Bunkrów wprawdzie nie ma, ale jest alternatywa

Podziemne schrony kojarzą się głównie z amerykańskimi filmami o tornadach. Są jednak one również wykorzystywane w czasie wojny czy ataku powietrznego, jądrowego, biologicznego, bądź chemicznego. Pytanie, czy w Polsce w ogóle takie bunkry istnieją, zaczęło się pojawiać w przestrzeni publicznej w momencie ataku Rosji na Ukrainę.

Schrony można kwalifikować ze względu na ich przeznaczenie. Te I stopnia ochraniają przed działaniem bomb burzących i dalekimi wybuchami broni jądrowej. Najczęstszą ich lokalizacją są piwnice i podziemia, a ich stropy znajdują się pod powierzchnią ziemi.

Zabezpieczają one również przed odłamkami, pożarem, substancjami trującymi i zawaleniem się budynku nad nimi. Schrony II stopnia posiadają bardzo często nad stropem płytę detonacyjną, która może zatrzymać sobą uderzenie bomby – burzącej, spadającej bezpośrednio i jądrowej, spadającej w bliskiej odległości.

Istnieją również[paywall] schrony przeciwatomowe, które chronią przed bezpośrednimi czynnikami broni jądrowych, czyli promieniowaniem, falą uderzeniową i opadem radioaktywnym. Są one wbudowane w ziemię o wiele głębiej i posiadają filtry powietrza zabezpieczające przed ww. czynnikami oraz zgromadzone zapasy, które pozwolą przeżyć w nich długi czas, aż do momentu, gdy wyjście będzie całkowicie bezpieczne.

Schrony w Polsce

Były one budowane głównie przed II wojną światową, gdy spodziewano się zagrożenia. Miały też pełnić rolę szpitali. Mieściły się głównie pod szkołami, budynkami rządowymi, zakładami pracy i innymi budynkami użyteczności publicznej. Na wsiach za schrony robiły głównie piwnice.

Obecnie niezwykle ciężkie jest ustalenie, co się stało z tymi miejscami i pod czyją jurysdykcją się znajdują i w czyim są posiadaniu. Część mogła zostać przekazana w prywatne ręce i posłużyć tworzeniu obiektów rozrywkowych czy muzeów.

Z pewnością wiele – poprzez brak konserwacji i odpowiedniego zabezpieczenia – najzwyczajniej w świecie uległo zniszczeniu. Po zakończeniu zimnej wojny zagrożenie militarne zdawało się być całkowicie zażegnane i nie odczuwano już potrzeby budowania schronów i bunkrów.

Od 2004 roku w Polsce oficjalna definicja schronu już nie funkcjonuje. Ciężko jest zatem uzyskać informacje co do ich istnienia, położenia, funkcjonowania i stanu. Obecnie jedynym obiektem w kraju, który może pełnić funkcję oficjalnego i ogólnodostępnego schronu, jest warszawskie metro.

A co z Podkarpaciem?

Próbowaliśmy ustalić, czy na terenie naszego regionu znajdują się takie bunkry.

Jeśli chodzi o powiat lubaczowski, otrzymaliśmy informację, że na tym terenie obecnie nie ma takich budowli ochronnych spełniających wymogi bezpieczeństwa, a miejscowa ludność do ukrycia może wykorzystać podpiwniczenia budynków, przygotowując je we własnym zakresie.

Z powiatu przeworskiego otrzymaliśmy informację, że schrony nigdy tam nie występowały. Podczas ich hipotetycznego tworzenia trzeba byłoby pamiętać o zapasowych wyjściach i odpowiedniej wentylacji, a teren nie jest przystosowany do ich budowy.

Jarosławski urząd również poinformował, że na terenie miasta nie ma ogólnodostępnych bunkrów dla mieszkańców: – W ewidencji Urzędu Miasta Jarosławia figuruje natomiast 6 budowli ochronnych. Usytuowane są one w częściach piwnicznych budynków mieszkalnych, ale stanowią one własność wspólnot mieszkaniowych (3 obiekty) oraz zakładów pracy (3 obiekty). W większości zostały wybudowane w okresie „zimnej wojny” (w latach pięćdziesiątych do siedemdziesiątych dwudziestego wieku) i mają niewielki metraż (od 36 m kw. do 143 m kw.) bez funkcjonalnego wyposażenia technicznego. Z uwagi na to nie są przystosowane do zapewnienia schronienia większej liczby osób.

– W zasobach jarosławskich władz samorządowych brak jest innych pomieszczeń, przystosowanych do pełnienia funkcji schronów. Dlatego w sytuacji podwyższenia stanu gotowości obronnej państwa rozważane jest wykorzystanie pomieszczeń piwnicznych w budynkach mieszkalnych, placówkach oświatowych, zakładach pracy i innych obiektach użyteczności publicznej, jak również podziemnych garaży w budynkach mieszkalnych i wielkopowierzchniowych. W takiej sytuacji mieszkańcy Jarosławia zostaną powiadomieni o ich lokalizacji, a dostęp mieszkańców, pracowników zakładów pracy i placówek oświatowych do tych pomieszczeń zostanie stosownie oznaczony – dodaje urząd.

Jeśli chodzi o sam Przemyśl, oficjalnym budynkiem typu bunkier, zresztą od lat udostępnianym zwiedzającym, jest schron kierowania obroną cywilną pod budynkiem SP nr 14 przy ulicy Borelowskiego.

Gdzie zatem szukać schronienia?