Pomóżmy przywrócić pamięć o Polakach ratujących Żydów w Samborze

Sambor to miejscowość historycznie bardzo mocno związana z Przemyślem. Urocza mieścina o pięknych tradycjach i długiej historii znajduje się obecnie tuż przy granicy z Polską. Od wielu lat naturalnym łącznikiem między dwoma stronami, przez tyle wieków tworzących jedną część ziemi przemyskiej, jest s. Elżbieta Ślemp ze Zgromadzenia Sióstr Franciszkanek Rodziny Maryi domu w Samborze.

Siostra Elżbieta, przed laty pracująca w bibliotece Seminarium Duchownego w Przemyślu i jedna z nielicznych osób[paywall] promujących wówczas historię książek i miejscowych tradycji bibliotekoznawczych, od 14 lat posługuje na Ukrainie. Pomimo iż mieszka w Samborze, dalej zachowała przemyski adres i bardzo często gości nad Sanem. Wiosną bieżącego roku miała promować swoje najnowsze dzieło – wynik jej zamiłowania do badań historycznych. Jest nią „Sala Spotkań i Pamięci o mieszkańcach Sambora pomagających Żydom”.

Budowa sali wynika z potrzeby podtrzymania pamięci o zaangażowaniu mieszkańców Sambora, sióstr zakonnych oraz osób świeckich, głównie Polaków, w ratowanie Żydów w czasie II wojny światowej. Po kilkunastu latach pracy s. Elżbieta zebrała tyle materiałów, że starczą na wystawę stałą, w której organizację zaangażował się rzeszowski oddział IPN. Budowę miejsca pamięci rozpoczęto 9 marca br. Z powodu blokady granic franciszkanki nie mogły wyjechać do Polski w celu rozprowadzenia wydrukowanych cegiełek. Również i spotkanie planowane w Przemyskiej Bibliotece Publicznej im. I. Krasickiego trzeba było odwołać.

Warto wspomóc dzieło

Pomimo niesprzyjających okoliczności prace budowlane posuwały się szybko naprzód i po trzech miesiącach budynek został ukończony. Niestety, z powodu braku funduszy i możliwości ich zdobycia, w większości sala powstała na przysłowiową kreskę. Czy i kiedy uda się ją spłacić, zależy w dużej mierze od ofiarodawców i przyjaciół realizacji idei. Sala w dużej mierze ma służyć miejscowym dzieciom i dorosłym oraz wszystkim odwiedzającym Kresy. Każdy, kto chciałby ją zobaczyć, zwiedzając urokliwe zakątki Sambora, może również skorzystać z miejsca noclegowego u sióstr. Ci wszyscy, którzy chcieliby wspomóc dzieło franciszkanek samborskich, mogą to zrobić, wpłacając datki na konto: 05 1160 2202 0000 0002 0993 1994, Cecylia Patałuch, ul. Paprociowa 2, 04-751 Warszawa. Można też pomóc poprzez wpłaty na konto Towarzystwa Miłośników Lwowa i Kresów Południowo-Wschodnich, Klub „Samborzan” w Oświęcimiu, ul Staszica 1/9; 32-600 Oświęcim. Numer konta: 71 1240 4155 1111 0010 3890 3651. Dopisek: Sala.

Pomagali zwykli ludzie

Warto pamiętać, że przed II wojną światową Sambor miał największy odsetek Polaków mieszkających w Galicji Wschodniej. Był miastem młodzieży i emerytów, a związani z nim są m.in.: słynny poeta barokowy Kacper Twardowski, pisarz Stefan Grabiński, polonista i italianista – rektor Tajnego Uniwersytetu Ziem Zachodnich Roman Pollak, czy słynny prawnik Julian Makarewicz. To z tą miejscowością wiąże się słynna historia miłosna między Dymitrem Samozwańcem a Maryną Mniszchówną, dzięki której jedyna Polka w historii zasiadła na tronie moskiewskim. W Samborze, bogatym w tradycje i kulturę, franciszkanki opiekowały się do wojny opuszczonymi dziećmi i młodzieżą i swoją misję kontynuują od 1990 r. W czasach, kiedy tyle się mówi na Ukrainie, o pomocy metropolity Andrzeja Szeptyckiego i jego brata Klemensa w ratowaniu Żydów, warto wspomóc dzieło ukazujące, że w czasie Holocaustu na tych terenach robiło to także wiele tzw. zwykłych ludzi.