Park Kulturowy ma dwa lata. Gdzie efekty? [ZDJĘCIA]

Niebawem miną dwa lata od utworzenia Parku Kulturowego „Stare Miasto” w Przemyślu. 27 kwietnia 2022 r. przemyscy radni przyjęli uchwałę z tym związaną, zawierającą kilkadziesiąt zakazów i ograniczeń w kilku obszarach. Ale zapisy uchwały o parku kulturowym zobowiązują także odpowiednie instytucje do zmiany, poprawy, remontów zastanej już rzeczywistości. Co się przez ten czas się zmieniło w Przemyślu? Nic. W granicach przemyskiego parku jak był brud i nieład, tak jest nadal. Może więc warto wybrać się do pobliskiego Jarosławia i zapytać, jak tam władze uporały się z tym problemem.

Preambuła uchwały brzmi zacnie. Celem jest ochrona krajobrazu kulturowego, zabytków oraz historycznego układu urbanistycznego Starego Miasta Przemyśla, wpisanego na listę Pomników Historii Rzeczypospolitej Polskiej oraz do rejestru zabytków. Zabytkowy układ urbanistyczny Przemyśla to unikalne świadectwo wielowiekowych, wielokulturowych i wielonarodowościowych ponad 1000-letnich dziejów miasta, zasobnego w liczne zabytki architektury sakralnej i świeckiej z różnych epok. „(...) Mając na uwadze szczególny charakter historycznego zespołu miasta, należy objąć go formą ochrony, jaką jest Park Kulturowy, tworzony w celu ochrony krajobrazu kulturowego oraz zachowania wyróżniających się krajobrazowo terenów z zabytkami nieruchomymi, charakterystycznymi dla miejscowej tradycji budowlanej i osadniczej”.

Park Kulturowy „Stare Miasto”[paywall] znajduje się w obrębie ulic: Jagiellońskiej, Słowackiego (do wysokości ul. Rejtana), Rejtana, Bibliotecznej, Dworskiego (do wysokości ul. Rejtana), Mickiewicza (od wysokości ul. Rejtana do placu Na Bramie), placu Legionów, Sowińskiego, Mniszej, Kamiennego Mostu, placu Na Bramie, Kazimierza Wielkiego, Franciszkańskiej, Rynku, Mostowej, Wodnej, placu Rybiego, Serbańskiej, Ratuszowej, Władycze, Dąbrowskiego, biskupa Śnigurskiego, Grodzkiej, Waygarta, placu Dominikańskiego, Kościuszki, Wybrzeża Marszałka Józefa Piłsudskiego (od mostu do ul. Waygarta), Przecznicy Wałowej, Piotra Kmity, św. Królowej Jadwigi, Parkowej, Zamkowej, Kapitulnej, Tatarskiej (na odcinku klasztoru Karmelitanek), ks. Popiełuszki, placu Czackiego, Władycze, Komisji Edukacji Narodowej i Basztowej.

W uchwale jest cały pakiet zakazów i ograniczeń w zakresie m.in.: prowadzenia robót budowlanych, zmiany sposobu korzystania obiektów zabytkowych, usytuowania obiektów małej architektury, prowadzenia działalności usługowej oraz handlowej czy umieszczania nośników reklamowych i nośników informacji wizualnej.

Ale ustanowienie takiej uchwały wymaga również podjęcia działań, aby zastana przestrzeń na wymienionych ulicach także się zmieniała. Przechadzając się nimi, nie sposób zauważyć tych zmian. A jeśli już, są to incydenty. Jak chociażby sklepowa witryna kawiarni „Kardamon” , baru „PrzeMiś”, fryzjera „Czarny Lew” czy sklepu „Żabka”. Jak na jednej z kamienic przy ul. Kazimierzowskiej wisiały bliżej niezidentyfikowane kable, tak wiszą do dziś. Jak na tej samej ulicy stał nieużytkowany obskurny kiosk sprzedający dawno temu zapiekanki, tak stoi. Jak na ulicy Franciszkańskiej zamontowane na elewacji były brudne klimatyzatory, tak są nadal. Wymieniać można w nieskończoność. Jak ulicami, na których panuje bezwzględny zakaz ruchu pojazdów samochodowych, poruszały się samochody do tego nieuprawnione, tak nadal się poruszają. Często bywa, że przepisy łamią ci, którzy projekt uchwały podejmowali, czyli przemyscy radni. To absolutny paradoks całej sytuacji.

