Zapytaj radcę prawnego: co to jest zachowek – komu i od kogo przysługuje?

Spadkodawca korzysta z pełnej swobody dysponowania swym majątkiem zarówno za życia, jak i na wypadek śmierci. Swoboda ta może niejednokrotnie prowadzić do pokrzywdzenia najbliższych mu osób.

W jakiej wysokości?

– Osoba uprawniona do zachowku może żądać ½ wartości udziału, który by jej przypadał w przypadku dziedziczenia ustawowego, a gdy jest ona osobą trwale niezdolną do pracy bądź niepełnoletnią 2/3 wartości tego udziału.

W jakiej sytuacji nie możemy żądać zachowku?

– Osoba, która została wydziedziczona w testamencie, uznana przez sąd za niegodnego dziedziczenia albo która odrzuciła spadek, albo zawarła ze spadkodawcą umowę o zrzeczeniu się dziedziczenia nie może żądać zachowku. Ponadto małżonek, który był w separacji ze spadkodawcą w chwili jego śmierci, także nie może żądać zachowku, a także małżonek przeciwko któremu spadkodawca wystąpiło orzeczenie rozwodu z jego wyłącznej winy.

Jak wyliczyć wysokość zachowku?

– Podstawę obliczenia wysokości zachowku stanowi wartość udziału spadkowego, który przypadałby uprawnionemu przy dziedziczeniu ustawowym. Wielkość tego udziału (w postaci ułamka) należy określić oddzielnie dla każdego uprawnionego. W celu ustalenia konkretnej sumy zachowku należy odpowiednio połowę albo dwie trzecie udziału spadkowego, który przypadałby uprawnionemu przy dziedziczeniu ustawowym, pomnożyć przez wartość tzw. substratu zachowku.

Czy roszczenie o zachowek ulega przedawnieniu?

– Oczywiście tak. Obecnie termin przedawnienia roszczenia o zachowek wynosi 5 lat, licząc od dnia ogłoszenia testamentu. Ogłoszenie testamentu to jego odczytanie na głos dokonane przed sądem lub notariuszem.

W jaki sposób wystąpić z roszczeniem o zachowek?

– Zgłoszenie roszczenia o zachowek przejawia się poprzez wystąpienie z pozwem do sądu o zapłatę sumy pieniężnej należnej tytułem zachowku. Przed złożeniem pozwu do sądu, można pisemnie wystosować wezwanie do zapłaty –  jednakże należy pamiętać o tym, iż takie wezwanie do zapłaty nie przerywa biegu przedawnienia.