Niezwykła uroczystość w archikatedrze grekokatolickiej

24 czerwca, w dzień św. Jana Chrzciciela, w greckokatolickiej archikatedrze diecezji przemysko-warszawskiej odbyła się niezwykła uroczystość. Abp. Jan Martyniak, były metropolita przemysko-warszawski, obchodził potrójny jubileusz: 85-lecie urodzin, 60-lecie kapłaństwa oraz 35-lecie sakry biskupiej. Uroczystość zgromadziła licznych duchownych greckokatolickich z całej Polski. Liturgię dziękczynną Jubilat sprawował w otoczeniu biskupów grecko- i rzymskokatolickich. Razem z przy ołtarzu stanęli: obecny metropolita przemysko-warszawski abp Eugeniusz Popowicz, ordynariusze – wrocławsko-koszaliński bp Włodzimierz Juszczak OSBM oraz olsztyńsko-gdański Arkadiusz Trochanowski, były egzarcha apostolski Niemiec bp Piotr Kryk, a także hierarchowie rzymskokatoliccy – były metropolita przemyski abp Józef Michalik oraz były lubelski sufragan i rektor tamtejszego Wyższego Seminarium Duchownego bp Mieczysław Cisło.

Ks. Arcybiskup Jan Matyniak w dziejach Kościoła greckokatolickiego w Polsce jest postacią szczególną. To on doprowadził do[paywall] odrodzenie struktur i nowego podziału administracyjnego, obejmującego dziś całe terytorium państwa polskiego, obrządku greckokatoliccy, czyli utworzenia samodzielnej prowincji kościelnej, ze stolicą w historyczny Przemyślu, w mieście gdzie duszpasterstwo greckokatolickie funkcjonowało, po okresie stalinowskim, nieprzerwanie przez cały okres PRL-u. Było to możliwe dzięki niestrudzonym ówczesnym kapłanom: ks. prałatowi Wasylowi Hrynykowi, o. Borysowi Bałykowi OSBM, ks. mitratowi Stefanowi Dziubinie oraz ks. mitratowi Tedorowi Majkowiczowi (pierwszemu biskupowi wrocławsko-gdańskiemu).

            Szacowny Jubilat urodził się 20 czerwca 1939 r. w Spasie koło Starego Sambora, w rodzinie Wasyla i Marii z Zygmuntów. Tam też spędził dzieciństwo i kształtował swe życie religijne pod opieką rodziców, na których znaczący wpływ miał słynny klasztor bazylianów w pobliskim Ławrowie. Już jako dziecko stracił ojca, który zmobilizowany do armii radzieckiej, zginał w niemieckim obozie jenieckim w pobliżu Drezna. On zaś z matką i braćmi w 1946 r., w ramach akcji przesiedleńczej, przyjechał do Polski. Rodzina osiedliła się na Dolnym Śląsku, we wsi Nowy Waliszów. Tam przyszły metropolita ukończył szkołę podstawową, a następnie Liceum Ogólnokształcące w Bystrzycy. Po uzyskaniu w 1958 r. świadectwa dojrzałości, pragnąc służyć Bogu i ludziom, wstąpił do rzymskokatolickiego Wyższego Seminarium Duchownego we Wrocławiu. Po jego ukończeniu w 1964 r. przyjął święcenia kapłańskie z rąk abp. Bolesława Kominka. Przez wiele lat duszpasterzował w obrządku rzymskokatolickim. Pragnął pogłębić swe studia teologiczne w Rzymie, ale władze komunistyczne odmówiły mu wydania paszportu, w tej sytuacji kontynuował je w Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie, a pogłębiał w Prymasowskim Instytucie Życia Wewnętrznego.

            Rozwijające się w latach siedemdziesiątych duszpasterstwo greckokatolickiej rodziło zapotrzebowanie na duszpasterzy, znających wschodni katolicki obrządek. W 1974 r. decyzją władz kościelnych objął placówkę greckokatolicką w Legnicy, gdzie istniało słynące z wysokiego poziomu nauczania Liceum Ogólnokształcące z ukraińskim językiem nauczania. Prócz kierowania parafią był tam także katechetą młodzieży licealnej. Słynąc z krasomówstwa i znakomitych kazań, cieszył się dużą popularnością wśród młodzieży. 22 grudnia 1981 r. ówczesny prymas Polski, kardynał Józef Glemp (z woli Stolicy Apostolskiej mający prawa ordynariusza dla obrządków wschodnich), mianował go swym wikariuszem dla grekokatolików dla utworzonego wikariatu południowego. Wówczas też przyjeżdżał do Przemyśla. Wziął udział w organizowanych w 1988 r. uroczystościach 1000-lecia Chrztu Rusi-Ukrainy. Zmiany polityczne w Polsce sprzyjały aktywizacji religijnej. W uznaniu gorliwości kapłańskiej, zdolności organizacyjnych, oddania Kościołowi katolickiemu, Jan Paweł II mianował ks. Jana Martyniaka pierwszym po wojnie biskupem greckokatolickim w Polsce. Sakrę biskupią przyjął on na Jasnej Górze 16 IX 1989 r. z rąk delegowanego z Rzymu kardynała Myroslawa Lubacziwskiego. Początkowo był biskupem pomocniczym prymasa Polski, ale już 16 stycznia 1991 r. Ojciec Święty reaktywował dawna greckokatolicką diecezję przemyską mianując Go jej ordynariuszem. Na tym stanowisku bp Martyniak doprowadził do utworzenia wspomnianych nowych struktur tegoż obrządku. Powstała wówczas greckokatolicka prowincja kościelna, czyli metropolia przemysko-warszawska (początkowo z dwoma diecezjami, obecnie jest ich trzy). Na jej czele Ojciec Święty Jan Paweł II postawił właśnie abp Jana Martyniaka. Funkcję swą sprawował on bardzo gorliwe. Wzorem byli dla niego przemyscy męczennicy biskupi Jozafat Kocyłowski i Grzegorz Łakota, ogłoszeni 27 VI 2001 r. przez św. Jana Pawła II błogosławionymi Kościoła katolickiego.

            Abp Jan Martyniak osiągnąwszy wiek emerytalny złożył na ręce papieża Franciszka rezygnację, która 7 listopada 2015 r. została przyjęta. Warto dodać, że w uznaniu zasług dla Kościoła i państwa Prezydent RP odznaczył abp. Martyniaka Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. At multos annos!

Stanisław Stępień