Godność i samodzielność w praktyce. Ruszyła IX edycja programu Caritas „Na codzienne zakupy”

Materiał przygotowany dla prasy.

W starzejącym się społeczeństwie coraz wyraźniej widoczny staje się problem ubóstwa wśród osób starszych. Niskie emerytury, rosnące koszty życia oraz ograniczona mobilność sprawiają, że wielu seniorów zmaga się z trudnościami w zaspokajaniu podstawowych potrzeb. Choć oficjalne dane Głównego Urzędu Statystycznego pokazują systematyczny spadek ubóstwa w Polsce, rzeczywistość wielu starszych osób wciąż pozostaje bardzo trudna. Z danych GUS za 2025 rok wynika, że wskaźnik pogłębionej deprywacji materialnej i społecznej spadł do poziomu 2,0% populacji, podczas gdy rok wcześniej wynosił 2,3%, a jeszcze w 2015 roku sięgał 7,8%. Statystyki te pokazują pozytywny trend w skali kraju, jednak nie oddają w pełni sytuacji najbardziej narażonych grup społecznych, zwłaszcza samotnych seniorów.

W odpowiedzi na te wyzwania Caritas Polska realizuje ogólnopolski program „Na codzienne zakupy”, którego IX edycja kontynuuje sprawdzony model wsparcia – prosty, skuteczny i oparty na szacunku dla autonomii beneficjentów. Dla wielu osób starszych program staje się nie tylko pomocą finansową, ale także gwarancją podstawowego bezpieczeństwa i poczucia godności.

Pomoc dopasowana do realnych potrzeb

Program skierowany jest do osób powyżej 60. roku życia znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Jego głównym narzędziem są karty przedpłacone, na które co miesiąc trafia 230 zł. Wsparcie wypłacane jest przez 10 miesięcy – od kwietnia do stycznia – co daje łączną kwotę 2300 zł na osobę w trakcie jednej edycji.

Karta może być wykorzystywana w sieci sklepów Biedronka, co zapewnia szeroką dostępność punktów zakupowych w całym kraju – zarówno w dużych miastach, jak i mniejszych miejscowościach. To rozwiązanie logistyczne nie jest przypadkowe: dostępność przestrzenna sklepów ma kluczowe znaczenie dla osób starszych, często o ograniczonej mobilności. Co szczególnie istotne, seniorzy sami decydują, na co przeznaczą środki. Wykluczone są jedynie produkty takie jak alkohol czy papierosy. Z perspektywy nauk społecznych taki model wsparcia wzmacnia sprawczość jednostki. Beneficjenci nie są biernymi odbiorcami pomocy, ale stają się aktywnymi uczestnikami procesu decyzyjnego, co sprzyja zachowaniu poczucia godności i kontroli nad własnym życiem.

Prawdziwą skalę problemu pokazują także badania Ipsos przeprowadzone na zlecenie Fundacji Biedronki. Wynika z nich, że aż 70% beneficjentów programu prowadzi jednoosobowe gospodarstwa domowe, 65% ocenia swój stan zdrowia jako zły lub bardzo zły, a 76% zmaga się z problemami z poruszaniem się. Co trzeci senior objęty programem nie ma nikogo, kto mógłby udzielić mu codziennej pomocy. Szczególnie poruszające są dane dotyczące żywności – 24% badanych seniorów przyznało, że z powodów finansowych ograniczało jedzenie lub rezygnowało z posiłków. Najczęściej oszczędzają oni na świeżych owocach, mięsie, rybach czy nabiale, wybierając najtańsze produkty, by wystarczyło „do pierwszego”.

Więcej niż pomoc finansowa

Choć wsparcie materialne jest fundamentem programu, jego znaczenie wykracza daleko poza aspekt ekonomiczny. Badania nad starzeniem się społeczeństwa wskazują, że jednym z najpoważniejszych problemów seniorów jest samotność i izolacja społeczna. Program „Na codzienne zakupy” częściowo odpowiada także na to wyzwanie. Dzięki zaangażowaniu wolontariuszy seniorzy nie tylko otrzymują pomoc finansową, ale również zyskują kontakt z drugim człowiekiem. Rozmowa, wspólne zakupy czy zwykła obecność drugiej osoby mają ogromne znaczenie dla dobrostanu psychicznego. W tym sensie program pełni funkcję nie tylko socjalną, ale również integracyjną i profilaktyczną – przeciwdziała wykluczeniu społecznemu i jego negatywnym skutkom zdrowotnym.

Skala i efektywność programu

Dane z poprzednich edycji pokazują, jak duże znaczenie ma ta inicjatywa. W ubiegłorocznej edycji wartość pomocy przekroczyła 25 milionów złotych, co czyni ją jednym z największych programów wsparcia seniorów w kraju. W bieżącej edycji, w skali całej Polski, rozdanych zostało 11 069 kart przedpłaconych. Całkowity budżet tegorocznego programu to 26 228 150 zł, a łączna wartość dystrybuowanych kart od początku istnienia akcji osiągnęła już kwotę ponad 157,5 miliona złotych.

Na poziomie regionalnym program również przynosi wymierne efekty. W Caritas Archidiecezji Przemyskiej w latach 2019–2025 przekazano seniorom pomoc w formie kart przedpłaconych o łącznej wartości blisko 4 milionów złotych. W bieżącej edycji (kwiecień 2026 – styczeń 2027) przekazanych zostało 350 kart przedpłaconych o łącznej wartości 805 tysięcy złotych. Za tymi liczbami kryją się konkretne historie osób, które dzięki programowi mogą pozwolić sobie na lepszej jakości żywność, regularne zakupy czy większe poczucie stabilności finansowej.

Program jako przykład nowoczesnej pomocy społecznej

Dziewiąta edycja programu „Na codzienne zakupy” pokazuje, że nowoczesna pomoc społeczna nie musi ograniczać się do jednorazowego wsparcia. Może być długofalowa, systemowa i oparta na szacunku dla beneficjenta. W świecie, w którym liczba seniorów stale rośnie, takie inicjatywy stają się nie tylko aktem solidarności, ale także racjonalną inwestycją społeczną – w zdrowie, dobrostan i spójność całych wspólnot.

Choć statystyki GUS wskazują na poprawę sytuacji materialnej Polaków, codzienność wielu osób starszych nadal przebiega w trybie przetrwania. Realizowany program pokazuje, że skuteczna pomoc społeczna może łączyć wsparcie ekonomiczne z troską o relacje społeczne i poczucie godności człowieka. Dla tysięcy seniorów karta „Na codzienne zakupy” nie jest jedynie dodatkiem do domowego budżetu, ale realnym wsparciem pozwalającym zachować podstawowe poczucie bezpieczeństwa i niezależności.

Wszystkich zainteresowanych wsparciem dzieł przemyskiej Caritas, zapraszamy do kontaktu i prosimy o pomoc ( PEKAO S. A. I O. Przemyśl 33 1240 2568 1111 0000 3629 7045).

Ks. dr Paweł Konieczny – Zastępca Dyrektora Caritas Archidiecezji Przemyskiej