Abp Ignacy Tokarczuk i Tadeusz Mazurkiewicz odznaczeni

W Bernardyńskim Centrum Religijno-Kulturowym przy klasztorze oo. Bernardynów w Rzeszowie odbyła się uroczystość wręczenia Krzyży Wolności i Solidarności, którą zorganizował rzeszowski oddział Instytutu Pamięci Narodowej. Odznaczonych zostało m.in. pięć osób z naszego regionu.

Przyznane przez prezydenta Polski Andrzeja Dudę odznaczenia odebrało kilkunastu zasłużonych działaczy opozycji antykomunistycznej z lat 1956 – 1989. W imieniu A. Dudy krzyże wręczył wiceprezes IPN-u  Jan Baster.  W tym gronie znalazło się pięcioro przedstawicieli z naszego regionu, w tym trójka, która została odznaczona pośmiertnie[paywall]. To abp Ignacy Tokarczuk, Andrzej Tadeusz Mazurkiewicz i Stanisław Kubas.
Abp I. Tokarczuk (1918 – 2012)  z wielką gorliwością popierał inicjatywy obywatelskie domagające się respektowania praw człowieka, wspierał opozycję demokratyczną. Po 13 grudnia 1981 r. zaangażowany był w pomoc dla „Solidarności”, wspierał kapłanów represjonowanych przez władze. Na Wielkanoc 1982 r. odwiedził internowanych  w więzieniu w Nowym Łupkowie. Wspierał działalność wydawniczą poza cenzurą oraz działalność Duszpasterstw Rolników i Ludzi Pracy. Przeciwko biskupowi prowadzone były akcje organizowane przez SB, mające na celu jego dyskredytację.

Jarosławianin A. Mazurkiewicz (1963 – 2008) po 13 grudnia 1981 r. był członkiem lokalnej organizacji podziemnej Polska Młodzież Walcząca. W 1985 r. założył nieformalną grupy KPN w Jarosławiu, w latach 1986 – 1988 był szefem Okręgu Rzeszowsko-Przemyskiego KPN. Jako szef struktur KPN był współpracownikiem „Solidarności Walczącej”, a w latach 1988 – 1989 szefem Obszaru Rzeszowsko-Przemyskiego KPN. Od 1988 r. członek Rady Politycznej KPN.

Stanisław Kubas (1951 – 2014) pracował w Hucie Szkła w Jarosławiu, gdzie działał w NSZZ „Solidarność”. Po 13 grudnia 1981 r. kontynuował działalność związkową. Kolportował m.in. antyrządowe ulotki oraz współpracował z Tymczasową Komisją Koordynacyjną NSZZ „Solidarność” w Jarosławiu. Wyrokiem Sądu Rejonowego w Jarosławiu z 11 lutego 1983 r. został skazany na 2 lata więzienia w zawieszeniu na 4 lata za włamanie w czerwcu 1982 r. do magazynu w HSO „Jarosław” celem zdobycia materiałów biurowych dla podziemnej  działalności wydawniczej.

Dwoje odznaczonych odebrało krzyże osobiście

Odznaczenia osobiście odebrali natomiast Maciej Kędzior i Maria Podolec. Ten pierwszy jako uczeń LO w Przemyślu kolportował ulotki, pomagał ukrywającym się działaczom NSZZ „Solidarność” oraz przesyłał grypsy z Ośrodka Odosobnienia w Nowym Łupkowie. Jako student UJ był drukarzem i kolporterem pism i innych materiałów Liberalno-Demokratycznej Partii „Niepodległość”. Po zatrzymaniu 20 grudnia 1985 r. w Krakowie został aresztowany i przebywał w areszcie  w Jarosławiu i Zakładzie Karnym w Przemyślu. Został zwolniony na mocy amnestii 27 marca 1986 r. M. Podolec od 1971 r. pracowała w ZPD „Jarlan”  w Jarosławiu. Po wprowadzeniu stanu wojennego podjęła działalność w ramach zdelegalizowanego związku NSZZ „Solidarność”. Uczestniczyła w kolportażu wydawnictw podziemnych. W 1982 r. podejrzewana była o przechowywanie części matryc skradzionych z magazynu w Hucie Szkła w Jarosławiu. SB dokonała przeszukania jej mieszkania, a ona sama została zatrzymana. W związku z prowadzoną działalnością była inwigilowana przez SB w latach 1982 – 1987.

Krzyż Wolności i Solidarności
Odznaczenie to zostało ustanowione przez parlament Rzeczypospolitej Polskiej 5 sierpnia 2010 r., równocześnie z aktem restytucji Krzyża Niepodległości, do którego chlubnych tradycji nawiązuje. Po raz pierwszy przyznano je w czerwcu 2011 r. przy okazji obchodów 35. rocznicy protestów społecznych w Radomiu. Krzyż nadawany jest przez prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, na wniosek prezesa Instytutu Pamięci Narodowej, działaczom opozycji wobec dyktatury komunistycznej za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowanie praw człowieka w PRL.