Wizytówka Gminy Fredropol: Tradycja, natura i nowe możliwości

Materiał przygotowany dla prasy.

Gmina Fredropol to jeden z najbardziej malowniczych zakątków powiatu przemyskiego. Położona w południowo – wschodniej części województwa podkarpackiego, tuż przy granicy z Ukrainą, liczy nieco ponad 5 tysięcy mieszkańców. To gmina wiejska
o charakterze przygranicznym, w której historia, tradycja i dziedzictwo kulturowe spotykają się z nowoczesnymi inwestycjami i ambitnymi planami rozwojowymi.

Gmina Fredropol leży na Pogórzu Przemyskim, w sąsiedztwie Przemyśla oraz gmin Krasiczyn, Bircza, Ustrzyki Dolne i Lubaczów. Dogodne położenie zapewnia dostęp do przejść granicznych z Ukrainą, co zwiększa potencjał współpracy międzynarodowej i turystyki transgranicznej. Przez gminę przebiegają drogi gminne i powiatowe, systematycznie modernizowane w ostatnich latach. Dojazd do Przemyśla zajmuje kilkanaście minut, co ułatwia mieszkańcom dostęp do usług i rynków pracy.

Gmina Fredropol to miejsce o wyjątkowych walorach przyrodniczych, które wyróżniają ją na tle innych regionów Podkarpacia. Położona na malowniczym Pogórzu Przemyskim, gmina charakteryzuje się pagórkowatym krajobrazem, urozmaiconym wąwozami i dolinami rzek, w tym przede wszystkim doliną Wiaru. Tereny te stwarzają doskonałe warunki do turystyki pieszej i rowerowej, a także do organizacji aktywnego wypoczynku w otoczeniu natury.

Rozległe kompleksy leśne oraz liczne polany i łąki są domem dla bogatej fauny i flory, w tym wielu gatunków chronionych. Gmina Fredropol szczyci się czystym powietrzem, spokojnym klimatem i wysokiej jakości wodami podziemnymi, co sprawia, że region ma ogromny potencjał dla rozwoju turystyki zdrowotnej i proekologicznej.

W ostatnich latach władze samorządowe gminy intensywnie pracują nad uzyskaniem statusu gminy uzdrowiskowej. Przeprowadzone odwierty i badania potwierdziły obecność wód leczniczych o właściwościach prozdrowotnych, co otwiera nowe możliwości inwestycyjne w sektorze turystyki zdrowotnej. W planach jest rozwój obiektów sanatoryjnych, ścieżek zdrowia, tras rowerowych i miejsc rekreacji na świeżym powietrzu, z poszanowaniem lokalnego ekosystemu.

Ponadto gmina promuje inicjatywy ekologiczne, takie jak ochronę lokalnych siedlisk przyrodniczych, zalesianie oraz edukację ekologiczną wśród mieszkańców i turystów. Długofalowym celem jest harmonijne połączenie rozwoju gospodarczego z ochroną środowiska naturalnego, tak aby Fredropol stał się miejscem przyjaznym zarówno dla ludzi, jak i dla przyrody.

Dzięki tym działaniom gmina Fredropol ma szansę stać się jednym z najbardziej atrakcyjnych regionów turystyki zdrowotnej i ekologicznej w Polsce południowo-wschodniej, przyciągającym zarówno mieszkańców okolicznych miast, jak i turystów z całego kraju.

          Dzieje Fredropola sięgają średniowiecza – pierwsze wzmianki o osadach w dolinie Wiaru pojawiają się w dokumentach już w XIII wieku. Przez wieki teren ten był miejscem spotkania i współistnienia różnych kultur – polskiej, ruskiej i żydowskiej – co pozostawiło trwały ślad w lokalnym krajobrazie kulturowym.

Właścicielami okolicznych dóbr był ród Fredrów, który odegrał kluczową rolę
w rozwoju regionu. Ślady ich działalności widać m.in. w ruinach zamku w Fredropolu oraz licznych fundacjach sakralnych i społecznych. Szczególne znaczenie historyczne ma Kalwaria Pacławska, założona w XVII wieku przez Andrzeja Maksymiliana Fredrę, jako miejsce pielgrzymkowe. Z czasem Kalwaria zyskała przydomek „Jerozolima Wschodu” i do dziś przyciąga pielgrzymów z całej Polski i zagranicy.

