Reklama

Szczepienia HPV – skuteczna broń w walce z nowotworami

08/06/2026 11:24

Szczepienia HPV, które w Polsce wciąż są swego rodzaju nowością, a w niektórych krajach dawno stały się normą, wciąż budzą pewne obawy. Są ważne na każdym etapie życia, choć najwyższą skuteczność wykazują u osób młodych, przed rozpoczęciem aktywności seksualnej. Dlaczego warto z nich skorzystać i przed jakimi nowotworami są w stanie uchronić? Wątpliwości z nimi związane rozwiewa dyrektor ds. medycznych Podkarpackiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ Iwona Karasowska-Stepaniak.

Szczepienia zmniejszające ryzyko rozwoju nowotworów HPV (szyjki macicy, odbytu, prącia, gardła) są finansowane przez NFZ. Są też jednym z głównych elementów prewencji nowotworów.

Szczepienia zmniejszające ryzyko rozwoju nowotworów HPV (szyjki macicy, odbytu, prącia, gardła) są finansowane przez NFZ. Są też jednym z głównych elementów prewencji nowotworów – zgodnie z Narodową Strategią Onkologiczną na lata 2020 – 2030. W Polsce wskaźnik wyszczepialności przeciw HPV wciąż nie przekroczył 20 proc. wśród osób do 18. roku życia. To wynik znacznie niższy niż w krajach europejskich, takich jak Szwecja czy Portugalia, gdzie poziom ten sięga 90 proc. Niby wiemy, że warto skorzystać z tego rodzaju ochrony, a przede wszystkim zapewnić ją swoim dzieciom, ale wciąż mamy sporo obaw. Postaramy się je rozwiać w tym materiale.

Mniejsze ryzyko nowotworów

HPV (Human Papilloma Virus) to nazwa ludzkiego wirusa brodawczaka. Odpowiada on za zachorowania na raka szyjki macicy, a także inne choroby nowotworowe. Wprowadzenie programu bezpłatnych szczepień przeciw HPV może zmniejszyć obciążenie populacji Polski chorobami związanymi z wirusem.

Reklama

– Jak pokazują doświadczenia części krajów, możliwe jest osiągnięcie wskaźnika ponad 90 procent wyszczepialności, do czego bezwzględnie powinniśmy dążyć, wzmacniając edukację dzieci, rodziców i aktywnie angażując środowisko medyczne. Teraz, kiedy młode pokolenie zwraca uwagę na zdrowy tryb życia, naszym zadaniem jest uwrażliwić je w jak najszerszym aspekcie również na działania dotyczące profilaktyki chorób zakaźnych. Rodzice, szkoła powinni przybliżać dzieciom tematy dotyczące zdrowia i wyjaśniać znaczenie i możliwości, jakie niesie ze sobą profilaktyka – mówi dyrektor ds. medycznych Podkarpackiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ I. Karasowska-Stepaniak.

Reklama

Kiedy zaszczepić i dlaczego warto?

Szczepienie HPV jest najskuteczniejsze wtedy, jeśli nastąpi przed potencjalnym narażeniem na zakażenie, do którego dochodzi głównie drogą kontaktów seksualnych. Powinno być więc wykonane przed rozpoczęciem aktywności seksualnej.

– Bezpłatne szczepienia przeciw HPV w Polsce są dostępne dla dziewcząt i chłopców w wieku od 9 do 14 lat (do ukończenia 14. roku życia – przyp.) – wyjaśnia I. Karasowska-Stepaniak.

W powszechnym programie szczepień przeciw HPV bezpłatnie dostępne są 2 szczepionki: 2-walentna szczepionka i 9-walentna. Dzieci otrzymują szczepienie w schemacie dwudawkowym, w odstępie minimum 6 miesięcy między dawkami. Te, które przyjęły 1. dawkę przed ukończeniem 14. roku życia, mogą otrzymać 2. dawkę po ukończeniu 14. roku życia, pod warunkiem zachowania 6- – 12-miesięcznego odstępu między dawkami szczepienia. O rodzaju szczepionki (2- czy 9-walentna) decyduje lekarz z rodzicem.

Reklama

Schemat szczepień

Osobom w wieku od 9 do 14 lat włącznie (do 15. urodzin) zalecane jest podanie 2 dawek w odstępie od 5 do 13 miesięcy. Natomiast u osób w wieku 15 lat i powyżej zalecane są trzy dawki podawane w 0, 1 i 6 miesiącu. W ramach refundacji aptecznej dostępna jest szczepionka dwuwalentna bezpłatna dla osób poniżej 18 r.ż. z kodem DZ; szczepionka 9-walentna dla tej grupy wiekowej jest pełnopłatna.

Bezpieczna i skuteczna

Fachowa wiedza na temat szczepień zawarta jest w „Przewodniku po szczepieniach przeciw HPV dla rodziców nastolatków”, opublikowanym przez Ministerstwo Zdrowia. Mowa w nim m.in. o kwestii komunikacji na temat szczepień wśród nastolatków i ich rodziców. Warto przekonywać młodych o korzyściach, jakie niesie ze sobą szczepienie HPV, jak i o bezpieczeństwie szczepionek.

Reklama

– Szczepionka 2-walentna została zarejestrowana w krajach Unii Europejskiej w 2007 roku po szczegółowej ocenie jakości, bezpieczeństwa i skuteczności przez Europejską Agencję Leków. Na świecie przez prawie 20 lat podano kilkaset milionów dawek tych szczepionek. Korzystajmy więc z dobrodziejstw medycyny – przekonuje I. Karasowska-Stepaniak.

Jak zapisać dziecko na szczepienie?

Można to zrobić bezpośrednio w przychodni POZ, ale też poprzez Internetowe Konto Pacjenta (IKP) lub aplikację mojeIKP. Szczepienia mogą się również odbywać w szkołach, jednak na zasadzie wcześniejszego uzgodnienia dyrektora szkoły z właściwym POZ i po spełnieniu koniecznych warunków (m.in. potrzebna jest zgoda rodzica). Podkarpacki Oddział NFZ sfinansował dotychczas szczepienia dla 175 podmiotów POZ realizujących świadczenia, gdzie wykonano 9759 szczepień. Kwota refundacji NFZ wyniosła 382 tys. 004,96 zł.

Reklama