Najstarsza murowana cerkiew w Polsce?

Podczas prowadzonych od dłuższego czasu prac konserwatorsko-remontowych w kościele pod wezwaniem Matki Bożej Łaskawej w Kańczudze pod warstwami polichromii w prezbiterium konserwatorzy trafili na XVI-wieczne (a kto wie, czy nie starsze) prawosławne napisy. Wstępne badania wskazują, że obiekt może być najstarszą murowaną cerkwią w Polsce.

– Odkrycie zmienia spojrzenie na zasięg prawosławia na tym terenie i jednocześnie ukazuje nowe oblicze historii Kańczugi – powiedziała Podkarpacki Wojewódzki Konserwator Zabytków w Przemyślu Beata Kot.

Niezwykłe odkrycie. A – zdaniem niektórych mieszkańców – nie jest to[paywall] aż tak wielka sensacja.

– Oblicze historii Kańczugi raczej pozostanie bez zmian. Już po publikacji monografii Jerzego Motylewicza z 1984 roku wiemy, że to właśnie Rusini jako pierwsi zamieszkiwali Kańczugę. Wspominał też o tym ksiądz Jan Kudła w 1899 roku – stwierdził jeden z mieszkańców miejscowości.

Najpierw konserwatorzy w prezbiterium odkryli pod warstwą polichromii dekoracje z 1910 roku. Pod kolejną warstwą pojawiło się jeszcze coś, znacznie starszego.

– Napis położony ręką prawosławnego biskupa Radyłowskiego pochodzi z 1572 roku. To bardzo ciekawe odkrycie – powiedział proboszcz parafii ks. Wojciech Pac.

To nie jest pierwsza niespodzianka

Badania wciąż są prowadzone i może się okazać, że pod kolejnymi warstwami ukażą się kolejne nieznane dotąd zapisy czy malunki.

To nie jest pierwsza niespodzianka, jaką „ujawniła” świątynia w Kańczudze. Kilka lat temu podczas renowacji polichromii z 1928 r. konserwatorzy odkryli renesansowe XVI- i XVII-wieczne malowidła.

W trakcie prac renowacyjnych okazało się, że świątynia, uznawana dotychczas za barokową, powstała znacznie wcześniej. Wykazali to krakowscy konserwatorzy Krystyna i Łukasz Stawowiakowie, którzy w trakcie prac renowacyjnych pod warstwami farb i tynków prezbiterium odkryli renesansowe malowidła ścienne z 1610 r., a pod nimi na kamiennych ścianach i ceglanym sklepieniu jeszcze starszą warstwę z 1520 r.

Odkryte freski przedstawiały m.in. motywy roślinne, wici, jabłka, a także postaci świętych i jak na swój wiek są one dobrze zachowane. Okazuje się, że na przestrzeni wieków kościół w Kańczudze był wielokrotnie przebudowywany, m.in. po zniszczeniach dokonanych podczas najazdu oddziałów wołoskich w 1498 r., a także Tatarów.

fot.ze zbiorów własnych
Na przestrzeni wieków kościół w Kańczudze był wielokrotnie przebudowywany. Czy okaże się, że obiekt jest najstarszą murowaną cerkwią w Polsce?