Najważniejsze zabytki i atrakcje:

• Kalwaria Pacławska – barokowy zespół klasztorny franciszkanów z XVII wieku, wpisany do rejestru zabytków województwa podkarpackiego. Kompleks obejmuje kościół, klasztor i kaplice Drogi Krzyżowej, które zachwycają zarówno pielgrzymów, jak i turystów;
• Cerkiew św. Onufrego w Posadzie Rybotyckiej – najstarsza murowana cerkiew
  w Polsce, pełniąca w przeszłości funkcję obronną. To wyjątkowy zabytek architektury pogranicza, łączący elementy stylu cerkiewnego z funkcjami obronnymi;
• Ruiny zamku Fredrów – pozostałości dawnej rezydencji rodu Fredrów, świadectwo potęgi i wpływów szlacheckiego rodu w epoce nowożytnej. Zamek był niegdyś strategicznym punktem obronnym i centrum lokalnej administracji.

Poza tym gmina Fredropol jest bogata w cerkwie drewniane, kapliczki przydrożne, krzyże i figury religijne, które tworzą unikalny krajobraz kulturowy i stanowią ważny element dziedzictwa regionu. Spacerując po okolicy, można natknąć się na liczne zabytkowe cmentarze, pozostałości dawnych młynów czy drogi historyczne, które opowiadają o życiu lokalnej społeczności na przestrzeni wieków.

Gmina Fredropol to miejsce, w którym historia łączy się z przyrodą. Malownicze doliny Wiaru, wzgórza i lasy sprzyjają turystyce pieszej i rowerowej, a bogactwo zabytków sakralnych i historycznych sprawia, że gmina jest atrakcyjna zarówno dla pielgrzymów, jak i miłośników kultury i historii.

Ostatnie lata przyniosły dynamiczny wzrost nakładów inwestycyjnych:

• Budowa krytej pływalni z częścią rekreacyjną – inwestycja flagowa

W gminie Fredropol ruszyła budowa krytej pływalni z częścią rekreacyjno – wypoczynkową. Obiekt powstaje przy Szkole Podstawowej i zostanie połączony z istniejącą halą sportową. Inwestycję w formule „zaprojektuj i wybuduj” realizuje firma Texom z Krakowa.

Kompleks obejmie basen sportowy z ruchomym dnem, nieckę rekreacyjną, brodzik dla dzieci, trzy zjeżdżalnie oraz strefę wellness z saunami i jacuzzi. Całość ma kosztować około 30 mln zł, z czego ponad 21 mln zł pochodzi z dofinansowania rządowego. Gmina pokryje pozostałe koszty ze środków własnych, bez zaciągania kredytu.

Zakończenie prac planowane jest na pierwszy kwartał 2026 roku. Władze podkreślają, że inwestycja ma poprawić warunki do nauki pływania dla dzieci i młodzieży, a także stać się atrakcją dla mieszkańców oraz turystów.

• Nowa szkoła

Gmina Fredropol rozpoczęła budowę nowej szkoły podstawowej z halą sportową i częścią przedszkolną. Wykonawcami inwestycji są firmy „Piotrowski” i „Techart”, a koszt wynosi 7,69 mln zł. Dwukondygnacyjny budynek o powierzchni ponad 1250 m² pomieści klasy 1–8, przedszkole, stołówkę, zaplecze administracyjne oraz toalety i magazyny. Integralną częścią szkoły będzie hala sportowa, która posłuży zarówno uczniom, jak i całej społeczności gminy. Inwestycja stanowi część szerszego planu modernizacji infrastruktury edukacyjno-rekreacyjnej Fredropola, który obejmuje też przekształcenie starego budynku szkolnego w zakład przyrodoleczniczy i budowę kompleksu basenowego.

– podkreśla wójt gminy.

• Zakład przyrodoleczniczy (sanatorium) – krok w stronę uzdrowiska

Gmina Fredropol realizuje ambitny projekt, który ma na celu przekształcenie starego budynku szkoły podstawowej w nowoczesny zakład przyrodoleczniczy. Inwestycja ta stanowi istotny element dążenia do uzyskania statusu gminy uzdrowiskowej. Przebudowa obejmuje rozbudowę, nadbudowę oraz zmianę sposobu użytkowania budynku szkoły na zakład przyrodoleczniczy. W ramach projektu powstanie strefa rehabilitacyjna z gabinetami zabiegowymi, lekarskimi, masażu oraz salą ćwiczeń. Budynek zostanie również przyłączony do nowo budowanego krytego basenu, co uzupełni ofertę wellness w regionie.

Całkowity koszt przebudowy i dostosowania budynku szkoły do potrzeb zakładu przyrodoleczniczego wynosi 10 548 480 zł. Wykonawcą inwestycji jest konsorcjum firm Piotrowski i Techart z Wiązownicy, które realizuje również budowę nowej szkoły w Fredropolu.

Łączny koszt inwestycji wykonanych w latach 2021 – 2025 wynosi ponad osiemdziesiąt milionów złotych.

