Cudem ocaleni. Lubaczowskie obchody Dnia Pamięci

„Kto ratuje jedno życie, jakby świat cały ratował” – taki napis widnieje na medalu „Sprawiedliwy Wśród Narodów Świata”. Sens tej sentencji, pochodzącej z Talmudu, mieli okazję poznać mieszkańcy Lubaczowa, którzy wzięli udział w spotkaniu będącym częścią miejscowych obchodów Międzynarodowego Dnia Pamięci o Ofiarach Holokaustu na Podkarpaciu.

Gośćmi wydarzenia byli przedstawiciele narodowości żydowskiej, którzy sami doświadczyli Holokaustu oraz osoby, których krewni przeżyli prześladowania. Przeżyli dzięki pomocy i odwadze ludzi z Lubaczowa, którzy niejednokrotnie świadomie stawiali na szali życie swoje i swoich bliskich[paywall], aby ratować przyjaciela, kolegę, a czasem zupełnie obcą osobę. Spotkanie współorganizowali: Urząd Miasta Lubaczowa, starostwo powiatowe, Urząd Gminy Lubaczów i Miejska Biblioteka Publiczna w Lubaczowie.

Obchody rozpoczęły się wizytą zaproszonych gości w Muzeum Kresów w Lubaczowie, gdzie obejrzeli oni wystawę związaną z kulturą i religią żydowską. Później grupa udała się na Pole Plebańskie koło wsi Dachnów, gdzie Niemcy zakopali w rowie przeciwczołgowym około dwóch tysięcy ofiar likwidacji getta w Lubaczowie. Tam zebrani oddali zmarłym hołd przy symbolicznej macewie, a następnie udali się na kirkut w Lubaczowie, gdzie w styczniu 1943 roku hitlerowcy dokonali egzekucji około tysiąca pięciuset Żydów. Podczas wizyty na cmentarzu jeden z uczestników, Samuel Haltern, odnalazł grób swego pradziadka, co było dla niego wyjątkowym przeżyciem.

fot.Marcin Materniak
Wieczorne spotkanie w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Lubaczowie.

Drugie życie

 Wieczorem w czytelni Miejskiej Biblioteki Publicznej odbyło się spotkanie z osobami, które dały świadectwo bohaterstwa lubaczowian. Wśród zaproszonych gości była Lucia Retman, która w Lubaczowie – jak sama twierdzi – „urodziła się na nowo” dzięki pani Pomorskiej. To ona zdobyła dla niej polskie papiery i pomogła przeżyć pod przybranym nazwiskiem. Na spotkaniu byli również obecni potomkowie tych, którzy przeżyli Holokaust dzięki pomocy mieszkańców Lubaczowa. Wśród nich: Ora Regev-Heumann, Samuel Haltern i Simon Lavee, który zaprezentował swoją książkę Jewish Hit Sqad. Publikacja zawiera wspomnienia ojca autora, który został ocalony przez rodzinę Kulpów, a  później walczył w szeregach Armii Krajowej. Simon Lavee oświadczył, że zostanie przetłumaczona na język polski, a cały dochód ze sprzedaży przeznaczony będzie na fundację zajmująca się upamiętnianiem miejsc Holokaustu.