Wielki Czwartek – historia, zwyczaje, tradycje

Dziś w Kościele Katolickim rozpoczyna się Triduum Paschalne – najważniejszy czas w roku liturgicznym. W Wielki Czwartek wspomina się Ostatnią Wieczerzę, którą Jezus Chrystus spożył ze swoimi uczniami. Jest to też pamiątka ustanowienia dwóch sakramentów: Eucharystii i kapłaństwa.

W kościołach odprawia się tego dnia dwie uroczyste msze: W Kościele katolickim odprawiane są dwie szczególne msze: Mszę Krzyżma (rankiem w katedrach). Podczas niej biskup konsekruje oleje, które następnie, przez cały rok używane są przy sakramentach. Druga msza, odprawiana we wszystkich kościołach katolickich jest Msza Święta Wieczerzy Pańskiej. Jej doniosłym momentem jest wyśpiewanie hymnu „Chwała na wysokości Bogu”, po którym aż do Wielkiej Soboty milkną dzwony dzwonki i organy, a w liturgii używa się wyłącznie drewnianych kołatek. Podczas liturgii w niektórych kościołach kapłan obmywa nogi mężczyznom – na pamiątkę obmycia nóg apostołom przez Chrystusa. Najświętszy Sakrament przenoszony jest do tzw. kaplicy ciemnicy, co z kolei symbolizuje uwięzienie Jezusa po Ostatniej Wieczerzy.

Ludowe zwyczaje

Chociaż Wielki Czwartek ma wyraźnie sakralny charakter, to przez wieki na ziemiach polskich związało się z nim wiele zwyczajów ludowych, a niektóre z nich – zwłaszcza na wsiach – trwają do dzisiaj. Po wieczornej mszy świętej nie wykonywano już ciężkich i głośnych prac, które mogłyby „zakłócać spokój cierpiącego Jezusa”. Często trwano w ciszy, skupieniu i modlitwie oraz wierzono, że wielkoczwartkowa woda (w rzece, strumieniu a nawet studni) ma szczególną moc oczyszczającą a umycie się w niej ma zapewnić zdrowie i urodę. Związane jest z tym nawet powiedzenie: „Woda w Wielki Czwartek święta chorób nie pamięta”.