Odnowią nagrobek Aleksandra Dworskiego oraz inne

Kolejne, cenne, ale popadające w ruinę nagrobki na cmentarzach w regionie zostaną objęte pracami konserwatorskimi. Ich sfinansowanie będzie możliwe dzięki datkom zebranym podczas kwest zorganizowanych w dniu Wszystkich Świętych.

Tradycja kwestowania przed przemyskimi cmentarzami sięga 1978 roku, kiedy to przy Towarzystwie Przyjaciół Przemyśla i Regionu powstała sekcja Społeczny Komitet Opieki nad Cmentarzami Przemyskimi, któremu przewodniczył sędzia Antoni Rachwał. Niestety, śmierć tego społecznika przerwała te piękną i pożyteczną akcję i dopiero od 2005 roku rozpoczęło ją organizować Towarzystwo Ulepszania Miasta, a od 2007 roku Towarzystwo Przyjaciół Przemyśla i Regionu. W tym roku jego członkowie i sympatycy kwestowali przy nekropoliach[paywall] od 30 października do 1 listopada. Do ich puszek „wpadło” 30 357,92 zł, czyli o 4 tysięcy więcej niż w roku 2015. Wzorem lat poprzednich pieniądze zostaną przeznaczone na ratowanie wyjątkowych miejsc spoczynku znajdujących się na tutejszych cmentarzach. Chodzi m.in. o groby wybitnych osób związanych i zasłużonych dla miasta, których działalność przyczyniła się do rozkwitu miasta na przełomie XIX i XX wieku, zarówno pod względem materialnym jak również kulturalnym. Niewątpliwie do grona tych osobistości należy Aleksander Dworski (1823 – 1908) wiceburmistrz i burmistrz miasta Przemyśla, poseł na sejm, uczestnik Powstania Styczniowego. Nagrobek tego honorowego obywatela miasta, usytuowany w polu nr 15 jest planowany do objęcia pracami remontowo – konserwatorskimi w roku 2017. Drugim obiektem, wytypowanym do konserwacji ze względu na jego duże wartości artystyczne oraz pogarszający się stan zachowania, jest nagrobek Elusi i Józia, usytuowany w polu nr 2, pochodzący z lat 80/90 XIX w., a przedstawiający postać unoszącego się anioła z pochodnią i kwiatami róż w dłoniach. Oba znajdują się na cmentarzu Głównym przy ulicy Słowackiego.

– Planowane do wykonania prace przy wyżej wymienionych nagrobkach są wyrazem naszego wspólnego starania o zachowanie tych niezwykłych pamiątek dawnej kultury oraz pamięci o osobach, które poprzedziły nas w ziemskiej wędrówce – podkreśla Bogusława Pieczyńska, prezes Towarzystwa Przyjaciół Przemyśla i Regionu.

Dzięki datkom z kwesty przeprowadzonej w 2015 roku, dotacji Podkarpackiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, pieniędzy własnych oraz przy współudziale darczyńców, Komitet Ochrony Starych Cmentarzy i Miejsc Pamięci Narodowej, działający przy Towarzystwie Przyjaciół Przemyśla i Regionu wykonał prace remontowo – konserwatorskie przy następujących nagrobkach: nagrobek generała Wojska Polskiego Kazimierza Grabowskiego, zm. 1 marca 1931 r. w Przemyślu, nagrobek Juliana Roszkowskiego, generała inżynierii armii Austro - Węgier, komendanta Twierdzy Przemyśl 1890-1897, zm. w 1897 r. w Przemyślu, nagrobek Karoliny Lewickiej z Witwickich w formie nieokorowanego krzyża na kamiennym kopczyku, grób Konstantego i Eleonory z Zagórskich Finik, nagrobek Hieronima i Henryki Tarczyńskich w formie rzeźby nagrobnej z przedstawieniem Pana Jezusa.

