„Nawiedzony” strażnik pamięci

Poniedziałek, 17 września. O piętnastej w kościele NMP Nieustającej Pomocy w parafii „Przemyśl – Błonie” rozpoczyna się msza za rozstrzelanych na Lipowicy i pochowanych w zbiorowej mogile na cmentarzu zasańskim. Jest orkiestra strażacka z Medyki, jest poczet sztandarowy Wojska Polskiego. Mszę odprawia ksiądz S. Ożóg. W trzeciej ławce z poważną twarzą siedzi Janusz Galiczyński. To z jego inicjatywy jest ta msza.

fot.Jacek Szwic
Janusz Galiczyński przy krzyżu na zbiorowej mogile.

– Jestem zwykły, prosty człowiek – mówi o sobie, ale w mieście od kilku lat jest już rozpoznawalny. Znają go w redakcjach, w urzędach, instytucjach, w wojsku i biurze Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Bywa tam często z plikiem pism, listów, zaświadczeń, projektów i zawsze w jednej sprawie. Chodzi o uporządkowanie i odnowienie jakiegoś miejsca pamięci. Pomoc instytucji ma polegać na załatwieniu urzędowych formalności i zapewnieniu materiałów, bo resztę, czyli pracę fizyczną przy odnawianiu, Galiczyński oferuje społecznie. Trzeba przyznać, że w takim działaniu jest skuteczny[paywall].

Na cmentarzu

Na drugi dzień po mszy na Błoniu spotykam się z Januszem Galiczyńskim na zasańskim cmentarzu. Tutaj w zbiorowej mogile spoczywają trzydzieści dwie ofiary niemieckiego terroru. Są wśród nich rozstrzelani przy Lwowskiej, inni zakładnicy rozstrzelani na Lipowicy, żołnierze Armii Krajowej, jest też małżeństwo – Stanisława i Franciszek Kurpielowie –zastrzeleni za ukrywanie Żydów w folwarku Leoncina, niedaleko Tarnawiec. – Drewniany krzyż próchniał od spodu, obmurowanie mogiły miejscami było pokruszone i trzeba je było pomalować kolorem zatwierdzonym przez konserwatora. No i tablicę trzeba było wyczyścić i zabezpieczyć farbą – Galiczyński wylicza prace, które wykonał przy odnawianiu mogiły i dodaje, że pieniądze na materiały dostał od radnych. – Tą mogiłą zainteresowałem się, kiedy pracowałem przy ścianie straceń przy Lwowskiej, bo tu ekshumowano tych z Lwowskiej i małżeństwo Kurpielów z Tarnawiec, gdzie mieszkała moja rodzina i wszyscy opowiadali o zastrzelonych Żydach i Kurpielach. Jako dziecko pasłem krowy na garbie, niedaleko tego miejsca, gdzie to się stało. Wtedy jakoś nie przykładałem do tego wagi, ale teraz postanowiłem doprowadzić tę mogiłę do należytego stanu. Chciałem też, żeby msza była w kościółku na Błoniu, bo to była moja parafia. Tam rodzice brali ślub, tam byłem chrzczony, tam przyjąłem pierwszą komunię. Trochę niedobrze, że msza była godzinę przed oficjalnymi uroczystościami, jakie robiło miasto, ale tylko ten termin odpowiadał orkiestrze. Już po wszystkim zacząłem myśleć, czy nie zostawić tego, bo nie dość, że sam załatwiam wszystkie formalności i pracuję społecznie, to często spotykam się z niezrozumieniem. Ja jestem prosty człowiek, ale nie mogę patrzeć na to, jak nasza pamięć kuleje. Pewnie dlatego, na prośbę pana Paczkowskiego, podjąłem się uporządkowania miejsca przy lesie na Lipowicy, gdzie rozstrzelano jego ojca, plutonowego Strzelców Podhalańskich i kilkadziesiąt innych osób, między innymi Kurpielów. Krzyż przegnił i leży w lesie, to trzeba nowy postawić i wspomniane miejsce uporządkować – Galiczyński kończy i obiecuje powiadomić nas, kiedy będzie finał prac na Lipowicy.