Rubinowe gody Robotniczego Stowarzyszenia Twórców Kultury w Przemyślu [ZDJĘCIA]

W dniach 18 – 20 września Robotnicze Stowarzyszenie Twórców Kultury obchodziło podwójne święto: jubileusz czterdziestolecia działalności oraz „XI Nadsańskie Spotkania Poetyckie”.

Wydarzenia zostały objęte patronatem: marszałka województwa podkarpackiego Władysława Ortyla, prezydenta Przemyśla Wojciecha Bakuna, starosty przemyskiego Bożeny Ryczan. Wsparcia udzieliły również lokalne instytucje związane z upowszechnianiem kultury: Przemyska Biblioteka Publiczna im. Ignacego Krasickiego, Przemyskie Centrum Kultury i Nauki „Zamek”, Centrum Kulturalne w Przemyślu.

18 września, w pierwszym dniu Nadsańskich Spotkań Poetyckich, twórczość prezentowali klubowi artyści, a także goście i sympatycy RSTK. Poezję i prozę czytali: Józef Bilski, Janina Cieleń, Alicja Chruścicka, Maria Gibała, Wiesław Hop, Jan Kozak, Beata Kulaga, Agata Litwin, Joanna Lorenowicz, Teresa Paryna, Mateusz Pieniążek, Mieczysław Szabaga, Tadeusz Tłuścik, Alicja Wiarska, Władysław Zych, Małgorzata Żak-Lorenowicz. Gościnnie wystąpili: Patrycja Granda, Joanna Hetman, Magdalena Jagiełłowicz, Jarosław Krawczyk, Wojciech Letki, Krystyna Wulert.

Muzycznie wieczór ubarwili: Aleksander Kłapa, Beata Kulaga, Jerzy Krużel, Jerzy Markowicz, Mateusz Pieniążek, Małgorzata Stankiewicz i Witold Stankiewicz oraz gościnnie Paweł Orkisz. Trwające cztery godziny spotkanie (jak na maraton przystało) pokazało, jak ciekawą i różnorodną twórczość prezentują lokalni artyści. Wydarzenie odbyło się w sali koncertowej Towarzystwa Muzycznego w Przemyślu. Nad jego przebiegiem czuwała autorka scenariusza i prowadząca spotkanie Maria Gibała. 

19 września – w drugim dniu Nadsańskich Spotkań Poetyckich – w gościnnych progach Przemyskiego Centrum Kultury i Nauki „Zamek” odbyła się gala wręczania nagród laureatom konkursów organizowanych przez RSTK. Wydarzenie poprzedziło otwarcie wystawy obrazów Teresy Paryny, a zakończył je recital Pawła Orkisza. Spotkanie prowadziła Maria Gibała.

Teresa Paryna – przemyska malarka i poetka – ma na swoim koncie ponad dwadzieścia książek poetyckich. Oprócz działalności literackiej zajmuje się twórczością plastyczną – także z sukcesami. Z okazji jubileuszu RSTK we foyer Zamku Kazimierzowskiego zostały zaprezentowane jej pejzaże i kwiaty (akwarele) oraz portrety kobiet malowane techniką akrylową.

Przemyskie stowarzyszenie organizuje dwa ogólnopolskie konkursy literackie – poetycki „O Wstęgę Sanu” oraz prozatorski „Brama Przemyska” (współorganizowany z Przemyską Biblioteką Publiczną). Ich celem jest promowanie czytelnictwa, wspieranie pasji literackich oraz zachęcanie osób amatorsko zajmujących się twórczością do udzielania się w kulturze. Rosnąca z roku na rok liczba uczestników świadczy o tym, jak wiele osób pisze i – co ważne – ma odwagę podzielić się swoimi tekstami. Uroczysta gala pokonkursowa była nie tylko okazją do uhonorowania laureatów, ale także do podziękowania wszystkim uczestnikom i złożenia życzeń, by pasja twórcza przynosiła im satysfakcję i sukcesy.

Pokłosiem konkursów są publikacje zawierające nagrodzone prace: Almanach „Wszystkie garście światła” z wierszami oraz Antologia „Nadsańskie szepty” z opowiadaniami.

Krakowski bard, Paweł Orkisz ma w repertuarze piosenki turystyczne, ballady, psalmy, pieśni patriotyczne. Wykonuje także utwory legendarnych, światowych bardów we własnych tłumaczeniach. W trakcie koncertu „Złote Ballady” zaśpiewał zarówno utwory autorskie: „Piosenkę o zagapieniu”, „Przechyły”, jak i piosenki Okudżawy, Wysockiego, Mortona: „Modlitwa”: „Konie narowiste”, „Kocham się w Emily Dickinson”. Wykonawca prezentował „kawałki”, które raz budziły nostalgię, a raz były humorystyczne.  Dopełnieniem występu były zabawne komentarze i zachęcanie publiczności do wspólnego śpiewu.

