Niezwykły obrońca miasta – o. Makary Demeski [ZDJĘCIA]

O. Makary Demeski, obrońca Przemyśla przed Tatarami – 400-lecie męczeńskiej śmierci.

W czerwcu 1624 roku miała miejsce trzecia wyprawa grabieżcza Tatarów z Budziaku na Ruś Czerwoną i Przemyśl. Ówczesne władze miasta Przemyśla, chcąc zapobiec ofiarom tego napadu, podjęły decyzję o wysłaniu z poselstwem do Kantymira Murzy o. Makarego Demeskiego. Wybór nie był przypadkowy, gdyż o. Makary władał językiem tureckim. Liczono, że przekona Tatarów do odstąpienia od rabunków,  zabierania w jasyr przemyskiej młodzieży i palenia zabudowań, w tym kościołów za odpowiednim okupem. Stało się inaczej. Chan Kantymir Murza nakazał mu ucałować swój but, a gdy o. Makary odmówił, zranił go szablą i kazał odwlec na stronę, gdzie został brutalnie zabity. Różne źródła podają sprzeczne informacje co do daty śmierci. Jedno jest pewne, że po odstąpieniu Tatarów znaleziono ciało o. Makarego na podprzemyskich błoniach i pochowano w krypcie budowanego kościoła Karmelitów Bosych w Przemyślu. O tym w skrócie mówi treść tablicy w bocznej nawie.

Kim był o. Makary Demeski?

Jego wartkie życie pełne przemian wewnętrznych zaskakuje. Urodził się, jak podają źródła karmelitańskie, w 1566 r. we Włodzimierzu Wołyńskim. Wywodził się ze szlachty ruskiej. Służył jako rotmistrz na dworach Wiśniowieckich i Mniszków. W 1605 r. brał udział w wyprawie Dymitra Samozwańca na Moskwę, a po jego śmierci trafił do lochów, gdzie spotkał karmelitów bosych  i pod ich wpływem został karmelitą. Święcenia odbył w Krakowie w 1615 r. Wkrótce przybył do Przemyśla. Tu służył i tu złożył swoje życie w ofierze podczas najazdu Tatarów w czerwcu 1624 r.

W Przemyślu powstał Komitet Upamiętnienia o. Makarego Demeskiego, którego celem jest wykonanie tablicy z brązu o wymiarach 90 na 80 cm, upamiętniającej napady Tatarów na Przemyśl i 400-lecie męczeńskiej śmierci o. Makarego, niezwykłego obrońcy miasta. Komitet wystąpił do prezydenta Przemyśla o zgodę  na umieszczenie tablicy na pierwszym słupku przy pomniku Orląt Przemyskich, tuż pod tablicą upamiętniającą bohaterów potopu szwedzkiego. Zgodę otrzymał.  Również konserwator zabytków zaakceptował lokalizację tejże tablicy. Obecnie trwają prace nad uzgodnieniem jej treści i formy.

W związku z tym, że prezydent nie deklaruje finansowania tego przedsięwzięcia, komitet ogłosił zbiórkę publiczną środków na ten cel. Zbiórka trwa od 26 września br. i potrwa do 31 grudnia br. W tym czasie będą organizowane kwesty do puszek. Komitet posiada konto w PKO BP o numerze 16 1020 4274 0000 1802 0108 9945, na które można wpłacać środki, dopisując „Datek na tablicę o. Makarego”.

Komitet Upamiętnienia o. Makarego Demeskiego OCD został powołany na zebraniu mieszkańców w siedzibie Centrum Aktywizacji Społecznej 25 lipca br. Władze kKomitetu, wybrane demokratycznie, tworzą trzy osoby: Anna Hayder, która wcześniej doprowadziła do zaistnienia tablicy upamiętniającej bohaterów potopu szwedzkiego, Alicja Chruścicka, która w 2008 r. wywalczyła nazwę ulicy im. oO. Makarego Demeskiego – równoległej do Tatarskiej – od strony ul. Przemysława oraz Małgorzata Jaszewska. Komitet złożył swój wniosek do Budżetu Obywatelskiego Przemyśla.

Wieczornica w hołdzie o. Makaremu

26 września br. w Przemyskiej Bibliotece Publicznej odbyła się wieczornica w hołdzie o. Makaremu Demeskiemu, której współorganizatorem był komitet.  Wystąpili przemyscy artyści w osobach Jana Nowakowskiego, który recytował fragmenty poematu Kazimierza Tokarza o o. Makarym Demeskim, a któremu akompaniowały Weronika Birnbach Szewczyk, prezentująca muzykę dawną na lutni wraz  Teresą Kuczerą na bębenku. Z kolei „Balladę o O. Makarym Demeskim” autorstwa Alicji Chruścickiej zaśpiewała Małgorzata Stankiewicz, do której również skomponowała muzykę.

Wcześniej prowadząca spotkanie Alicja Chruścicka przybliżyła  wydarzenia przypominające  o. Makarego i jego ofiarę życia. Niegdyś Teatr Fredreum wystawił sztukę pt. „Za prawdę”, a grupa ze Skołoszowa pod kierunkiem śp. ks. dr. Henryka Hazika  sztukę pt. „W zbroi i habicie” . Obie były adaptacją dramatu pt. „Ku prawdzie” karmelity bosego o. Bernarda Smyraka.
Wieczornica poszerzyła wiedzę obecnych mieszkańców o dramatycznym wydarzeniu  sprzed 400 lat. Była społeczną inicjatywą pro publico bono. Dziękuję w imieniu komitetu mieszkańcom za obecność i artystom za wkład pracy twórczej w jej realizację.

Alicja Chruścicka