Starszy od Łyczakowskiego

1 listopada br. pieniędzy na ratowanie cennych nagrobków nie szczędzono również w Jarosławiu. Podczas odbywającej się już 24 raz kwesty gromadzono datki na przywracanie świetności ważnych miejsc spoczynku na tamtejszym Starym Cmentarzu oraz na polskiej nekropolii w Jaworowie na Ukrainie. Zebrano 6992,87 zł. Warto wspomnieć, że Stary Cmentarz w Jarosławiu jest jedną z najstarszych pozamiejskich nekropolii w Europie. Jego historia sięga roku 1784 roku i powstał wcześniej niż cmentarze: Łyczakowski we Lwowie (1786), Powązkowski w Warszawie (1790), wileński Rossa (1800), czy też Rakowicki w Krakowie (1803). Pierwsza kwesta zorganizowana została w 1992 roku z inicjatywy ówczesnego dyrektora Zespołu Szkół Ogólnokształcących im. Ks. Czartoryskich Tomasza Kuleszy oraz Stowarzyszenia Necropolis Jaroslaviensis. Z roku na rok liczba wolontariuszy kwestujących zwiększała się. W chwili obecnej głównymi współorganizatorami przedsięwzięcia są: Stowarzyszenie Miłośników Jarosławia i Komitet Społeczny na Rzecz Ratowania Zabytków Starych Cmentarzy Polskich działający przy Zespole Szkół Ogólnokształcących im. Ks. Czartoryskich w Jarosławiu. W tegorocznej kweście, oprócz samorządowców, radnych, członków SMJ,  dyrekcji, nauczycieli oraz młodzieży ZSO im. Ks. Czartoryskich, dyrektora Szkoły Podstawowej Nr 9 im. T. Kościuszkiw Jarosławiu Jacka Wojtasa, przedstawicieli Państwowej Wyższej Szkoły Techniczno - Ekonomicznej im. ks. B. Markiewicza w Jarosławiu, członków jaworowskiego oddziału Towarzystwa Kultury Polskiej Ziemi Lwowskiej udział wziął także burmistrz miasta Waldemar Paluch wraz z rodziną.  Na przestrzeni ostatnich 9 lat (razem z 2016 r.) zebrane fundusze oraz przeznaczone kwoty z budżetu miasta (łącznie ponad 260 tys. zł) pozwoliły uratować 34 obiekty na Starym i Nowym Cmentarzu.

Lapidarium i zasłużeni przeworszczanie

W dniu Wszystkich Świętych wolontariusze z puszkami widoczni byli także przed cmentarzami w regionie. W Żurawicy zebrali 4724,96 zł, które będą przeznaczone na odrestaurowanie tamtejszego pomnika poświęconego żołnierzom poległym podczas I i II wojny światowej. Do udanych zaliczyli kwestę członkowie Towarzystwa Miłośników Ziemi Lubaczowskiej i wspierający ich członkowie władz samorządowych, nauczyciele, sportowcy, społecznicy, członkowie „Strzelca”. Łącznie zgromadzili 6941,53 zł, które przeznaczone będą na potrzeby lapidarium. W ubiegłym roku zebrano 6713,23 zł. Za pieniądze odrestaurowano mogiłę Obrońców Lubaczowa i Baszni Dolnej.
– Dziękuję wszystkim społecznikom za udział w kweście – podsumował Zenon Swatek, wiceprzewodniczący Rady Miejskiej w Lubaczowie oraz członek Towarzystwa Miłośników Ziemi Lubaczowskiej. – Serdeczne podziękowania należą się przede wszystkim ofiarodawcom, którym szczególnie zależy na ochronie mogił lubaczowskiej nekropolii – dodał.

Po raz 7 na zabytkowym cmentarzu przy ul. Tysiąclecia w Przeworsku, w dniu 1 listopada odbyła się zbiórka pieniędzy pod hasłem „Ratujmy nagrobki”. W tym roku renowacji doczekał się znany wszystkim niewielki pomnik austriackiego oficera Flintego. W przyszłym roku dzięki zebranym kilka dni temu kwocie 5250 zł organizatorzy kwesty odnowić wybrane nagrobki zasłużonych przeworszczan.