Wyraźny wzrost zakażeń HIV w Polsce. Wirus przez lata może nie dawać żadnych objawów

Trochę zapomnieliśmy o groźnej chorobie, jaką wywołuje wirus HIV, tymczasem on wcale nie odpuszcza.

– Rzeczywiście, po latach względnej stabilizacji w Polsce niestety obserwuje się bardzo wyraźny wzrost zakażeń przenoszonych drogą płciową. Według przeprowadzonych analiz w 2021 roku w Polsce mieliśmy 16,9 tysięcy osób z rozpoznaniem HIV. Jest to liczba większa o 84 procent w porównaniu do 2012 roku. Natomiast tylko w 2024 r. wykryto blisko 3 tys. przypadków, co stanowi wzrost o ponad 300 procent od 2020 r. O ile w 2020 roku wskaźnik zakażeń HIV wynosił ok. 2,5 przypadku na 100 tys. mieszkańców, o tyle w 2024 roku wzrósł on do ponad 6. Codziennie średnio 5 – 6 osób w Polsce dowiaduje się o zakażeniu wirusem HIV, a co piąty zakażony może nie być świadomy swojej diagnozy i stanowić zagrożenie dla siebie i innych.

Co może wpływać na te rosnące statystyki?

– To sygnał zmian społeczno-kulturowych. Najwięcej zakażeń odnotowuje się wśród osób w wieku 25 – 44 lat, ale niepokojący jest także wzrost w grupie powyżej 45 roku życia. To wyraźny sygnał zmiany zachowań zdrowotnych i seksualnych w starszych grupach wiekowych. Główne powody zakażenia to: brak wiedzy na temat możliwych dróg zakażenia, mniejsza aktywność szkół i lekarzy w propagowaniu pożądanych zachowań oraz ignorowanie ryzyka zakażenia. Warto pamiętać, że HIV przenosi się głównie drogą płciową oraz poprzez kontakt z zakażoną krwią, a wczesne wykrycie i podjęcie terapii pozwala na normalne życie.

No właśnie, tymczasem problemem bywa stygmatyzacja zakażenia i wciąż mocno się trzymające w społeczeństwie stereotypy, które powodują, że ludzie unikają badań, obawiając się dyskryminacji.

– Dlatego tak ważne są edukacja, czyli przełamanie tabu dotyczącego zdrowia seksualnego i łatwo dostępne powszechne testy – anonimowe i darmowe badania. W Polsce funkcjonuje 29 punktów konsultacyjno-diagnostycznych, w których można wykonać testy. Badania są całkowicie bezpłatnie, bez skierowania i z gwarancją pełnej anonimowości. Cała procedura odbywa się „na hasło”, co zapewnia pacjentom komfort i dyskrecję, eliminując barierę wstydu przed dbaniem o własne zdrowie.

Systematyczne leczenie osoby zakażonej pozwala zredukować ilość wirusa w organizmie, co umożliwia pacjentom prowadzenie normalnego życia.

– Owszem, leczenie antyretrowirusowe (ARV) jest dostępne i refundowane. Zakażenie wirusem HIV może przez wiele lat przebiegać bezobjawowo, co utrudnia diagnozę. Przez nawet 8 – 10 lat wirus może nie dawać żadnych symptomów, jednak w tym czasie namnaża się i niszczy odporność zakażonej osoby. Pamiętajmy, że nieleczone zakażenie HIV prowadzi do rozwoju AIDS, czyli zespołu nabytego niedoboru (upośledzenia) odporności. To końcowy etap nieleczonego zakażenia HIV. To zespół chorób atakujących osoby zakażone HIV. Zaliczamy do niego różne infekcje i typy nowotworów. AIDS występuje po wielu latach trwania infekcji HIV u osób, które o swoim zakażeniu nie wiedzą. Osoby, które wiedzą o swoim zakażeniu, objęte są nowoczesną terapią antyretrowirusową, która zapobiega wystąpieniu AIDS.

Jak może dojść do zakażenia HIV?

– Są  trzy główne drogi zakażenia. Pierwsza to kontakty seksualne bez zastosowania zabezpieczenia (prezerwatywy). Zakazić możemy się też przez zakażoną HIV krew, np. używając tych samych igieł i strzykawek przez więcej niż jedną osobę. Są również zakażenia wertykalne – matka zakażona HIV może zakazić swoje dziecko w czasie ciąży, porodu lub podczas karmienia piersią. Zatem jeśli zdarzyła nam się sytuacja, podczas której występowało ryzyko zakażenia, np. kontakt z krwią osoby zakażonej HIV, np. po zakłuciu nieznaną igłą, gwałt, ryzykowne kontakty seksualne z osobą zakażoną HIV lub z osobą o nieznanym statusie serologicznym, powinniśmy się natychmiast zgłosić do najbliższego szpitala zakaźnego. Im szybciej przyjmiemy leki antyretrowirusowe (2 – 3 godziny po zdarzeniu), tym większa będzie szansa na uniknięcie zakażenia. Profilaktyka farmakologiczna jest najbardziej skuteczna, jeśli zostanie wdrożona do 48 godzin od zdarzenia.

Dziękuję za rozmowę.

Urszula GIELO

ABC profilaktyki HIV:

– zachowaj ostrożność, gdy ktoś się skaleczy (wypadki),

– zabiegi kosmetyczne, tatuaże wykonuj tylko u wykwalifikowanych osób,

– nie pożyczaj maszynki do golenia, szczoteczki do zębów i innych przyborów kosmetycznych,

– jeśli używasz strzykawek i igieł, upewnij się, czy są sterylne,

– unikaj przygodnych kontaktów seksualnych.

Tu wykonasz badania

Na Podkarpaciu badania w kierunku HIV wykonamy w Rzeszowie, przy Punkcie Pobrań Diagnostyki (ul. Grunwaldzka 34/1), e-mail: kontakt@stowarzyszeniejedenswiat.org, tel. informacyjny: 513 652 351. Jest otwarty we wtorki, w godzinach 15 – 18 i w soboty od g.  9 do 12.30. Dostępne są w nim testy laboratoryjne w kierunku HIV (czas oczekiwania na wynik to kolejny dyżur PKD) oraz szybkie testy w kierunku HIV, HCV i kiły (wynik po 20 minutach).