Co kryje etykieta? Praktyczna ściąga dla świadomych konsumentów

W dzisiejszych czasach półki sklepowe wręcz uginają się pod ciężarem różnorodnych produktów spożywczych, a wybór często zależy od informacji zawartych na etykiecie. Jak właściwie je czytać, by podejmować świadome decyzje zakupowe i dbać o zdrowie?

Znajomość informacji na etykietach pozwala nie tylko wybierać zdrowsze produkty, ale także unikać marnowania żywności. Dzięki nim można planować posiłki w sposób bardziej świadomy i dostosowany do potrzeb całej rodziny. Zgodnie z prawem każdy produkt spożywczy musi zawierać kluczowe dane, takie jak: nazwa produktu, wykaz składników (w tym alergenów), wartości odżywcze, data przydatności, dane identyfikujące producenta, gramatura, warunki przechowywania, a tam gdzie zasadne: kraj lub miejsce pochodzenia i warunki użycia.

Jak analizować skład produktu?
Składnik to każda substancja (w tym dodatek do żywności), która została zastosowana do produkcji danego środka spożywczego i jest w nim nadal obecna. Producent jest zobowiązany podać je w kolejności malejącej - od największej do najmniejszej ilości w produkcie. Jeśli na początku listy znajdują się cukier, tłuszcz lub sól, warto rozważyć wybór zdrowszej alternatywy. Im krótszy skład, tym zazwyczaj lepiej – produkty o długiej liście składników często zawierają wiele dodatków, takich jak konserwanty czy barwniki.

Warto wiedzieć, że niektóre produkty nie wymagają podawania składu na etykiecie. Są to  np. świeże owoce i warzywa, woda gazowana, czysty ocet, nabiał bez dodatków (ser, masło, fermentowane mleko i śmietana/śmietanka), a także produkty zawierające tylko jeden składnik pod warunkiem, że ich nazwa jest z nim tożsama.

Zwróć uwagę na alergeny
Jeśli w produkcie występują alergeny, to muszą one być wyraźnie wyróżnione na tle innych składników (np. za pomocą pogrubionej czcionki czy podkreślenia). W Unii Europejskiej producenci są zobowiązani do wskazania 14 głównych alergenów, tj. orzechów - ziemnych, laskowych i innych, soi,  gorczycy, jaj, łubinu, mleka, zbóż zawierających gluten, sezamu, selera, dwutlenku siarki, ryb, mięczaków i skorupiaków.

Tabela wartości odżywczych i RWS
Tabela wartości odżywczych informuje nas ile składników odżywczych zawiera produkt. Zgodnie z prawem europejskim musi zawierać wartość energetyczną (w kilodżulach kJ, jak i w kilokaloriach kcal), ilość tłuszczu oraz nasyconych kwasów tłuszczowych, węglowodanów, cukrów, białka i soli. Z wymogu obowiązkowej informacji o wartości odżywczej są zwolnione produkty nieprzetworzone, bez dodatków, tj. mąka, miód, zioła, przyprawy i ich mieszaniny. Uzupełnieniem są Referencyjne Wartości Spożycia (RWS), które wskazują, ile energii i składników odżywczych potrzebuje przeciętna dorosła osoba. Informacje te są podane w przeliczeniu na 100 g, 100 ml lub na porcję produktu, co pozwala ocenić, jak dany produkt wpisuje się w codzienną dietę. Warto pamiętać, że wartości RWS są orientacyjne – potrzeby każdego z nas są inne i zależą od wieku, płci, aktywności fizycznej czy stanu zdrowia.

Ważne daty
Na opakowaniach artykułów spożywczych data przydatności najczęściej jest podana w jednym z dwóch wariantów – „najlepiej spożyć przed” lub „należy spożyć do”. Pierwszy oznacza datę minimalnej trwałości. Po jej upływie produkt może być nadal bezpieczny do spożycia, o ile był odpowiednio przechowywany. „Należy spożyć do” informuje o dacie do której trzeba spożyć dany produkt, aby nie stanowił zagrożenia dla naszego zdrowia. Nie ma od tej zasady odstępstwa, nawet jeśli produkt pachnie i wygląda jak świeży.

Czytanie etykiet to prosty nawyk, który może przynieść wiele korzyści. Następnym razem, zanim włożysz produkt do koszyka, poświęć chwilę na analizę  jego składu i wartości odżywczych. Świadomy wybór to inwestycja w Twoje zdrowie!
AM