Wstrząsające dokumenty. Festiwal Watch Docs w Domu Ukraińskim

Program tegorocznej, 17. edycji światowego festiwalu Watch Docs składał się z szesnastu dokumentów filmowych prezentowanych w Domu Ukraińskim od 4 do 6 października.

Watch Docs to jedna z dwóch największych na świecie imprez filmowych poświęconych prawom człowieka, prezentujących filmy dokumentalne, w których zaangażowanie na rzecz praw jednostki łączy się ze sztuką filmową. Festiwal organizowany jest przez Helsińską Fundację Praw Człowieka, przy współpracy z Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski oraz ze Społecznym Instytutem Filmowym. Jego głównym celem jest poszerzanie świadomości, wrażliwości i wiedzy na temat przestrzegania praw człowieka na całym świecie.

Siła dokumentu

Filmy dokumentalne mają szczególną wartość, stanowiąc bezpośredni obraz będący świadectwem wydarzeń czy ludzkich losów. Nie sposób tu omówić wszystkich projekcji, które przemyślanie mieli możność zobaczyć, ale warto kilka z nich wypunktować.

Francuski dokument Wojna informacyjna: Rosja kontra Zachód w reżyserii Paula Moreiry pokazuje od podszewki rosyjską machinę propagandową, którą służby specjalne opanowały do perfekcji i poprzez sztukę manipulowania informacją uczyniły z niej skuteczną broń. Film Moreiry ukazuje przykłady prób ingerencji Rosji podczas wyborów prezydenckich we Francji i powiązania rosyjskich służb z francuską skrajną prawicą.

Moreira odsłania kulisy funkcjonowania oficjalnych rosyjskich propagandowych mediów: Russia Today i Sputnika, ale sporo uwagi poświęca też pozostającym w cieniu anonimowym trybom propagandowej machiny – hakerom i internetowym trollom. Pokazuje także, w jaki sposób rosyjskim interesom służą pozornie niewinne happeningi i akcje publiczne, których celem jest polaryzacja społecznych nastrojów. 

Dopełnieniem projekcji była dyskusja prowadzona przez dziennikarkę Annę Gmiterek-Zabłocką, w której udział wzięli: Wojciech Pokora (Polskie Radio Lublin) i dr Marek Troszczyński (Colegium Civitas w Warszawie). Goście odsłonili tajniki funkcjonowania tak popularnych obecnie komunikatorów i portali społecznych oraz wskazali na zagrożenia, jakie one niosą.

Drugim dokumentem o podobnej tematyce był film Askolda Kurova Proces. Federacja Rosyjska kontra Oleg Sencow, zbudowany w konwencji kroniki ze spreparowanego, pokazowego procesu politycznego przed sądem w Rostowie nad oskarżonym i skazanym na 20 lat kolonii karnej ukraińskim filmowcem Olegiem Sencowem. Sprawa Sencowa, który był torturowany i podjął głodówkę, nabrała ogólnoświatowego wymiaru.

W akcję jego uwolnienia włączyli się filmowcy z całego świata, między innymi Agnieszka Holland. Rezultatem było uwolnienie Sencowa 7 września, czego film zrealizowany wcześniej już nie pokazuje. Innym równie wstrząsającym obrazem był osiemnastominutowy film Anubumin o koszmarnych warunkach przebywających w australijskim obozie.

To trzeba pokazać

Odradzający się faszyzm, nietolerancja, autorytarne dyktatury, zagrożenia ekologiczne, te zjawiska istnieją. Właśnie poprzez ich ukazywanie można wpłynąć na świadomość ludzi na całym świecie i zapobiec złu, dlatego dokumenty, takie jak te prezentowane na Watch Docs, są potrzebne.