Mieszkańcy gminy Fredropol aktywnie pielęgnują tradycje karpackie, uczestniczą w wydarzeniach kulturalnych oraz angażują się w sport i rekreację. Do najważniejszych wydarzeń kulturalnych należą:

• Festiwal „Kultura Karpat” – coroczna impreza w Huwnikach prezentująca muzykę, taniec, rękodzieło i tradycje ludowe Karpat. W 2025 r. odbył się 29 czerwca, przyciągając artystów i gości z całego Podkarpacia i zagranicy;
• Dożynki gminne – święto zakończenia prac polowych, z koncertami, pokazami rzemiosła i festynami dla całych rodzin;
• Lokalne festyny i wydarzenia religijne – zwłaszcza odpusty w Kalwarii Pacławskiej, które gromadzą pielgrzymów z kraju i zagranicy.

Współpraca partnerska i organizacje społeczne

Gmina Fredropol współpracuje z gminami partnerskimi w Polsce i za granicą, organizując wspólne festiwale i warsztaty rzemieślnicze.

Działalność Kół Gospodyń Wiejskich i Ochotniczych Straży Pożarnych

Koła gospodyń wiejskich (KGW) dbają o zachowanie tradycji, organizując warsztaty kulinarne, rękodzielnicze i wystawy regionalne.

Ochotnicze Straże Pożarne (OSP) nie tylko dbają o bezpieczeństwo, ale także wspierają organizację festynów, wydarzeń sportowych i lokalnych uroczystości, wzmacniając więzi społeczne.

Sport i rekreacja

Sport odgrywa istotną rolę w życiu mieszkańców. Gmina oferuje możliwość aktywnego wypoczynku zarówno dla dzieci, jak i dorosłych dysponując rozbudowaną infrastrukturą rekreacyjną  (boiska, orliki, siłownie plenerowe, place zabaw).

Łącząc kulturę, sport i społeczną aktywność, Fredropol tworzy środowisko przyjazne mieszkańcom i turystom. Festiwale, odpusty, działalność KGW i OSP, współpraca z gminami partnerskimi oraz szeroka oferta sportowa sprawiają, że gmina jest miejscem integracji społecznej, zachowania lokalnych tradycji i promowania zdrowego trybu życia.

Gmina Fredropol to miejsce, gdzie w parze idą przeszłość i nowoczesność. Z jednej strony bogate dziedzictwo – cerkwie, Kalwaria Pacławska, ruiny zamku Fredrów – z drugiej dynamiczne inwestycje w drogi, szkoły, wodociągi i obiekty sportowe. Przyroda i starania o status uzdrowiskowy czynią z niej atrakcyjną destynację turystyczną, a życie kulturalne i społeczne pokazuje, że jest to gmina otwarta i aktywna. Fredropol to gmina przyszłości – nowoczesna, ekologiczna i pełna nowych możliwości.

Wójt gminy Fredropol Mariusz Śnieżek. 

 Inwestycje są najważniejsze dla rozwoju gminy?

– Wszystkie inwestycje są dla mnie istotne – zarówno te zakończone, realizowane, jak i te w planach. Jednak z punktu widzenia strategicznego rozwoju gminy najważniejsza jest budowa kompleksu basenów rekreacyjno-wypoczynkowych w Fredropolu oraz przebudowa budynku szkoły w Fredropolu na zakład przyrodo-leczniczy (sanatoryjny). Punktem wyjścia do realizacji tego projektu było odkrycie wód leczniczych o charakterze siarczanowo-wodorowo-węglanowo-wapniowym i podjęcie starań o uzyskanie statusu gminy uzdrowiskowej. Stawiamy na rozwój turystyki i uzdrowiska, dzięki czemu tworzymy nowe miejsca pracy dla mieszkańców.
Bardzo ważne są również inwestycje w zakresie gospodarki wodno-ściekowej. Do końca mojej obecnej kadencji chcę, aby cała gmina była skanalizowana – kiedy obejmowałem urząd, tylko około 5% terenu gminy miało kanalizację sanitarną; obecnie jest to około 80%.

 A co z wodociągami?

– Problem brakującej wody i postępującej suszy hydrologicznej jest złożony i wymaga znacznych nakładów finansowych. Na szczęście wniosek gminy do Urzędu Marszałkowskiego Województwa Podkarpackiego w Rzeszowie dotyczący „Budowy stacji uzdatniania wody i sieci wodociągowej na terenie gminy Fredropol” został pozytywnie rozpatrzony. Dzięki temu otrzymaliśmy dofinansowanie w wysokości prawie 8,5 mln zł. Środki te pozwolą na budowę infrastruktury wodociągowej i zapewnienie dostępu do bieżącej wody wszystkim mieszkańcom oraz instytucjom. Obecnie trwają prace projektowe nad siecią wodociągową dla poszczególnych miejscowości. Po wybudowaniu stacji uzdatniania wody w Nowych Sadach oraz głównej magistrali wodociągowej, planujemy podłączanie poszczególnych gospodarstw domowych.

