Ostatni pojedynek w Przemyślu. Rok 1914, Góra Zamkowa

Pojedynek krwawy, choć zarazem uznawany za honorowy, był dawniej sposobem rozwiązywania konfliktów między rywalami. Spory toczono o fizyczne znieważanie, obrazę – gestykulacją, słownie, pisemnie – i z wielu, wielu innych przyczyn. Walki najczęściej odbywały się w dyskrecji i w odosobnionych miejscach. W Przemyślu także się pojedynkowano, chociaż należało to do rzadkości.

Echo Przemyskie w 1901 r. (nr 77.) ujawniło, że we Lwowie wielu mieszkańców (szczególnie oficerów) zbzikowało i bardzo często pojedynkowało się z byle głupoty.

Wystarczyło przekroczyć granicę zaboru austriackiego, aby zupełnie spokojnie stanąć do pojedynku bez lęku o konsekwencje karne. Wymiar sprawiedliwości wówczas starał się nie dostrzegać spektakularnych pojedynków lub bywał wobec nich zupełnie bezsilny. Warto przypomnieć, że w pojedynku zginął we Lwowie w 1861 roku Walery Łoziński (pisarz, publicysta). W Przemyślu pojedynki należały do rzadkości. Takie ostatnie wydarzenie miało miejsce w 1914 roku[paywall].

Piękne panie

Na rogach czcigodnego gmachu Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” przy ul. Dworskiego płonęły wieczorem olbrzymie słońca elektryczne, rzucając tajemnicze światło na dorożki i automobile zatrzymujące się u jego wejścia. Cała śmietanka towarzyska, a także podśmietanie i serwatka przybyła na bal noworoczny. W holu dumny portier w pysznej szubie srebrem suto ozdobionej witał z godnością gości i odbierał bilety wstępu. Cała sala tonęła w powodzi świateł.

Zabawę sylwestrową zaszczyciła swoją obecnością m.in. radczyni Czerska –  w sukni w odcieniu herbacianym, wyszywanej prawdziwymi gronostajami. Żona komisarza Lankiewicza z kolei prezentowała się w pięknej kreacji kremowej, ozdobionej złotą nitką. We wspaniałej toalecie turkusowej, tkanej srebrem, wystąpiła Sidorowa, w białej jedwabnej haftowanej paciorkami sukni zaprezentowała się Ablatowa, a pani Sontagowa zaś w niebieskiej adamaszkowej. Nie można też było pominąć uroczej pani doktorowej Kędzierskiej. Jednak duże wrażenie na płci męskiej zrobiła młoda i powabna panna Ewa.

Dumni panowie

Z panów obecni  był –  ten i ów. Jeden z nich, ten młodszy, był obieżyświatem i zwał się Arnoldem. Bawił od niedawna w Przemyślu, gdyż tutaj odziedziczył pokaźny majątek. Posiadał jednak charakter lek­komyślny, gdyż pieniądze trwonił dość szybko. Żył więc Arnold, wzorem straceńców, bez pamięci o bezpieczne jutro. Nie przeczuwał jednak, że ten wieczór będzie dla niego już ostatnim. Drugi zalotnik, wiekowy jegomość o imieniu Leon, handlował dziełami sztuki.

Wodzirej

W olbrzymiej sali „Sokoła” grała znakomita orkiestra pod batutą sa­mego kapelmistrza ochotniczej straży ogniowej. Wodzirejem był pan Bazyli Samson, który zdobył ostrogi jako prawa ręka pierwszego aranżera na balu marszałkowskim we Lwowie. Toteż dokonywał on cu­dów tanecznych, a nagrodą była niezmącona niczym świadomość, że dobrej sprawie oddał wszystko, co w niej najlepszego. Do tego sute jadła, przednie trunki, galante­ria pań i panów stwarzały nastrój przepychu dworskiego. Około 100 par tańczyło w sali lansjera, kadryla, mazura, walce, tango, polki. Panowie w nienagannych frakach i lakierkach prowadzili swoje damy w zawrotny wir tańca. Szeleszczące suknie, piersi tancerek falowały, twarze płonęły, a oczy błyszczały. W przerwach zaś w lożach piętrowych gruchały zakochane pary.

Incydent o północy

Kiedy wybiła sylwestrowa północ, huczne towarzystwo było już tak rozbawione i podpite, że  większość par pomieszała się w tańcach z różnymi panami i paniami. Wszyscy składali sobie najlepsze życzenia. Orkiestra zagrała tango. Wtedy Leon i Arnold w jednej chwili stanęli przed obliczem czarującej Ewy. Każdy z nich chciałby być pierwszy. Zapanowała konsternacja. Ten młodszy, bardziej porywczy i nieco zamroczony alkoholem, zareagował natychmiast i mocno odepchnął konkurenta. Leon, pan już siwawy, zrewan­żował się przeciwnikowi celnym policzkiem. I tak się zaczęło. Panowie śmier­telnie obrazili się na siebie. Naprędce zwołano w osobnym pomieszczeniu naradę zwaśnionych stron. Okazało się, że obaj znali się już wcześniej i wobec siebie niejednokrotnie okazywali wrogość. Uzgodniono walkę na pistolety. Omówiono naprędce warunki pojedynku, który miał się odbyć zaraz o świcie na tzw. Polance – obok Trzech Krzyży w miejskim parku. Trzykrotna wymiana strzałów miała być przeprowadzona do pierwszej krwi.

Pojedynek

Jeszcze gęsta mgła osłaniała szarym całunem horyzont, gdy ku Górze Zamko­wej przesunęły się dwie dorożki. W wyznaczonym miejscu dokonano czynności technicznych. Odmierzono odległość, zamieniono pistolety. Sekundanci kolejny raz usiłowali zbratać pojedynkowiczów. Nadaremnie. Śmiertelni wrogowie stanęli naprzeciw siebie. Cynicznie uśmiechnięta twarz Arnolda zbladła. Pierwszy strzał przypadł Leonowi. – Rachuj – odezwał się gorączkowo Leon. Powtórzył to jeszcze raz. Sekundant rozpoczął odliczanie – raz… dwa… trzy – i huknął strzał! Arnold chwycił się za pierś i osunął na ziemię. Pierwszy pośpieszył z pomocą lekarz. Niestety, ratunek okazał się zbyteczny. Kula przeszyła na wskroś serce. Medyk wyjął białą chusteczkę i nakrył twarz nieszczęsnej ofiary. Potem wszyscy wsiedli do dorożek i pośpiesznie opuścili miejsce pojedynku.

Śledztwo

Śmiertelny pojedynek w mieście nie pozostał tajemnicą, ponieważ ktoś w parku znalazł trupa. Zarówno policjanci, jak i zaciekawieni przechodnie pośpieszyli na miejsce wypadku. Jeden z okolicznych mieszkańców rozpoznał denata. Rozpoczęto energiczne śledztwo. Przesłuchano niektórych uczestników balu. Ci jednak zeznali, że bawili się w najlepsze i nic szczególnego nie widzieli w trakcie trwania zabawy karnawałowej. Sprawę umorzono.