Podobny problem przez kilka lat mieli w Jarosławiu. Tam Park Kulturowy Zespołu Staromiejskiego oraz Zespołu Klasztornego oo. Dominikanów powstał na mocy uchwały rady miasta z 23 marca 2009 r. Prawdą jest, że istnieje od 15 lat i władze miały więcej czasu, aby zastaną rzeczywistość zmienić. Porównując oba obszary, trzeba powiedzieć jedno: to niebo a ziemia.

Zapytaliśmy w jarosławskim magistracie, jak doszli do obecnego stanu. Jak doszli do momentu, w którym miejsce zwane parkiem kulturowym zaczęło wyglądać schludnie, czysto i przemyślanie? Czy w UM Jarosławia jest jednostka (wydział, urzędnik), która (który) zajmuje się parkiem kulturowym? Czy nakazywali, negocjowali z właścicielami np. sklepów, restauracji, kamienic itd. dostosowanie się do wymogów parku kulturowego? Kto obecnie egzekwuje zapisy uchwały RM Jarosławia?

– powiedziała rzecznik jarosłwskiego magistratu Iga Kmiecik.

– dodała I. Kmiecik.

Plan ochrony Parku Kulturowego „Stare Miasto” w Przemyślu to sporych rozmiarów książka. Każda z ulic znalazła w nim swoje miejsce. Na uwagę zasługuje jedno zdanie, wielokrotnie się powtarzające – „usuwanie elementów szpecących lub przesłaniających z wymienionych miejsc”. A także uwrażliwianie na „działania polegające na ciągłej korekcie stanu, czytelności i jednorodności obiektów, elewacji, witryn, reklam, oznaczeń, latarni ulicznych (...)”.

Skierowaliśmy do przemyskiego magistratu kilka pytań. Chcieliśmy się dowiedzieć, kto zajmuje się obecnie sprawami związanymi z parkiem kulturowym? Czy to powołany przez prezydenta miasta Zespół ds. Parku Kulturowego w Przemyślu i kto wchodzi w jego skład? Co przez dwa lata udało się zrealizować na terenie Parku Kulturowego „Stare Miasto”?

Zespół doradczy (ds. parku kulturowego) powołany został 19 lipca 2022 r., a w jego skład wchodzą obecnie: Mirosław Majkowski (przewodniczący zespołu, radny), Julia Olech-Nowak (główny koordynator, Miejski Konserwator Zabytków), Zbigniew Cudnik (naczelnik wydziału architektury), Joanna Balawender-Wcisło (dyrektor Biura Rozwoju Miasta Przemyśla), Karol Wilk (naczelnik wydziału gospodarki komunalnej i ochrony środowiska), Jacek Cielecki (dyrektor Zarządu Dróg Miejskich), Jan Geneja (komendant Straży Miejskiej w Przemyślu), Andrzej Ziemniak (prezes Przemyskiej Gospodarki Komunalnej) oraz Zbigniew Czekierda (prezes Przedsiębiorstwa Gospodarki Mieszkaniowej). Bieżącymi sprawami związanymi z prowadzeniem i zarządzaniem parkiem kulturowym kieruje J. Olech-Nowak.

– powiedział Witold Wołczyk z Wydziału Promocji i Kultury UM w Przemyślu.

– wyliczył W. Wołczyk.

Zapytaliśmy także, w kontekście zmiany krajobrazu zastanej rzeczywistości, czy urząd posiada wykaz miejsc (sklepów, restauracji, barów, witryn, kamienic itd., itp.) na obszarze Parku Kulturowego „Stare Miasto”, które są niezgodne z zapisami uchwały RM w Przemyślu z 27 kwietnia 2022 r. i które powinny zmienić oblicze?

– odpowiedział W. Wołczyk.

Niestety, nie dowiedzieliśmy się, czy i jak miasto chce zmienić to, co istnieje? Jak chce sprawić, by z jednej z kamienic przy ul. Kazimierzowskiej znikły wspomniane kable, jak chce spowodować, aby z tej samej ulicy znikł obskurny kiosk sprzedający dawno temu zapiekanki czy z ulicy Franciszkańskiej zamontowane na elewacji brudne klimatyzatory...