Drogi – to problem każdego samorządu, prawda?

– Obecnie gmina nie ma większych problemów z drogami, ponieważ około 90% dróg gminnych to drogi asfaltowe. Pozostałe niewielkie odcinki musimy finansować z własnego budżetu, ponieważ nie uda nam się pozyskać na nie środków zewnętrznych. Prowadzimy także naprawy i remonty dróg polnych, dojazdowych do gruntów rolnych.

Co z oświatą? Jakie są plany i priorytety?

– Gmina Fredropol prowadzi dwie szkoły publiczne: Zespół Szkół w Huwnikach i Zespół Szkolno-Przedszkolny w Fredropolu, oraz wspiera dwie szkoły niepubliczne w Kniażycach i Sierakoścach. Baza dydaktyczna i infrastruktura szkół stoi na odpowiednim poziomie, jednak stale podejmujemy działania mające na celu ich modernizację i doposażenie. W Huwnikach trwa remont „starej szkoły”, który ma zakończyć się w 2026 roku. Pozwoli to przenieść całą szkołę do jednego kompleksu. W remontowanej części swoje miejsce znajdą klasy I-III szkoły podstawowej, dwa oddziały przedszkolne, kuchnia i stołówka z zapleczem magazynowym i sanitarnym. Pierwsza część tego kompleksu wraz z nowoczesną halą sportową została oddana do użytku w 2018 roku. W 2021 roku otwarto przy szkole kompleks sportowo-rekreacyjny (boisko o sztucznej nawierzchni do piłki nożnej i siatkówki, bieżnia, skok w dal, skatepark, siłownia zewnętrzna), a rok później powstała altana rekreacyjna. Równolegle trwają prace nad budową nowej szkoły w Fredropolu – planujemy rozpocząć w niej kolejny rok szkolny. Szkoły realizują też programy edukacyjne, np. Szkoła Podstawowa w Huwnikach: „RaP STEAM – robotyka i programowanie w szkołach województwa podkarpackiego”, co pozwala doposażać placówki w nowoczesny sprzęt i pomoce dydaktyczne.

 W jaki sposób gmina wykorzystuje swoje wielokulturowe dziedzictwo?

– Gmina współpracuje z samorządami z Ukrainy, Słowacji, Węgier i Niemiec. Wspólnie organizujemy imprezy i spotkania kulturalne, takie jak Festiwal Kultury Karpat, dzięki czemu mieszkańcy poznają zwyczaje i tradycje różnych regionów.
Dzięki programom INTERREG pozyskujemy środki na inwestycje, np. budowę Skweru A. Fredry w Fredropolu czy infrastruktury wypoczynkowej nad rzeką Wiar w Huwnikach.

Jak wygląda rozwój sportu w gminie?

– Baza sportowa jest dobrze rozwinięta. W Huwnikach funkcjonuje w pełni wyposażony kompleks sportowo-rekreacyjny i hala sportowa. Trwa modernizacja boisk typu „Orlik” przy Szkole Podstawowej w Fredropolu. Boiska trawiaste w Huwnikach i Fredropolu są w bardzo dobrym stanie i służą lokalnym klubom sportowym: Wiar Huwniki, Unia Fredropol, Wiar Sierakośce. Wszystkie obiekty są ogólnodostępne. W Makowej działa sekcja bokserska. Dodatkowo gmina wspiera zajęcia w ramach programu „Aktywna Szkoła”.

Jakie są priorytety na przyszłość?

– Najważniejszym celem jest uzyskanie statusu gminy uzdrowiskowej. W tym roku planujemy: oddanie kompleksu basenów rekreacyjno-wypoczynkowych w Fredropolu, przebudowę obecnej szkoły na budynek sanatoryjny, zagospodarowanie przestrzeni uzdrowiskowej (ogród sensoryczny, tężnia, pijalnia wód, wieża widokowa). Powołanie spółki uzdrowiskowej umożliwi zarządzanie inwestycjami, uzyskanie koncesji na wydobycie wód leczniczych i przygotowanie operatu uzdrowiskowego dla ministerstwa. To inwestycja strategiczna, która pozwoli w pełni wykorzystać przyrodnicze walory gminy i rozwijać turystykę, stworzy nowe miejsca pracy dla naszych mieszkańców.