Lato w „Po_karpackiej” ruszyło

W Domu Ukraińskim zainaugurowano nową przestrzeń kulturalną. Mieści się ona w pomieszczeniach po byłej, słynnej restauracji „Karpacka”. W ramach cyklu „Lato w Po_karpackiej” odbywać się będą warsztaty, spotkania przygotowane przez młodzież oraz ciekawe wykłady. Oferta jest adresowana do każdego.

W czwartek, 16 lipca we współpracy z Towarzystwem Przyjaciół Nauk w Przemyślu Dom Ukraiński zorganizował wykład dra hab. Tomasza Pudłockiego, prof. Uniwersytetu Jagiellońskiego i wiceprezesa TPN. Znany badacz miejscowej inteligencji w dłuższym wystąpieniu mówił o kulturotwórczej roli nauczycieli gimnazjum ukraińskiego na przełomie XIX i XX w.

Wiedza o osobach i inicjatywach mniejszości ukraińskiej sprzed I wojny światowej w dużej mierze wciąż znana jest nielicznej grupie przemyślan. Większość mieszkańców mówi o wielokulturowości, ale nie do końca umie wskazać, w jaki sposób mniejszości narodowe przyczyniły się do rozwoju miasta i jego kultury. Wynika to trochę z faktu, że[paywall] znaczna część rodzin ukraińskich została zmuszona do opuszczenia Przemyśla (często przed Akcją Wisła, a więc przed 1947 r.), a młode pokolenie, oderwane od swoich korzeni, dopiero szuka czynników składowych swoich tożsamości. Te, na terenach takich jak Przemyśl, nigdy nie są homogeniczne i jednolite.

Ci i wielu innych

Prof. Pudłocki sugerował, by przywrócić w percepcji miejscowej postaci, które rozświetliły nazwę miasta daleko poza jego opłotkami. Przykładowo, dyrektor gimnazjum Grzegorz Cegliński był znakomitym komediopisarzem i dramaturgiem i autorem hymnu miejscowych Ukraińców (takiego hymnu nie posiadali ani Polacy, ani Żydzi). Kompozycje ks. Maksyma Kopki czy Stanisława Ludkiewicza zasługują na to, by znowu wybrzmiewały w mieście, zwłaszcza że były niezmiernie popularne w schyłkowym okresie monarchii Habsburgów. Malarstwo Ołeny Kulczyckiej i Ołeksandra Skutka już dawno powinno się doczekać wyeksponowania. Prelegent mówił również o kulturotwórczej roli żon profesorskich, z których np. Klimentyna Awdykowiczowa ze swoją słynną fabryką czekolady, to jedna z pierwszych ukraińskich, nowoczesnych bizneswoman.

Blaski i cienie

Prof. Pudłocki należy do wąskiego grona prelegentów, którzy wiedzą, na czym polega udane wystąpienie. Precyzją słowa, gładkością wypowiedzi i szeroką wiedzą mało kto się z nim równa. Znany jest on jednak również z tego, że potrafi przypomnieć i uwypuklić niechlubne przykłady i postawy, a łyżkę dziegciu zapodać tak, że zapadnie na długo w pamięci. Nie każdemu musi się to podobać, ale nie pozostawia słuchacza obojętnym na jego słowa. Tym razem pokazał, jakie szkody polityka może wywołać, kiedy miesza się ją ze szkołą i kulturą, oraz jak ważna jest rola właściwego doboru dyrektorów i nauczycieli. Przed I wojną światową miejscowi Ukraińcy mieli dwóch świetnych dyrektorów w gimnazjum – Grzegorza Ceglińskiego, a następnie Andrzeja Aliśkiewicza, ale okres między ich rządami już taki chlubny w dziejach szkoły nie był.

Kolejne inicjatywy przed nami

 Erudycyjne, ale i energiczne rozpoczęcie cyklu  „Lato w Po_karpackiej” może stanowić prognostyk wielu udanych imprez w nowej przestrzeni kulturalnej tego lata. Lokalizacja Domu Ukraińskiego w centrum miasta oraz ambitny program powodują, że warto zapoznać się z ofertą i samemu dołączyć do tych punktów, które nam przypadną do gustu. Tych zaś nie powinno zabraknąć.