Zawsze wierni testamentowi jego założycieli

W 2024 r. przypada 90. rocznica powstania Stowarzyszenia Miłośników Jarosławia. To jedno z najważniejszych stowarzyszeń Jarosławia i jedno z najstarszych działających w Polsce. 18 marca br. (godzina 17) w Zespole Państwowych Szkół Muzycznych im. Fryderyka Chopina w Jarosławiu odbędzie się koncert związany z tym pięknym jubileuszem.

Rozmowa z prezesem Stowarzyszenia Miłośników Jarosławia Marcinem Zaborniakiem.

W Jarosławiu, ale i okolicach, nie ma chyba osoby, która nie kojarzyłaby Stowarzyszenia Miłośników Jarosławia. To fenomen, który trwa od blisko 90 lat.

– Stowarzyszenie Miłośników Jarosławia to jedno z najstarszych, w swojej kategorii działalności, stowarzyszeń w Polsce. Od początku konsekwentnie i z uporem wypełnia swoją misję depozytariusza dziedzictwa i pamięci o historii miasta i losach jego mieszkańców. To, mówiąc bardzo górnolotnie, ostoja polskości i patriotyzmu, będąca wierną testamentowi jego założycieli. Świadczy o tym choćby fakt, że w latach 1947 – 1958 – najgłębszej nocy stalinizmu i komunizmu w powojennej Polsce – działalność stowarzyszenia była czasowo zawieszona[paywall].

Jakie były początki stowarzyszenia?

– W 1914 roku namiestnictwo we Lwowie zatwierdziło statut Towarzystwa dla Upiększania Miasta Jarosławia. Kontynuację jego tradycji w rozszerzonym zakresie i formie podjęło Stowarzyszenie Miłośników Starego Jarosławia, powstałe 28 lutego 1934 r. Jego inicjatorami i założycielami byli: Jan Harlender, sekretarz magistratu, Eugeniusz Kowaliszyn, inspektor szkolny, generał Wacław Scaevola Wieczorkiewicz, dowódca 24 Dywizji Piechoty, Andrzej Wondaś, historyk i dyrektor Szkoły Realnej oraz inżynier architektury Mieczysław Dobrzański. W 1935 roku przyjęto statut, zarejestrowano Stowarzyszenie Miłośników Starego Jarosławia i wybrano pierwszy zarząd, na którego czele stanął generał Wieczorkiewicz. 29 września 1945 roku Walne Zgromadzenie uchwaliło nową nazwę – Stowarzyszenie Miłośników Jarosławia.

Stowarzyszenie kojarzyło i kojarzy się głównie z historią Jarosławia.

– Stowarzyszenie to nie tylko skarbnica wiedzy historycznej. To także ostoja niezależnych ruchów, co było niezwykle istotne po 1958 roku, kiedy wznowiło działalność. Pielęgnowano pamięć przedwojennego harcerstwa, ucząc młodych ludzi, czym jest wierność Bogu i ojczyźnie. W stowarzyszeniu podtrzymywano także pamięć o garnizonie wojskowym, funkcjonującym w Drugiej Rzeczypospolitej. Pielęgnowano etos prawdziwego honoru oficerskiego i tysiącletnie tradycje oręża polskiego. Wymagało to odwagi, której członkom stowarzyszenia nie zabrakło.

W ciągu 90 lat sukcesów nie brakowało. Jak to wygląda w ostatnich czasach?

– W ubiegłym roku otrzymaliśmy wyróżnienie od ministra kultury i dziedzictwa narodowego za całokształt działalności. To naprawdę wielka sprawa – zostać docenionym na arenie ogólnopolskiej. My z kolei, jako stowarzyszenie, zgłosiliśmy kandydaturę Ireneusza Janickiego, jednego z naszych członków, do nagrody marszałka województwa podkarpackiego „Znak Kultury”. Z sukcesem! Udało się także zorganizować konkurs plastyczno-fotograficzny o dziedzictwie Jarosławia i okolic dla dzieci i młodzieży, z bardzo dużym oddźwiękiem. Kontynuujemy również serię spotkań z ciekawymi i wartościowymi prelegentami. Zapraszamy! Stałą siedzibą Stowarzyszenia jest Wielka Izba w Kamienicy Marysieńki przy ulicy Rynek 11.