Odpowiednie nawyki to też profilaktyka. Rozmowa ŻP

U osób z rodzinną skłonnością do występowania nowotworów profilaktyka ma szczególne znaczenie...

– Predyspozycje do pewnych typów nowotworów mogą być rzeczywiście dziedziczone. Zarówno kobiety, jak i mężczyźni mający wiedzę na temat tego, że w najbliższej rodzinie były zachorowania na dany typ nowotworu, mogą wykonać pod tym kątem badania w poradni genetycznej – każde województwo ma około dwie takie placówki. Kieruje na nie lekarz rodzinny. Przeprowadzone badania pozwalają ocenić indywidualne procentowe ryzyko zachorowania, ale też wdrożyć odpowiednią profilaktykę, np. w przypadku ryzyka raka piersi można rozważyć zabieg chirurgiczny z rekonstrukcją, w przypadku ryzyka raka jajnika, po urodzeniu dzieci, także można rozważyć ich usunięcie. Lepiej działać prewencyjnie wcześniej, zanim choroba może wystąpić, tym bardziej, że nowotwory genetyczne coraz częściej występują w młodym wieku. W przypadku raka jelita grubego mamy z kolei w Polsce program profilaktycznych badań. Jeżeli w rodzinie były nowotwory, po 40. roku życia zaleca się wykonanie kolonoskopii. Jej wynik jest ważny 10 lat. Jeśli w rodzinie występuje zespół Lyncha, taka profilaktyczna kolonoskopia jest koniecznością, i to nawet już około trzydziestki! A w przypadku zespołu polipowatości, niemal w 100 procentach prowadzącego do raka jelita grubego, zalecana jest co roku. W przypadku występowania w rodzinie raka prostaty, po czterdziestce mężczyzna powinien koniecznie wykonać badanie PSA.

A co ze szczepieniami HPV, o których sporo się ostatnio mówiło?

– U nas to wciąż swego rodzaju nowość, a w niektórych krajach już dawno stały się normą. Wiodąca w tym obszarze jest Australia, gdzie dzięki wysokiej wyszczepialności praktycznie wyeliminowano zachorowania raka szyjki macicy. Szczepienia HPV są bezpieczną metodą profilaktyki raka szyjki macicy i prącia. Warto wykonać je u młodych dziewcząt i chłopców przed rozpoczęciem aktywności seksualnej. Są to szczepienia refundowane.

Jak ważny jest styl życia w profilaktyce chorób nowotworowych?

– Palenie i alkohol, a więc najczęstsze używki, nie są w tym względzie naszymi sprzymierzeńcami. Udowodnione jest, że nadużywając alkoholu i papierosów, zwiększamy ryzyko zachorowania szczególnie na nowotwory głowy i szyi, zatem te dwie rzeczy warto z naszego życia wyeliminować. Często spotykamy pacjentów z nowotworami głowy i szyi, którzy są jednocześnie osobami uzależnionymi. Warto też postawić na ogólną higienę życia, odpowiednią dietę i ruch, ale też starać się minimalizować stres w naszym życiu.

Na nowotwory chorują coraz młodsi ludzie...

– Owszem, kiedyś taką granicą wiekową był 60. rok życia, obecnie to 50. rok życia, ale spotykamy też na oddziałach 20-latków czy 30-latków. Sporo kobiet zapada...