Gdzie ja żyję?

Pewnie nikt się nie spodziewał takich intensywnych i globalnych efektów brytyjskiego referendum w sprawie wyjścia z Unii. Na początku wszyscy zapewne myśleli, że Brexit to sprawa Anglików i co najwyżej dobry temat do zabawnych żartów internetowych. Ale już po kilku dniach okazało się, że świat, jaki znamy, po prostu zniknął. Oprócz politycznych i gospodarczych skutków tej decyzji (których sami politycy i biznesmeni nie potrafią jeszcze przewidzieć), być może ważniejsze i bardziej przejmujące są jej skutki społeczne.

Oto dowiadujemy się, że dzień po referendum przez Anglię zaczęła przewalać się fala ksenofobii i rasizmu, którego głównymi ofiarami są mieszkający w Wielkiej Brytanii Polacy. Nie minął tydzień, a już odnotowano setki bardziej lub mniej agresywnych ataków na naszych rodaków, nie tylko słownych, ale też i fizycznych. Ofiarami są wszyscy: nowi imigranci z Polski i ludzie mieszkający tam od kilkunastu lat. Mężczyźni, kobiety i dzieci. Polskie ośrodki kulturalne i sklepy. Okazało się, że kampania przed referendum, posługując się językiem nienawiści narodowej i rasowej, ośmieliła tysiące niezadowolonych ze swego życia kretynów do agresji. Nagle prysnął mit o otwartej, gościnnej Anglii, w której każdy może znaleźć miejsce dla siebie. Coraz częściej pojawiają się w Polsce głosy oburzenia na tę ksenofobiczną akcję i są one jak najbardziej uzasadnione.

Ale nasze oburzenie powinno się nieco stonować, bo przecież w tym samym czasie, na naszym podwórku dzieje się dokładnie to samo[paywall]. W mieście, które uchodziło (kiedyś) za miejsce spokojnego współżycia kilku narodów i religii, pojawiają się ludzie, którzy nie wahają się zaatakować (słownie i fizycznie) ukraińskiej procesji idącej z religijnymi sztandarami, z udziałem duchownych, starców i dzieci. I to prawie w tym samym dniu, w którym polski episkopat ogłasza przełomowy list na temat polsko-ukraińskiego przebaczenia. To oczywiście nie pierwsza taka akcja miejscowych kibol-patriotów, ale ta jest szczególnie przykra, a jej efekty mogą być groźne i długotrwałe.

Lokalne (i nie tylko) władze twierdzą od lat, że żadnego konfliktu w Przemyślu nie ma, że współżycie dwóch narodów jest harmonijne i wolne od niebezpieczeństw. Że trzeba do sprawy podejść z rozwagą i roztropnością, odwołać się do wspólnych ustaleń historyków itd. Ale wydaje się, że w ten sposób pokrywa się swoją bezradność i lenistwo. Z agresją rasową czy narodową nie walczy się poprzez historyków (których prac pozbawieni owłosienia młodzieńcy raczej nie będą czytać). Trzeba jej przeciwdziałać za pomocą konsekwentnego stosowania prawa, za pomocą wyrazistych symbolicznych gestów, wreszcie dzięki długotrwałej i poważnej edukacji – tu i teraz. Od tego jest władza lokalna, a jeśli ona nie wie, jak to zrobić, to niech się zwróci do władz wyższego szczebla.

I jeszcze jedna brytyjsko-przemyska analogia. Za aktami agresji zawsze stoi ktoś inny, ktoś, kto pozostaje w cieniu i buduje swój kapitał polityczny na podsycaniu konfliktu wewnętrznego. Jasnym jest, że takiemu komuś nie zależy na interesie kraju, na dobru wspólnym, na wizerunku miasta. Nam jednak chyba powinno zależeć, jeśli chcemy tu żyć jeszcze trochę. Bo do Anglii przecież już nie wyjedziemy.