Zadaniem Robotniczych Stowarzyszeń Twórców Kultury jest rozwijanie twórczości amatorskiej, upowszechnianie sztuki w lokalnych społecznościach, popularyzowanie dorobku artystów nieprofesjonalnych.  Przemyskie koło RSTK powstało 3 października 1985 roku z inicjatywy Zofii Besz-Jary, Stanisława Łuszczki, Rity Tompalskiej, Andrzeja Winiarskiego, Ryszarda Hopa, Mieczysława Szabagi. W ciągu czterdziestu lat działalności przez stowarzyszenie przewinęła się rzesza twórców z różnych dziedzin sztuki (malarstwo, fotografia, poezja, proza, taniec, muzyka, rzeźba). Obecnie do RSTK należą czterdzieści dwie osoby. Ich działalność przyczynia się do ubogacenia życia kulturalnego Przemyśla i regionu. 

– wyjaśnia Paweł Soroka, przewodniczący Zarządu Rady Krajowej RSTK, inicjator powstania ruchu Robotniczych Stowarzyszeń Twórców Kultury.

Jubileusz to okazja do podsumowania działalności całej organizacji i uhonorowania osób do niej należących. 20 września w Przemyskim Centrum Kultury i Nauki „Zamek” odbyła się uroczysta gala z okazji 40-lecia działalności przemyskiego RSTK. W wydarzeniu wzięli udział przedstawiciele władz rządowych i samorządowych oraz instytucji kulturalnych miasta i regionu. Twórcom wręczono odznaczenia, dyplomy i wyróżnienia, odczytano listy gratulacyjne. Film Zdzisława Czerneckiego „Rstkowska czterdziestka” przypomniał ważne dla stowarzyszenia momenty oraz ludzi, którzy je tworzyli. Galę prowadzili: Mieczysław Szabaga i Tadeusz Tłuścik.

Stanisław Górka, aktor, reżyser, lider działającego od 1992 r. w Kopkach pod Warszawą teatru „Pod Górkę” – współpracował z Wojciechem Młynarskim i Jerzym Derflem (okrzykniętymi jednym z wybitniejszych polskich duetów literacko-muzycznych), stąd zna kulisy powstawania wielu ich przebojów. Na koncert „Droga Wojciecha Młynarskiego i Jerzego Derfla” złożyły się utwory podsumowujące działalność obu panów. Wykonane z właściwą dla artysty z Kopek brawurą, okraszone anegdotami, niczym wehikuł czasu przeniosły słuchaczy w przeszłość i nie można było się oprzeć wrażeniu, że teksty opisujące oddaloną w czasie rzeczywistość wciąż są aktualne. 

Maria Gibała – przemyska poetka i fotografka, z RSTK związana od końca lat osiemdziesiątych. Wydała trzy tomiki wierszy, a jej fotografie były eksponowane na kilku wystawach indywidualnych i pokazach multimedialnych. Wystawa „Cztery pory roku” pokazuje piękno przyrody na przestrzeni roku. Prace zostały zaprezentowane w Galerii Baszta Zamku Kazimierzowskiego.

Obchody jubileuszu czterdziestolecia przemyskiego RSTK zakończyły się degustacją tortu ufundowanego przez cukiernię Szanter i własnoręcznie pokrojonego przez panią Annę Szanter.

W latach osiemdziesiątych XX w. działało czterdzieści sześć samodzielnych stowarzyszeń RSTK. W tej chwili istnieje około dwudziestu kół terenowych, zrzeszonych w Federacji – Rady Krajowej Robotniczych Stowarzyszeń Twórców Kultury. I jak mówi Paweł Soroka: „Najważniejsze, że idea tworzenia kultury w środowiskach lokalnych, wśród osób niezwiązanych zawodowo ze sztuką, wciąż trwa”.

Nagrody finansowe ufundowali: prezydent miasta Przemyśla Wojciech Bakun; Przemyska Biblioteka Publiczna, dyrektor Maciej Waltoś; dyrektor firmy Montel Janusz Bator; Niepełna Literatka – Joanna Lorenowicz. Książki oraz zestawy upominkowe ufundowali: prezydent miasta Przemyśla Wojciech Bakun; starosta powiatu przemyskiego Bożena Ryczan; dyrektor Oddziału Alior Banku w Przemyślu Elżbieta Motyl; Przemyska Kongregacja Kupiecka, prezes Ryszard Miłoszewski. Miody szlachetne podarował Jerzy Krużel – „Pasieka pod gruszą”, akwarele malarka z Lublina Agnieszka Szady i Maria Makar z Przemyśla.

Joanna Lorenowicz