Czym oddychamy w Przemyślu? Naukowcy chcą sprawdzić powietrze w budynkach użyteczności publicznej [PODCAST ŻYCIA PODKARPACKIEGO]

Ponad 90 proc. czasu spędzamy w pomieszczeniach, dlatego jakość powietrza wewnątrz budynków ma ogromne znaczenie dla zdrowia – przekonują naukowcy zajmujący się jakością powietrza. Prof. Lidia Morawska z Queensland University of Technology w Australii oraz prof. Marzenna Róża Dudzińska z Politechniki Lubelskiej w rozmowie z ŻP mówią m.in. o planowanych pomiarach w budynkach użyteczności publicznej i potrzebie poprawy warunków, w jakich uczą się dzieci.

Spędzamy w budynkach większość życia, dlatego powietrze wewnątrz pomieszczeń powinno być przedmiotem szczególnej troski – przekonują naukowcy zajmujący się jego jakością. W centrum zainteresowania znalazły się szkoły, gdzie dzieci i nauczyciele przebywają codziennie przez wiele godzin. 

Prof. Lidia Morawska z Queensland University of Technology od lat bada wpływ jakości powietrza na zdrowie ludzi. Jak podkreśla, problem w szkołach jest znany, a pomiary mają przede wszystkim pomóc dobrać odpowiednie rozwiązania.

– mówi prof. Morawska.

Ekspertka zwraca uwagę, że wiele szkół opiera się na wentylacji naturalnej. Gdy okna są zamknięte, w pomieszczeniach może gromadzić się dwutlenek węgla oraz inne zanieczyszczenia. To może wpływać na samopoczucie, koncentrację, a także sprzyjać rozprzestrzenianiu się infekcji.

Prof. Marzenna Dudzińska z Politechniki Lubelskiej wskazuje, że podobne badania prowadzone wcześniej w szkołach pokazały różnice między poszczególnymi budynkami. Niektóre miały lepsze warunki, inne wymagały poprawy.

– podkreślają badaczki.

Zdaniem ekspertek rozwiązaniem nie zawsze musi być kosztowna przebudowa. Czasem pomocne mogą być proste działania: odpowiednie wietrzenie sal, zmiana organizacji pracy, a w trudniejszych przypadkach oczyszczacze lub modernizacja wentylacji.

Prof. Morawska, która pochodzi z Przemyśla, przyznaje, że mimo pracy naukowej w Australii nadal chce działać na rzecz rodzinnego miasta.

– podkreśla.

W najbliższych miesiącach w Przemyślu mają rozpocząć się rozmowy dotyczące rozpoczęcia programu pomiarów jakości powietrza w szkołach. Jak zaznaczyły ekspertki, nie chodzi jedynie o wskazanie problemów, ale przede wszystkim o zebranie danych, które pozwolą dobrać odpowiednie rozwiązania.

Profesor Lidia Morawska 

Fot. zw

Światowej sławy polska fizyczka i ekspertka w dziedzinie jakości powietrza oraz zdrowia, która od ponad 30 lat pracuje i mieszka w Brisbane, w Australii. Córka Zofii i kapitana Henryka Jaskuły, wybitnego żeglarza, który samotnie opłynął ziemię bez zawijania do portów.

Jest absolwentką II LO w Przemyślu, Uniwersytetu Jagiellońskiego, na którym obroniła doktorat. Aktualnie wykłada w Queensland University of Technology w Australii. Honorowa Obywatelka Miasta Przemyśla. W 2021 magazyn „Time” umieścił jej nazwisko na corocznej liście 100 najbardziej wpływowych ludzi na świecie. Została wyróżniona w kategorii „innowatorzy”, w uznaniu jej zasług dla skuteczniejszej walki z wirusem SARS-CoV-2. Morawska przewodziła powołanej w 2020 interdyscyplinarnej grupie badawczej, złożonej z 239 naukowców z całego świata. Grupa ta badała rolę drogi kropelkowej dla rozprzestrzeniania się wirusa SARS-CoV-2, a na podstawie efektów jej prac WHO zaktualizowała swoje zalecenia sanitarno-epidemiologiczne.

W 2023 roku została laureatką międzynarodowej nagrody L’Oréal-UNESCO dla Kobiet i Nauki. W 2025 została odznaczona Odznaką honorową „Zasłużony dla Województwa Podkarpackiego”. W maju 2025 Prof. Lidia Morawska za globalny wkład w walkę o czyste powietrze została uhonorowana tytułem doktora honoris causa Politechniki Lubelskiej. Otrzymała z rąk premiera Australii Anthony'ego Albanese nagrodę w dziedzinie nauki.

Profesor Marzenna Róża Dudzińska

Fot. Politechnika Lubelska

Profesor nauk technicznych, prorektorka Politechniki Lubelskiej (2016–2020). Marzenna Dudzińska pochodzi z Lublina. Przewodniczyła sekcji studenckiej Polskiego Towarzystwa Chemicznego (PTCh). Jej praca magisterska napisana na Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej została wyróżniona przez PTCh. W latach 1989–1990 prowadziła badania na University of Houston jako stypendystka Fulbrighta. Odbyła staż naukowy w Spectroscopy and Spectrochemie Institute w Dortmundzie oraz Dyrekcji Generalnej ds. Badań i Rozwoju Naukowego Komisji Europejskiej w Brukseli oraz szkolenie w WHO. W 1992 obroniła z wyróżnieniem na Wydziale Chemii UMCS doktorat: Studia nad usuwaniem skompleksowanych jonów ołowiu i kadmu z roztworów wodnych metodami W 2004 habilitowała się w dziedzinie nauk technicznych w dyscyplinie inżynieria środowiska na Wydziale Inżynierii Środowiska Politechniki Warszawskiej. W 2014 uzyskała tytuł naukowy profesora nauk technicznych.

_{Podcast zrealizowano dzięki uprzejmości Państwowej Akademii Nauk Stosowanych w Przemyślu.}