Człowiek – człowiekowi

Przeważnie, gdy po seansie filmowym w kinie zapalają się światła, wychodzący widzowie zaczynają rozmawiać. Kiedy ostatnio byłam w Przeworsku na filmie Wołyń i po zakończonym seansie sala rozjaśniała, nie było słychać nawet szeptów. Ta przejmująca cisza była tak wymowna, jakby dopełniała to, co przed chwilą zobaczyliśmy na ekranie. Film rozpoczyna się słowami: „Kresowian zabito dwa razy, raz siekierami, drugi raz przez przemilczenie”. Jednak nie o samym Wołyniu chciałam napisać.

Kiedy wyświetliło się to zdanie, od razu na myśl przyszedł mi las Dębrzyna, znajdujący się pomiędzy Świętoniową i Grzęską. Może też dlatego, że dzień wcześniej spotkałam się z osobami, które opowiadały o tragicznych wydarzeniach, jakie się tam rozegrały. Dębrzyna 70 lat temu także została przemilczana. Ogromny strach nie pozwolił ludziom mówić o tym, co się stało, wchodzić do lasu, grzebać zmarłych, a już na pewno przeciwstawić się bandzie kryminalistów, która okradała i zabijała niewinnych podróżnych wracających do swoich domów. Do dzisiaj nie wiadomo kto dopuszczał się dnapadów i morderstw. Dopiero ostatnio można coraz więcej usłyszeć o tym miejscu, dzięki odważnym ludziom, którzy nie pozwolili, by tak ważna część historii została pominięta i zapomniana. Szkoda tylko, że mówi się dopiero wtedy, kiedy świadków z tamtych czasów jest coraz mniej. Nie chcę porównywać tych dwóch wydarzeń, bo są nieporównywalne, ale wspólny jest jednak fakt przemilczenia tych dwóch historii. Łączą je także słowa widniejące na pomniku w Dębrzynie: „Człowiek – człowiekowi”, bo to człowiek człowiekowi zgotował taki los.