Andrzej Wajda (06.03.1926 – 09.10.2016). Reżyser

13/10/2016 07:24

Wychowałem się na filmach Andrzeja Wajdy. Sierpień 1981. Zakopane. Wracałem na nocleg po wypadzie na Giewont. Pod kinem o tej samej nazwie tłum ludzi. „Za czym kolejka ta stoi?”. Na plakacie: Człowiek z żelaza. Stanąłem i ja. Projekcja. W strukturę fabularną wmontowany fragment dokumentu: milicja pałuje robotników grudnia 1970, a jeden z nich znika pod kołami wozu opancerzonego.

Bogusław Linda (odtwórca jednej z ról) mówi do nasłanego prze SB dziennikarza: – Mam nadzieję, że robotnicy po czymś takim już nigdy nie będą mieli złudzeń. Na koniec projekcji piosenka o Janku Wiśniewskim wykrzyczana przez Krystynę Jandę. Po ostatnim dźwięku w kinie przygniatająca cisza. Ludzie wmurowani w fotele. Wreszcie wychodzą jak postaci z Wesela. Coś niesamowitego. Chociaż Wajda realizował filmy wybitne, a Wesele, Ziemia Obiecana, Danton, Katyń – moim zdaniem – są genialne, nigdy więcej czegoś takiego w kinie nie przeżyłem. Cały dorobek artystyczny Wajdy to jeden wielki dyskurs o Polsce. Jaka ona była, jaka jest, jaką być powinna.

Nie wszystkim tezy reżysera się podobały. Nie wszystkim, w tym i mnie, podobały się pierwsze filmy Wajdy, ale już w Pokoleniu, Popiele i diamencie, Kanale imponował warsztatem, określił styl swojej pracy artystycznej i nadał ton dyskusji ze swoimi rodakami. Tymi siedzącymi pod szklanymi żyrandolami i tymi, którzy muszą dla nich wyrabiać produkt krajowy brutto.

Jako niepoprawny przemyślanin jestem ponadto wdzięczny panu Andrzejowi za pięknie odmalowany Przemyśl w Kronice wypadków miłosnych. Andrzej Wajda już z nami nie porozmawia. Pożegnał się filmem Powidoki. Pracował do końca.