Powstaje film o Reni Spiegel

W Przemyślu powstaje film dokumentalny o Reni Spiegel – wojenna opowieść przemyskiej Żydówki. Reżyserem jest Tomasz Magierski, Polak pracujący w Stanach Zjednoczonych. Zagra w nim przemyska młodzież, która wcześniej przygotowała spektakl teatralny na podstawie pamiętników R. Spiegel.

Historia młodej Żydówki jest bardzo ciekawa. Pamiętnik Renia Spiegel zaczęła pisać jako uczennica klasy trzeciej żeńskiego gimnazjum w Przemyślu. Dokładnie w dniu 17. urodzin trafiła do przemyskiego getta. Rok później zginęła tam, zastrzelona przez Niemca. Liczący aż 700 stron pamiętnik zachowała jej siostra Ariana (za oceanem nazywana była polską Shirley Temple, zagrała w kilku filmach fabularnych), która obecnie mieszka w Stanach Zjednoczonych. Przekazała go polskiemu reżyserowi Tomaszowi Magierskiemu, który pracuje w USA[paywall]. W pamiętniku są zarówno zwierzenia nastoletniej dziewczyny, jak i zapiski dotyczące sowieckiej, a potem hitlerowskiej okupacji. Między innymi dzięki jego inicjatywie zapiski utalentowanej literacko dziewczyny wydano drukiem. Teraz T. Magierski zdecydował się na nakręcenie filmu dokumentalnego. Uznał, że ów 700-stronicowy pamiętnik to najlepsza, nieopowiedziana dotychczas historia z czasów wojny i doskonały materiał na film fabularny w przyszłości.

fot.Mariusz Godos
W tej kamienicy przy ulicy Słowackiego w Przemyślu Renia Spiegel spędziła kilka lat, pisząc m.in. swój pamiętnik.

W scenariuszu napisanym przez życie jest Polak, który pomaga siostrze bohaterki w getcie, a nawet dobry Niemiec, który ratuje jej matkę w Warszawie. Jak już wspomnieliśmy, w powstającym dokumencie grają młodzi ludzie z Przemyśla, którzy wcześniej przeczytali dziennik i przygotowali spektakl teatralny o swojej rówieśniczce. W filmie T. Magierskiego nie będzie jednej Reni Spigiel, gra ją wiele młodych dziewczyn. Reżyser chce, by były czymś w rodzaju chóru z greckiej tragedii, który przekazuje pewną uniwersalną prawdę. W ten sposób chce uzmysłowić, że Renia była taka samą dziewczyną, jak wiele współczesnych przemyślanek.

Kilka słów o Reni Spiegel

Renia Spiegel urodziła się w Uhryńkowcach w powiecie zaleszczyckim województwa tarnopolskiego 18 czerwca 1924 roku. Jej młodsza o sześć lat siostra Ariana była „cudownym” dzieckiem, występującym w wieku 8 lat na scenie „Cyrulika Warszawskiego” i w epizodach paru filmów fabularnych nakręconych przed wybuchem II wojny światowej, m.in. w Gehennie Michała Waszyńskiego (1938). Od stycznia 1939 r. Renia pisze swój dziennik. W momencie wybuchu wojny ma 15 lat. Razem z siostrą przebywają w Przemyślu u dziadków. Jej dziennik opisuje przede wszystkim samotność bez matki, pierwszą miłość, codzienność najpierw w czasie sowieckiej, a potem niemieckiej okupacji. Opisuje swoje lęki i przerażenie w czasie tworzenia getta w Przemyślu i upokorzenia, jakich doświadczyła sama, czy których jest naocznym świadkiem na ulicach Przemyśla. Pisze do ostatniego dnia swojego krótkiego życia. Zostaje zastrzelona na ulicy getta tydzień po skończeniu 18 lat.

W 2015 r. powstała Fundacja im. Reni Spiegel z inicjatywy siostry poetki, Ariany Elżbiety Bellak, która wyjechała z Polski w 1944 r. i dzisiaj mieszka w Nowym Jorku. W ub.r. zorganizowała pierwszy Konkurs Poetycki im. Reni Spiegel dla młodzieży polskojęzycznej z całego świata. Wspomniany reżyser Tomasz Magierski był autorem scenariusza spektaklu pt. Dziennik Reni Spiegel, wyreżyserowanego przez Barbarę Płocicę i zaprezentowanego w ramach VIII Obchodów Międzynarodowego Dnia Pamięci o Ofiarach Holokaustu na Podkarpaciu.

MG