopyry. Następnie uczestnicy przemaszerowali na miejscowy cmentarz. Organizatorami byli: Urząd Gminy w Orłach oraz Społeczny Komitet Mieszkańców Wacławic i Trójczyc.

W odsłonięciu tablicy wzięli udział m.in.: posłowie Tadeusz Chrzan i Marek Rząsa, dyrektor rzeszowskiego oddziału IPN Dariusz Iwaneczko, starosta przemyski Jan Pączek, członkowie komitetu (Jarosław Dyrda i Izydor Miara), rodziny więźniów obozów koncentracyjnych i mieszkańcy gminy. W tym podniosłym wydarzeniu, zapewniając oprawę muzyczną, uczestniczyła orkiestra dęta z Walawy.

Jak już wspomnieliśmy, na tablicy umieszczono nazwiska więźniów, którzy 14 czerwca 1940 r. w pierwszym transporcie zostali przewiezieni do KL Auschwitz: Tadeusz Balawajder – zginął w 1943 r., Jan Balawajder – zginął 3 września 1941 r., Florian Bar – zginął 18 czerwca 1942 r., Izydor Homa – przeżył, Jan Michalik – zginął 28 lutego 1943 r., Andrzej Nykiel – zginął w 1945 r., Leon Rajzer – zginął 19 lipca 1943 r., Stefan Rajzer – zginął 9 maja 1941 r.,  Michał Świta – przeżył, Jan Walczak przeżył.

fot.ze zbiorów własnych
Na tablicy umieszczono nazwiska więźniów, którzy 14 czerwca 1940 r. w pierwszym transporcie zostali przewiezieni do KL Auschwitz.