Aleksander Fredro w Kalwarii Pacławskiej

Prelegentów i słuchaczy przywitał prezes PTK, były marszałek, poseł na sejm Marek Kuchciński. Imprezę rozpoczęła prelekcja historyka literatury, krytyka i poety, prof. Wojciecha Kudyby, który zabrał słuchaczy w historyczną podróż. W jej trakcie podkreślił odrębność twórczości Fredry od reszty romantycznych pisarzy, jego brak zafascynowania krajami zachodnimi i skłonność do czerpania inspiracji z ziem dawnej Rzeczypospolitej. Następnie historyk dr Lucjan Fac opowiedział o wojennych losach młodego hrabiego. Przedstawił ciekawostkę szerzej nieznaną – mianowicie w młodości Aleksander Fredro był rudy. Swoje długie, rude loki obciął jednak wraz ze wstąpieniem do armii Napoleona w 1809 roku. 3 lata później, w stopniu kapitana, ruszył na Moskwę. Niestety armia cesarza Francuzów w Rosji poniosła porażkę. Po nieudanej wojnie Aleksander wrócił do rodzinnego majątku w Rudkach pod Lwowem i pisał. W swoim ironicznym stylu podsumował rozstanie z Napoleonem w wierszu „Pro memoria”: „Wyjechaliśmy razem nie z równych pobudek, Napoleon na Elbę, ja prosto do Rudek” (fragment wiersza „Pro memoria” autorstwa Aleksandra Fredry – przyp.).

Jego wkład w rozwój polskiej kultury i niesienie pociechy strapionym sercom rodaków, którzy wciąż żyli pod zaborami, przez wielu było niedoceniane. M.in. pisarz Seweryn Goszczyński zarzucał jego dziełom brak narodowego charakteru, a tworzenie komedii w czasie walk o niepodległość uważał za szkodliwe. Opowiedział o tym filolog i krytyk literatury dr Jan Musiał, który jednak stanowczo stwierdził, że Fredro jak najsłuszniej zasługuje na miano pisarza narodowego, a jego sztuki są kanonem polskiej komedii. Zwrócił przy tym uwagę na prowadzony przez Zbigniewa Chrzanowskiego „Polski Teatr Ludowy we Lwowie”, pielęgnujący tradycję teatru polskiego w mieście, w którym hrabia żył, tworzył i zmarł w 1876 roku.

Poza pierwszym panelem opowiadającym o sławnym komediopisarzu, odbył się także drugi, poszerzający tematykę imprezy o przedstawienie polskiej myśli politycznej XVII w., którą przybliżył prawnik oraz poseł na Sejm RP prof. Zbigniew Rau, a także prelekcja o historii Kalwarii Pacławskiej i jej wyjątkowej architekturze poprowadzona przez byłą konserwator zabytków Beatę Kot.

MB