Bezkresne kresy w Małej Galerii

Ucieszyłby się Jan Bułhak (1876 – 1950), gdyby dane mu było zobaczyć doroczną wystawę Jarosławskiego Towarzystwa Fotograficznego „Atest 2000”, bo idea „fotografii ojczystej”, którą żarliwie rozpowszechniał w latach dwudziestych i trzydziestych ubiegłego wieku, dzisiaj znajduje kontynuatorów.

Wystawa, otwarta 12 grudnia w Małej Galerii Miejskiego Ośrodka Kultury, jest dorocznym przeglądem dorobku „Atestu 2000” i nosi tytuł Bezkresne Kresy. Prezentowane fotografie powstały podczas dwóch plenerów na Podolu i Wołyniu (Ukraina). Autorzy postawili sobie za cel pokazanie materialnych zabytków dziedzictwa polskiej kultury, głównie architektury. Dumne niegdyś zamki, jak ten w Kamieńcu czy Chocimiu, zrujnowane i opuszczone kościoły, pejzaże niegdyś polskich miasteczek. Z jednej strony żadne to odkrycie, bo uczestnicy licznych, do niedawna sentymentalnych wycieczek na Kresy, w poczuciu misji obfotografowali już wszystko. Tylko że ich zdjęcia są najczęściej amatorską dokumentacją, którą się robi w pośpiechu, podążając za przewodnikiem. Fotografie „Atestu” powstały w czasie plenerów, kiedy jest czas na wybranie odpowiedniego obiektu, rozgryzienie tematu, a wreszcie czekanie na najlepsze światło. Kiedy trzeba, można skorzystać ze statywu, poprawiać ujęcia. Tu wrócę do wspomnianego Jana Bułhaka, który na Uniwersytecie Wileńskim uczył, że należy fotografować to, co nas otacza i trzeba to robić sercem. Oczywiście wielkoformatowe, barwne powiększenia prezentowane w „Małej Galerii” formą zupełnie nie przypominają monochromatycznych, mocno zmiękczonych fotografii Bułhaka. Nie ta technika i zupełnie inne możliwości. Jednak nie bez przyczyny przywołałem ojca polskiej fotografii ojczystej. Podobieństwa można się doszukać w pomyśle i jego realizacji. W klasycznych kompozycjach, operowaniu światłem, a także w emocjach, sentymentach i nostalgii, widocznych na zdjęciach. Fotografie „Atestu” z Kresów raczej nie są sztuką przez duże S, ale śmiało można je zaliczyć do współczesnej fotografii ojczystej i na pewno niejeden odbiorca się przy nich wzruszy. Autorami zdjęć są: Janusz Iwaszek, Andrzej Kowalski, Łukasz Roga, Elżbieta Śliwińska, Elżbieta Ślusarz, Marta Kurpiel, Andrzej Gwóźdź oraz Piotr Stasieńko.