Materiał dowodowy

Zwykle w każdy roboczy dzień, po piętnastej, kiedy ludzie wracają z pracy, na Słowackiego zaczynają się tworzyć korki. W czwartek, 8 listopada, tuż przed godziną szczytu młoda kobieta ustawiła krzesło obok przystanku koło dawnej biblioteki i usiadła na nim, a na kolanach rozłożyła jakiś czarny materiał.

fot.Jacek Szwic
O piętnastej Anna usiadła na krześle obok przystanku na Słowackiego i zaczęła cerować rozdartą wyszywankę.

Z bliska widać było, że jest to tradycyjna ukraińska koszula z czerwonym haftem, tak zwana wyszywanka. Kobieta zupełnie nie zwracała uwagi na to, co się dzieje wokół niej na ulicy. Nawlekła czerwoną nitkę na igłę i zabrała się za zszywanie koszuli. Zaczął się performance, czyli wydarzenie artystyczne, ale ani miejsce, ani koszula nie były w tym działaniu przypadkowe.

Sprawa nr II K 599/17

Dwa lata temu, w czerwcu[paywall], niedaleko od tego miejsca grupa młodych mężczyzn zaatakowała ukraińską procesję idącą na Ukraiński Cmentarz Wojenny w Pikulicach. Wtedy jeden z mężczyzn rzucił się na idącego w procesji Ukraińca, mieszkańca Przemyśla i zerwał z niego koszulę – wyszywankę, taką samą, jak ta, którą koło przystanku zszywała kobieta. Od roku w Sądzie Rejonowym w Przemyślu toczy się sprawa o atak na procesję. Na ławie oskarżonych zasiada dziewiętnastu młodych mężczyzn. Jednym z dowodów rzeczowych w tej sprawie jest rozdarta męska koszula koloru czarnego z czerwonym haftem. W rozprawie w charakterze obserwatora z ramienia Helsinskiej Fundacji Praw Człowieka uczestniczy Anna Dąbrowska, animatorka społeczna, aktywistka na rzecz praw człowieka. To ona, siedząc koło przystanku i zszywając koszulę, wystąpiła w performansie zatytułowanym Materiał dowodowy.

Ścieg krzyżykowy i biała róża

Dwie starsze kobiety siedzące na przystanku zerkają na nią, ale nie dane im było zaspokoić ciekawości, bo właśnie nadjechał ich autobus. Wracający z pracy przechodnie, zajęci swoimi sprawami, zupełnie nie zauważają Anny, tak jakby widok kobiety siedzącej na krześle i szyjącej był w tym miejscu czymś zupełnie normalnym. Zatrzymuje się kolejny autobus, za chwilę drugi. Mija pół godziny i ruch maleje. Wreszcie jakiś mężczyzna przystanął i zagadnął do Anny. Po chwili zatrzymała się kobieta. Przypatrzyła się dokładnie i fachowo poradziła, żeby rozdarcie zszywać ściegiem krzyżykowym. Po chwili koło przystanku zatrzymała się matka z chłopcem w przedszkolnym wieku, który wymachiwał białą różą. Chłopiec popatrzył na Annę i w bardzo spontanicznym geście dał jej różę. Powoli robiło się szaro i coraz chłodniej. Jeszcze parę osób przystanęło. Ktoś pytał, czy to jakiś film kręcą. Wreszcie zrobiło się ciemno i o siedemnastej, zgodnie z planem, performance się skończył.

fot.Jacek Szwic
Mały chłopiec zupełnie spontanicznie dał jej białą różę.